Hoekstra: ‘We weten niet of er afspraken met Poetin mogelijk zijn’

Tussen Rusland en Oekraïne is ook na het eerste politieke beraad in Turkije ‘geen uitzicht op een akkoord’, stelt minister Wopke Hoekstra van Buitenlandse Zaken. ‘Ik kan niet anders dan verwijtend kijken richting de Russen. Er worden eisen gesteld die op geen enkele manier redelijk zijn.’

Hanneke Keultjes
Wopke Hoekstra, minister van Buitenlandse Zaken, en Kajsa Ollongren, minister van Defensie, tijdens een debat over de ontwikkelingen rondom de oorlog in Oekraine in de Tweede Kamer.  Beeld ANP
Wopke Hoekstra, minister van Buitenlandse Zaken, en Kajsa Ollongren, minister van Defensie, tijdens een debat over de ontwikkelingen rondom de oorlog in Oekraine in de Tweede Kamer.Beeld ANP

In een Kamerdebat zei Hoekstra dat er wel vol op het diplomatieke kanaal moet worden ingezet. “Elk conflict eindigt uiteindelijk met een staakt-het-vuren. Dus het is goed dat er gesprekken worden gevoerd. Maar Oekraïne mag niet naar de onderhandelingstafel gechanteerd worden.”

D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma wilde van de CDA-bewindsman weten of er wel afspraken mogelijk zijn met de Russische president Vladimir Poetin. “Dat is een terechte vraag. We weten het niet. Dat zullen we moeten afwachten.”

EU-lid

Sjoerdsma vindt dat Nederland het EU-lidmaatschap van Oekraïne niet mag blokkeren. “We moeten het land perspectief bieden.” Wel vindt hij dat Oekraïne dan, net als elk ander land dat lid wil worden van de Europese Unie, moet voldoen aan de criteria van Kopenhagen. In die voorwaarden staat bijvoorbeeld dat een land moet beschikken over stabiele instellingen, democratische principes moet huldigen en mensenrechten moet respecteren.

VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans benadrukte in een Kamerdebat over de oorlog in Oekraïne dat het land ‘bij lange na niet’ in de buurt komt van deze criteria. Het land kent bijvoorbeeld enorme corruptie. “Moet oorlog dan de aanleiding zijn om een procedure te starten?,” wilde hij van Sjoerdsma weten.

Volgens EU-leiders, die donderdag en vrijdag samen zijn op een EU-top in Versailles, hoeft Oekraïne niet te rekenen op een snel EU-lidmaatschap. Het traject voor EU-lidmaatschap duurt vaak vele jaren, maar leek voor Oekraïne in een stroomversnelling te komen nadat voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie eind vorige maand stelde dat Oekraïne ‘op termijn’ welkom is als EU-lid. De Oekraïense president Volodimir Zelenski vroeg daarop meteen lidmaatschap aan. Premier Mark Rutte noemde een eventueel EU-lidmaatschap voor Oekraïne eerder al ‘een heel langetermijnproces’.

Niet perfect

Die herhaalde dat ‘het perspectief op tafel moet liggen’. “Je hebt twee fases: een land wordt kandidaat-lid of wordt daadwerkelijk lid. We moeten het traject niet versnellen, daar niks aan af doen. Maar de criteria voor kandidaat-lid zijn een stukje vager.” Ook Turkije en landen op de Balkan zijn kandidaat-lid van de EU. Sjoerdsma: “Oekraïne is niet perfect, maar op sommige punten echt verder dan die landen.”

Volgens VVD’er Brekelmans zou een eventueel kandidaat-lidmaatschap ‘het conflict verder aanwakkeren’. “Dat zal de Russische dreiging vergroten.” Sjoerdsma wil zich ‘niet laten chanteren door Poetin'. “Oekraïne heeft in de grondwet verankerd dat ze in elk geval lid willen worden. Dan is het aan ons of we ze willen verwelkomen of niet.”

PVV-Kamerlid Raymond de Roon pleitte voor ‘rust en rede’. “Trek gewoon een streep door het Navo-lidmaatschap voor Oekraïne en ook door het EU-lidmaatschap. Dan is het helder en weet meneer Zelenski ook waar hij staat.”

Poolse straaljagers

De Kamer is nog altijd voorstander van Nederlandse wapenleveringen aan Oekraïne, al communiceert minister van Defensie Kajsa Ollongren daar niet meer in detail over. Wel werd de Kamer daarover vandaag voor het eerst vertrouwelijk geïnformeerd.

SP-Kamerlid Jasper van Dijk noemde dat ‘zorgwekkend’. “Hoe kunnen we daar dan toezicht op houden, in een open debat?” Ollongren noemde het ‘een dilemma’. “Ik ben ook voor transparant communiceren. Maar ook de Navo en andere landen hebben gezegd: het is beter, ook voor de operationele veiligheid, om geen inzicht te geven in details.”

Eerder deze week nam het kabinet een principebesluit om Patriotraketten en ongeveer 150 militairen naar Slowaije te sturen, samen met de Duitsers. Dat riep bij de PVV en Groep Van Haga de vraag op of Nederland door de inzet aan de oostflank van de Navo en de wapenleveringen aan Oekraïne nog wel in staat is het eigen grondgebied te verdedigen.

Luchtverdediging in Nederland

“Als het totaal uit de hand loopt, als ze helemaal doordraaien in het Kremlin, is er dan genoeg luchtverdediging in Nederland?”, wilde De Roon weten. Ollongren ging daar niet op in, ook niet na herhaalde vragen van Kamerlid Wybren van Haga. “De beste verdediging voor Nederland is de bescherming van de oostflank van de Navo”, zei de D66-bewindsvrouw. “Dat ís de verdediging van Nederland.”

Brekelmans toonde zich groot voorstander van het Poolse plan om diens oude MiG-straaljagers aan Oekraïne te geven. Dat daar nu onder druk van de VS van wordt afgezien, ziet Brekelmans als ‘zwakte en verdeeldheid’ binnen de Navo. “En dat willen we juist niet.”

De VS denkt dat het door Rusland gezien wordt als provocatie, omdat de overdracht van de straaljagers via een Navo-basis zou moeten. PVV’er De Roon verweet het Brekelmans dat hij ‘ons een Derde Wereldoorlog wil in rommelen’. “Ik vind dat Oekraïne zichzelf moet kunnen verdedigen,” stelde de VVD’er. “Alles lijkt op dit moment Rusland te provoceren. Daar moeten we niet bang voor zijn.”

Meer over