PlusNieuws

Grote frustratie bij eigenaren van zonnepanelen: de voordelen verdampen bij te veel opbrengst

Zeker 75.000 huishoudens met zonnepanelen op het dak kunnen regelmatig hun opgewekte zonnestroom niet terugleveren. Er is dan zó veel zonnestroom in de wijk dat de netspanning te hoog oploopt en het veiligheidssysteem de zonnepanelen uitschakelt.

Ton Voermans
Als een hele wijk zonnepanelen heeft, kan het netwerk de groene stroom op zonnige uren niet aan en schakelen de zonnepanelen voor de veiligheid uit. Beeld ANP
Als een hele wijk zonnepanelen heeft, kan het netwerk de groene stroom op zonnige uren niet aan en schakelen de zonnepanelen voor de veiligheid uit.Beeld ANP

Dat blijkt uit gegevens van Nederlandse netbeheerders. De storingen kunnen een flinke belemmering vormen voor de energietransitie, want Nederlandse netbeheerders voorspellen dat de komende jaren nog veel meer huishoudens met uitval van zonnepanelen te maken krijgen. Dat komt omdat de panelen razend populair zijn door de hoge elektriciteitsprijs.

Uitval door te hoge netspanning

Afgelopen vijf jaar is het aantal huizen met zonnepanelen vervijfvoudigd. Anderhalf miljoen huishoudens hebben zich gemeld bij de netbeheerders om stroom terug te kunnen leveren. Eén op de twintig huizen met zonnepanelen, zo schatten de netbeheerders, heeft nu al last van uitval door te hoge netspanning. Als er in de straat of wijk meer panelen komen, wordt de kans op storingen nóg groter.

Dat werkt zo: zonnestroom die niet meteen wordt verbruikt wordt via de meterkast verkocht aan de energieleverancier en vloeit naar het elektriciteitsnet. Soms is de hoeveelheid zo groot dat de stroom letterlijk de wijk niet uit kan. De netspanning in de wijk loopt dan zo hoog op dat de omvormers die de zonnestroom omzetten in bruikbare elektriciteit er de brui aangeven totdat de spanning is gedaald doordat het bijvoorbeeld bewolkt raakt. Wettelijk is een omvormer begrensd op 253 volt.

Schadepost

Zonnepaneeleigenaren balen want de storingen treden op als de zon uitbundig schijnt en de opbrengst van de panelen hoog is. Als de panelen tussen 12 en 16 uur niets doen, is dat al snel een schadepost van 5 euro per dag. De netbeheerders hebben aan de hand van data van vorig jaar berekend dat 75.000 huishoudens gemiddeld 11 uur per jaar niet terug kunnen leveren. Zij lopen samen 1,5 miljoen euro mis. Dit jaar kwamen er al duizenden klachten binnen.

Maarten de Jong van netbeheerder Enexis en voorzitter van een landelijke werkgroep die het probleem aan moet pakken vindt het ‘waarschijnlijk’ dat steeds dezelfde huizen het probleem hebben. “Hun terugverdientijd wordt langer.” Er is maar één remedie: dikkere kabels in de grond. Een derde van de straten moet de komende twintig jaar opgebroken worden voor de energietransitie.

Happen uit de opbrengst

Robert de Vries uit Emmeloord hoorde vorig jaar op een zonnige lentedag rond het middaguur de omvormer – het apparaat de zonnestroom naar de meterkast leidt – op zijn zolder klikken. “Of ie uit en aan ging. Vreemd. Ik keek op de app van de zonnepaneleninstallatie en zag dat er op de zonnige dagen hele happen uit de opbrengst waren. Tussen 12 en 16 uur deden de zonnepanelen niks terwijl het heel zonnig was.”

Nieuwe wijk

Hij was niet de enige in nieuwbouwwijk Emmelhage, zo leerde een oproep in de Facebookgroep van de buurt. “Sommigen hebben nergens last van, anderen – tientallen mensen – zoals ik vaak. Echt heel idioot. Op een zonnige dag doen ze het een paar uur niet. Heel gek dat dit kan. Ik woon in een relatief nieuwe wijk, je mag verwachten dat het elektriciteitsnetwerk is voorbereid op de energietransitie. Niet dus, die transitie gaat zó snel. 80 procent van de huizen hier heeft inmiddels zonnepanelen maar het elektriciteitsnet kan het niet aan.”

De Vries, weerman bij Omroep Flevoland, vertelde zijn verhaal ook op feestjes en bijeenkomsten. Hij kreeg flauwe grappen als repliek. “’Weet je zeker dat de zon scheen Robert?’. Nou dat weet ik dus echt wel.”

20 wasjes

En het gaat niet om kleine beetjes. Op drie zonnige dagen in april had De Vries zomaar 43 kWh elektriciteit gemist. Dat is in geld met de huidige energieprijzen 15 euro. En in energie: wie supermodern zuinig witgoed heeft kan er 20 wasjes mee doen die daarna ook nog in de droger gaan.

“Het is vooral in april en mei dat ik uitval heb. In die maanden deden mijn panelen het altijd heel goed. Er is veel zon maar nog niet zo warm, daar houden zonnepanelen niet van. Dit jaar begonnen de storingen al in maart, ook heel zonnig. Vorig jaar was het pas in augustus helemaal voorbij. Het is frustrerend. De laatste weken kijk ik maar niet meer op de app, want dan wind ik me te veel op. Ik wek nog steeds meer stroom op dan ik verbruik, maar het moet niet in dit tempo doorgaan. Als er nog meer uitval komt, wordt het spannend. Ik heb de panelen, vijftien stuks, zeven jaar geleden op het dak laten leggen. Die kosten heb ik er al uit, maar het blijft zuur.”

Transformatorstation

Zijn netwerkbedrijf Alliander heeft vorig jaar beloofd het probleem in de wijk op te lossen, maar De Vries merkt er niks van. “En dan hoor je dat je de magnetron aan moet zetten om stroom te verbruiken, maar dat haalt niets uit. Dan zou heel de wijk dat moeten doen. Het blijft een heel bijzonder verhaal. Iedereen moet verduurzamen, maar als dit al niet lukt...” Alliander meldt dat in het najaar van 2023 de bouw van een nieuw transformatorstation staat gepland in de wijk van De Vries. Daarna zou terugleveren altijd mogelijk moeten zijn.

Het is vooraf niet te voorspellen wie wordt geraakt door de storingen, melden de netbeheerders. Wie dichtbij een transformatorhuisje woont heeft minder kans; zoals je voorin de file ook nog wel kunt rijden terwijl het achterin stilstaat. Ook mensen met meer dan 15 zonnepanelen lopen iets minder risico omdat zij veelal een 3-fase omvormer hebben die de stroom kan verdelen.

Meterkasten

Maarten de Jong van Enexis is voorzitter van een landelijke werkgroep die het probleem aan gaat pakken. Netbeheerders zijn in overleg met de Autoriteit Persoonsgegevens om de spanning in de meterkasten uit te mogen lezen. Zo kan in kaart gebracht worden waar de problemen het grootst zijn om daar in te kunnen grijpen.

“Dan kunnen we klanten gerichter informeren dat er een probleem kan optreden en aan een oplossing werken. Het biedt geen garantie, als er nu niets aan de hand is kan dat wel gebeuren als er meer zonnepanelen in de buurt bijkomen. Zonnepanelen kun je snel op je dak leggen, maar het elektriciteitsnet versterken gaat veel langzamer.”

Omvormers

Naast de bovengenoemde dikkere kabels is er nog een remedie. De Jong: “Accepteren dat we met z’n allen een paar procent minder elektriciteit met de panelen opwekken dan zou kunnen. De terugverdientijd van de panelen wordt dan misschien een paar maanden langer. Maar dan zijn we nog steeds goed bezig met elkaar. Misschien moeten we omvormers verplicht stellen die zelf terugschakelen als het nodig is, naar 80 procent als er veel zon is. Dan verdeel je de pijn over alle mensen.”

Meer over