Plus

Gronings gas lijkt olifant in de kamer na wegvallen Russisch gas

Het kabinet zoekt koortsachtig naar alternatieven nu Rusland abrupt geen gas meer levert. Olifant in de kamer lijkt het Groningse gasveld, waarvan is beloofd dat het dicht gaat.

Hans van Soest en Marcia Nieuwenhuis
In maart 2020 bezocht premier Mark Rutte een bouwlocatie in de wijk Opwierde in Appingedam. Daar worden huizenblokken gesloopt en weer aardbevingsbestendig opgebouwd. Beeld ANP / Kees van de Veen
In maart 2020 bezocht premier Mark Rutte een bouwlocatie in de wijk Opwierde in Appingedam. Daar worden huizenblokken gesloopt en weer aardbevingsbestendig opgebouwd.Beeld ANP / Kees van de Veen

Als premier Mark Rutte vandaag de provincie Groningen bezoekt, krijgt hij ongetwijfeld de vraag of de Groningse gaskraan verder open gedraaid wordt om het plotse wegvallen van het Russisch gas op te vangen. Rutte zal dan waarschijnlijk dezelfde woorden spreken die leden van het kabinet al maanden bezigen.

Zoals ook minister Rob Jetten maandagavond nog: “Het kabinet heeft altijd gezegd: we bouwen de gaswinning in Groningen af vanwege de veiligheid van de Groningers. En alleen als er écht grote problemen zijn op de gasmarkt, is dat een aller-, aller-, allerlaatste mogelijkheid.”

Op de ‘waakvlam’

Het kabinet heeft besloten dat het Groningse veld uiterlijk in 2024 dicht gaat. Tot die tijd gaat het na 1 oktober van dit jaar eerst op de ‘waakvlam’. Dat betekent dat de installaties wel actief blijven zodat bijvoorbeeld in een erg koude winter extra gas kan worden opgepompt. Hoeveel dat komend gasjaar wordt, beslist staatssecretaris Hans Vijlbrief later deze maand. Daarbij kunnen ‘de ogen niet worden gesloten voor de gevolgen van de oorlog in Oekraïne’, stelde hij pas.

Het lijkt een voorzichtige voorbereiding op een besluit om meer op te pompen, al ontkent iedereen dat nog hardop. Wel wordt ‘de vinger aan de pols gehouden’ en kijkt het kabinet of er voldoende gas uit andere delen van de wereld kan worden gekocht. “Voorlopig is Gronings gas daarbij niet in beeld,” aldus Jetten. Juist dat woord ‘voorlopig’, maakt Groningers achterdochtig.

Weinig vertrouwen

Ze hebben al weinig vertrouwen in het kabinet na de al jaren voortslepende hersteloperatie van hun door bevingen beschadigde huizen. In maart hield Dagblad van het Noorden een enquête onder inwoners van de bevingsgebieden. Daaruit bleek opvallend genoeg dat ruim zes op de tien er begrip voor zou hebben als het nodig blijkt de gaskraan tóch weer verder open te draaien om te voorkomen dat er een gastekort ontstaat.

Maar politici willen het daar liever niet over hebben. “Nee, Groningen is echt the last resort voor als we echt een groot probleem hebben,” zegt CDA-Kamerlid Henri Bontenbal. Eerste maar naar andere oplossingen zoeken, zeggen ook vrijwel alle andere partijen.

Contracten afkopen

Het kabinet probeert gas en vloeibaar gas uit andere delen van de wereld te kopen. Analisten waarschuwen dat dat makkelijker gezegd is dan gedaan. Volgens energie-expert René Peters (TNO) is het mooi dat Nederland extra capaciteit bouwt om LNG (Liquefied Natural Gas) te kunnen verwerken. “Maar daarmee is dat er nog niet. We zullen contracten van andere landen moeten afkopen. Als dat al lukt, wordt dat duur.”

Extra probleem is dat de gasvoorraden die bedoeld zijn voor tijden van schaarste, slecht zijn gevuld. Dat komt mede doordat Gazprom het afgelopen jaar al minder heeft geleverd. Het kabinet hoopt de discussie over Groningen te kunnen omzeilen door te kijken naar de kleine gasvelden op de Noordzee. Maar of dat genoeg is, kan niemand te garanderen.

Hogere energieprijzen

Reden waarom anderen wél hardop roepen dat Groningen niet dicht kan. Forum voor Democratie bijvoorbeeld: “Als het kabinet het heeft over het aller-, aller-, allerlaatste redmiddel, dan weet je wat er gebeurt,” voorspelt FvD-Kamerlid Freek Jansen. “Dit wordt gewoon een probleem. De industrie heeft gas nodig. Rationeel gezien is het heel krom om géén gas op te pompen in Groningen, mits je de schade compenseert.”

Ondertussen voeren bedrijven de druk op om geen opties uit te sluiten. Volgens Ingrid Thijssen van werkgeversorganisatie VNO-NCW zal het Russische besluit onherroepelijk leiden tot hogere energieprijzen. En het kabinet zal bij een tekort sectoren afschakelen van het gasnet om te voorkomen dat huishoudens en ziekenhuizen zonder komen te zitten. Reden om volgens haar ‘snel alternatieven te ontwikkelen’.

Meer over