PlusAchtergrond

Het ‘onzichtbare’ Volt is een magneet voor jonge kiezers: ‘Dassen is een beschaafde, oudere heer verkleed als jonge dandy’

Voltlijsttrekker Laurens Dassen en Nilüfer Gündogan tijdens de uitslagenavond van de Tweede Kamerverkiezingen van 2021. Beeld ANP/Sem van der Wal
Voltlijsttrekker Laurens Dassen en Nilüfer Gündogan tijdens de uitslagenavond van de Tweede Kamerverkiezingen van 2021.Beeld ANP/Sem van der Wal

Dankzij jonge, hoogopgeleide Randstedelingen bestormde debutant Volt vorig jaar met drie zetels het parlement. Nu richt de Europese partij haar pijlen op de gemeenteraadsverkiezingen.

Hanneke Keultjes

Het is misschien wel de meest onzichtbare partijleider in de Tweede Kamer: Voltvoorman Laurens Dassen (36). Misschien kent het grote publiek hem vooral uit de LuckyTV-parodie van de eerste, ongemakkelijke ontmoeting van de fractieleiders na de verkiezingen. Daarin ziet Kaag hem zogenaamd aan voor ober en bestelt een koffie, ‘met suiker’. Dassen kon erom lachen. “Toen ik die avond thuiskwam zei mijn vriendin: ‘ga eens koffie halen’.”

Zelf kijkt Dassen verbaasd als hij de typering ‘onzichtbaar’ hoort. Bij het flyeren voor de gemeenteraadsverkiezingen, zegt hij, wordt hij vaak aangesproken door mensen die hem toevertrouwen toe te zijn aan ‘nieuwe politiek’ en zich aangesproken voelen door ‘de nieuwe energie’ van Volt. Peter Kanne, opiniepeiler bij I&O Research, draait het om. “Het is meer een keuze doordat kiezers teleurgesteld zijn in gevestigde partijen als D66, VVD, GroenLinks en PvdA en op zoek zijn naar een alternatief.”

Rust na polarisering

Kanne hoort in zijn onderzoek terug dat kiezers behoefte hebben aan redelijkheid, de polarisering moe zijn en rust vinden bij Volt. “Dassen is toch een beetje een beschaafde, oudere heer verkleed als jonge dandy.”

De partijleider wordt opvallend hoog gewaardeerd. “Hij is al bijna een jaar de best gewaardeerde politicus. Na Pieter Omtzigt, dat wel.” Maar, zegt Kanne, bijna 90 procent van de kiezers kent de ex-CDA’er, tegen slechts 25 procent voor Dassen.

Die gemeten waardering vertaalt zich in de peilingen: de partij die na de verkiezingen van vorig jaar met drie zetels de Tweede Kamer in kwam, peilt nu tussen de zes en tien zetels. Datzelfde beeld is te zien bij andere nieuwkomers, JA21 en BoerBurgerBeweging. Maar de leiders van die partijen, Joost Eerdmans en Caroline van der Plas, profileren zich veel meer – óók buiten de Kamer.

Dassen is minder van het scoren. Hij is de eerste die toegeeft dat hij zelden opgewonden naar de interruptiemicrofoon beent. Maar dat, zegt hij, wordt juist door zijn achterban gewaardeerd. “We onderscheiden ons door constructief te zijn, samen te werken met andere partijen, op een rustige manier te debatteren. Mensen voelen zich daar prettig bij. Alleen schreeuwen, wat is daarvan de toegevoegde waarde?”

Zijn fractiegenoot Nilüfer Gündogan, die de coronadebatten voert, valt wél op. Vorige week kreeg ze nog complimenten, ook van het kabinet, omdat ze opriep tot een andere toon van het debat, met ruimte voor twijfel. “We benaderen de plenaire zaal als een arena waarin wij gladiatoren zijn, in plaats van dat we een volwassen debat voeren, met mitsen en maren en onzekerheden.” Ook haar interrupties, waarbij ze FvD’ers op hun nummer zet, worden veel gedeeld op sociale media.

Freek Jansen (FvD) en Nilüfer Gündogan (Volt) tijdens een debat in de Tweede Kamer over de ontwikkelingen rondom het coronavirus. Beeld ANP/Bart Maat
Freek Jansen (FvD) en Nilüfer Gündogan (Volt) tijdens een debat in de Tweede Kamer over de ontwikkelingen rondom het coronavirus.Beeld ANP/Bart Maat

Gündogan, fractieleider Dassen en het derde Kamerlid, Marieke Koekkoek, zijn vooral dankzij jonge, hoogopgeleide Randstedelingen in de Kamer gekomen, blijkt uit het Nationaal Kiezersonderzoek. Dat de partij het vooral goed doet in steden, heeft ongetwijfeld meegespeeld bij het kiezen van de tien (studenten)steden waar de partij op het stembiljet staat op 16 maart: Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Maastricht, Eindhoven, Den Bosch, Delft, Arnhem, Zwolle en Enschede. Dassen: “Twee tot vier zetels per stad moet haalbaar zijn.”

Minder ambitieus dan gewild

De gemeenteraadscampagne wordt zaterdag afgetrapt op het digitale congres. De deelname van Volt is wel minder ambitieus dan de partij aanvankelijk wilde. Lokale partijbesturen kwamen niet of moeizaam van de grond en in negen gemeenten wisten afdelingen niet genoeg kandidaten te mobiliseren of kon niet worden voldaan aan ‘een harde eis’: een evenredige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen. Er was een tekort aan vrouwen. Dassen is niet teleurgesteld, bezweert hij. “Soms is het okay om langzamer te gaan om verder te komen. We zijn opgericht voor de lange termijn.”

Volt Nederland bestaat ook nog maar drieënhalf jaar, sinds 2018, en telt inmiddels 13.000 leden. Volt Europa werd een jaar eerder als reactie op de brexit opgericht door een Italiaanse en haar Franse vriendje. De partij noemt zich pan-Europees. Alle grote vraagstukken van deze tijd – klimaat, digitalisering, woningnood – moeten volgens Volt Europees worden aangepakt.

Nederlandse Volt’ers van het eerste uur zegden in 2018 hun baan op en werkten, zonder inkomen, jarenlang aan de opbouw van de partij. “We begonnen met niets. Met crowdfunding hadden we 3000 euro opgehaald.” Ook Dassen nam ontslag bij ABN Amro. Hij denkt dat Volt met dat idealisme goodwill heeft gekweekt. “Dat schept vertrouwen.” Daardoor wilden mensen financieel bijdragen aan de groei van de partij.

Tot nu toe onkreukbaar

Anders dan andere nieuwkomers, die vaak geplaagd worden door interne ruzies en schandalen, is Volt tot nu toe onkreukbaar. De partij wil het anders doen. Transparant zijn. Zo maakt Volt donaties al bekend vanaf 3000 euro, terwijl dat volgens de wet pas vanaf 4500 euro moet. Tegelijkertijd is een gedeelte van het congresprogramma besloten omdat Volt ‘een open sfeer’ wil creëren waarin leden ‘zich vrij voelen om overal over te spreken’. Ook vraagt de persvoorlichter van de partij om ‘contact op te nemen’ als een journalist partijleden die inspreken op het congres wil citeren; een ongebruikelijk verzoek. Ze wil ‘voorkomen’ dat ‘willekeurige leden hun naam en quote teruglezen in de media’.

“Het profiel van de Voltkiezer lijkt ideologisch erg op dat van de D66-kiezer,” zegt politiek socioloog Take Sipma, die meewerkte aan het Nationaal Kiezersonderzoek. Er is één belangrijke uitzondering: ze zijn meer ontevreden over het beleid van de vorige regering, waar D66 ook deel van uitmaakte. “Maar anders dan andere flankpartijen heeft de typische Voltstemmer wel erg veel vertrouwen in de politiek.”

Als Volt vindt dat grote vraagstukken in Brussel moeten worden opgelost, wat heeft de partij dan in de gemeenteraad te zoeken? “Europa wordt lokaal vormgegeven,” zegt Dassen. “De lokale overheid is de uitvoerder.” Als voorbeeld noemt hij het isoleren van woningen: “Europees geven we richting, maar een huiseigenaar klopt bij de gemeente aan om er subsidie voor te krijgen.”

Aansprekend verhaal voor jongeren

Gemeenteraadsverkiezingen trekken in Nederland altijd minder kiezers dan Tweede Kamerverkiezingen. Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam uit 2016 blijkt dat ouderen vaker gaan stemmen dan jongeren. Volgens Sipma, verbonden aan Tilburg University, hoeft dat niet per se een probleem te zijn voor Volt. “Hoogopgeleide kiezers gaan ook vaker naar de stembus.”

Dassen denkt dat het Volt ‘met een goede campagne en een aansprekend verhaal’ gaat lukken om ook jongeren enthousiast te maken voor de gemeenteraadsverkiezingen. Digitaal, waar de partij ‘heel erg aanwezig is’, en met ‘stoepkrijtacties’. “Biologisch afbreekbaar, hoor.”

Hij wijst naar klimaatdemonstraties, het woonprotest en het ‘compensatieprotest’ van 5 februari, van jongeren die de tegemoetkoming die het kabinet voorstelt nu het leenstelsel wordt afgeschaft te karig vinden. “Jonge mensen gaan er de straat voor op. Het is een heel betrokken generatie die van haar stemrecht gebruik wil maken.”

Slag om de Stopera

Op woensdag 16 maart kiest ook Amsterdam een nieuwe gemeenteraad. In aanloop ernaartoe besteedt Het Parool aandacht aan de politieke partijen, campagnes, peilingen en verhoudingen in de Stopera. Lees ook via parool.nl/verkiezingen

Meer over