PlusNieuws

Grote zorgen om niveau eindexamenleerlingen na drie jaar coronaonderwijs

Veel scholieren die dit jaar eindexamen doen, missen door de coronacrisis de algemene studievaardigheden die nodig zijn om goed te kunnen leren. ‘Ik zit al ruim 35 jaar in het onderwijs en ik heb dit nog nooit zo meegemaakt.’

Raounak Khaddari
Leerlingen van het Metis Montessori Lyceum. Directeur Huseyin Asma: 'Als je de basis mist, het fundament, dan kan je niet doorleren.' Beeld Dingena Mol
Leerlingen van het Metis Montessori Lyceum. Directeur Huseyin Asma: 'Als je de basis mist, het fundament, dan kan je niet doorleren.'Beeld Dingena Mol

Op 12 mei klinkt voor 183.899 scholieren het startschot voor de eindexamens. Maar velen van hen zijn nog lang niet klaar voor een volgende stap, vrezen hun leraren: ze hebben ‘gewone’ studievaardigheden niet onder de knie, zoals aantekeningen maken, grotere stukken lesstof bestuderen en informatie uit het hoofd leren. Terwijl de centrale eindexamens over een week beginnen, zijn docenten nog op basaal niveau bezig ze klaar te stomen voor vervolgonderwijs.

Onderwijs is cumulatief, zegt Huseyin Asma, directeur van het Metis Montessori Lyceum. “Je moet het zien als een appartement: we bouwen laag op laag. Als daarbinnen hiaten zijn, kom je in de knel met het geheel. Dat zien we nu ook bij eindexamenleerlingen: sommigen worstelen enorm met studievaardigheden en als je die basis mist, het fundament, dan kan je niet doorleren.”

Hulp in de meivakantie

Maryse Knook, directeur van Open Schoolgemeenschap Bijlmer, herkent het ook. Elk jaar ziet ze dat er spanning is rondom eindexamens. “Dat is dit jaar niet anders, maar we zien dat veel leerlingen zich moeten herpakken en echt meer moeite moeten doen voor deze laatste loodjes.” Dat ziet Knook ook terug in het animo voor hulp in de vakantie. “Elke meivakantie is de school open voor eindexamenleerlingen. Dit jaar doen er meer leerlingen mee dan in voorgaande jaren. Zeker een derde meer.”

Asma benadrukt dat niet alleen deze lichting het moeilijk heeft. We zien ook in andere jaren dat er bepaalde vaardigheden gemist worden, zoals sociaal-emotionele vaardigheden, maar de groep die dit jaar eindexamen doet heeft het ’t zwaarst getroffen volgens de directeur. Bij hen zijn drie schooljaren gemankeerd door corona.

Het is niet louter een Amsterdams probleem. Zegerien Minnaar, docent Duitse Taal en Letterkunde op het Baken Park Lyceum in Almere, slaapt er zelfs slecht door. “Ik zit al ruim 35 jaar in het onderwijs en ik heb dit nog nooit zo meegemaakt. Toen ik dat in de klas vertelde, zei een meisje: ‘Maar u heeft ook nog nooit een pandemie meegemaakt’.” Minnaar is er dan ook voor om het geen achterstand te noemen. “Dat is negatief en als we dit vaak genoeg herhalen, gaan leerlingen zelf ook denken dat ze tekortschieten.”

Lerarentekort

Wijzen naar de NPO-gelden (extra geld dat beschikbaar is gesteld vanwege corona) als oplossing is te makkelijk, vinden directeuren en onderwijzers. “Het gaat niet om geld, we hebben expertise, mensen en tijd nodig,” zegt wiskundeleraar Eelko Kruse, die tevens mentor is van eindexamenklassen op middelbare school Alasca op Zeeburg. Ook hij ziet dat leerlingen vooral ad hoc bezig zijn en het lastig vinden om te leren. “Dat zorgt bij hen voor meer druk en voor docenten eveneens. We willen de leerlingen helpen en tegelijkertijd komen wij door het grote lerarentekort ook tijd tekort. Eigenlijk zijn er te weinig onderwijzers om leerlingen de aandacht te geven die ze nodig hebben.”

De regels zijn voor deze eindexamenlichting wel iets versoepeld: minister Dennis Wiersma (Onderwijs) heeft laten weten dat ze het resultaat van één vak niet mee hoeven te rekenen om te slagen (het mag alleen niet Nederlands, Engels of wiskunde zijn). Maar de leerlingen zijn er pas echt bij geholpen als onderwijsinstellingen gaan samenwerken, vindt de VO-raad, de vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs. De lat moet niet omlaag, benadrukt de raad, maar er moet beter worden samengewerkt tussen basis-, voortgezet en hoger onderwijs.

Huseyin Asma: “We kunnen niet verwachten dat leerlingen die drie jaar coronaonderwijs hebben gehad in jaar één van hun vervolgopleiding op hetzelfde niveau zitten als anderen voor corona. Daarom zeg ik: flexibiliteit en tijd om leerlingen écht te laten leren, zijn nu het belangrijkst.”

Meer over