Nieuws

Google verliest concurrentiezaak en moet EU miljardenboete betalen

Google komt niet onder een miljardenboete uit die de Europese Commissie het techbedrijf heeft opgelegd. De commissie heeft Google terecht gestraft voor het misbruiken van zijn marktmacht, vindt de Europese rechter.

Het Parool
null Beeld Anadolu Agency via Getty Images
Beeld Anadolu Agency via Getty Images

De commissie legde Google in 2017 een boete van 2,4 miljard euro op voor concurrentievervalsing. De Amerikaanse internetreus zou zijn eigen prijsvergelijkingsdienst Google Shopping hebben voorgetrokken in de resultaten van zijn veelgebruikte zoekmachine. Daardoor werden concurrenten weggedrukt, klaagden zij.

Google hield vol dat de zoekresultaten voor onlinewinkelen alleen maar werden aangepast om gebruikers beter van dienst te zijn en stapte naar het Gerecht van de Europese Unie.

Beide partijen kunnen nog in hoger beroep bij het Europees Hof van Justitie. Dat gebeurt in belangrijke zaken als deze ook haast altijd. Google houdt zich nog op de vlakte en gaat het vonnis eerst ‘nauwgezet bestuderen’. Het bedrijf benadrukt nog maar eens dat het al veranderingen heeft doorgevoerd om aan de eisen van de Europese Commissie te voldoen.

Vrije concurrentie

Het Gerecht ‘wijst de bezwaren van Google grotendeels af en laat de boete in stand’. De overtreding van het bedrijf is ‘bijzonder ernstig’ en ‘moedwillig’. Het gunstig uitlichten van Google Shopping en het naar beneden duwen van rivaliserende diensten in de zoeklijsten hinderen inderdaad de vrije concurrentie, constateert de rechtbank. Het zou het einde van sommige concurrenten kunnen betekenen en kunnen leiden tot minder innovatie en minder keuze voor consumenten.

Googles zoekmachine is immers heel belangrijk voor prijsvergelijkers om bezoekers te trekken. Die kijken bovendien vaak alleen naar de eerste paar ‘hits’. Google gaat er ook prat op dat gebruikers er alles kunnen vinden. De gewraakte praktijken staan op gespannen voet met die ‘universele’ taakopvatting die een zoekmachine gezaghebbend maakt, merkt het Gerecht op.

Google schotelde de gebruiker zo ook geen betere zoekresultaten voor, zoals het zelf tegenwierp. Ook als een ander relevanter was dan Google Shopping, kreeg die laatste toch voorrang. Dat rivalen tegen betaling ook extra onder de aandacht gebracht kunnen worden, maakt voor het Gerecht evenmin verschil. Dat maakt hen tot klanten en niet langer gelijkwaardige concurrenten van Google.

Recordbedrag

De boete voor Google was op dat moment de grootste ooit. Het bedrijf kreeg het record nadien nog steviger in handen met een bijna dubbel zo hoge boete voor misbruik van het mobiele besturingssysteem Android. Ook volgde nog een miljardenstraf voor misbruik van advertentiedienst AdSense. Over die zaken moet de Europese rechter zich eveneens uitspreken.

Het oordeel woensdag kan grote gevolgen hebben voor soortgelijke strafmaatregelen voor andere diensten. En voor schadeclaims van concurrenten die dan bewezen achten dat ze benadeeld zijn.

De overkoepelende bond van Europese consumentenorganisaties BEUC is ingenomen met de uitspraak van de Europese rechter over concurrentievervalsing door Google Shopping bij het onlinewinkelen. “Google’s misleidende en oneerlijke praktijken hebben miljoenen Europese consumenten geschaad doordat het aanbod van prijsvergelijkingsdiensten van rivalen vrijwel onzichtbaar was”, zegt BEUC in een reactie.

“Deze uitspraak is belangrijk omdat wordt bevestigd dat consumenten de vrijheid van keuze moeten genieten, gebaseerd op volledige en onpartijdige informatie”, stelt BEUC-directeur Monique Goyens. “Google moet gelijke mogelijkheden bieden aan alle marktspelers en kan zijn dominante positie niet misbruiken om concurrenten opzij te duwen. Als gevolg daarvan heeft Google voorkomen dat consumenten toegang tot productinformatie hadden en potentieel goedkoper uit waren bij rivalen, van schoenen tot afwasmachines.”

Europarlementariër Paul Tang (PvdA) is uitgelaten, zegt hij. “De uitspraak bewijst dat het mededingingsrecht niet dood is en is tegelijkertijd een grote aanmoediging voor ons wetgevende werk. We moeten marktmacht niet alleen corrigeren, maar ook voorkomen.”

Google ontkomt aan Britse rechtszaak over gegevens gebruikers

Google kan in het Verenigd Koninkrijk niet collectief door een groep consumenten worden aangeklaagd over de manier waarop het bedrijf in 2011 en 2012 met de gegevens van gebruikers omsprong. Het Britse hooggerechtshof oordeelde dat zo’n zaak ‘gedoemd is te mislukken’. Er kan namelijk pas schadevergoeding worden toegekend als voor iedere gebruiker is vastgesteld dat Google onwettig met diens gegevens is omgegaan en dat die gebruiker daar schade van heeft geleden.

De belangenvereniging Google You Owe Us, die de zaak aanspande, wilde zo’n 3 miljard pond op Google verhalen. Omgerekend is dat ruim 3,5 miljard euro. Omdat het hoofdkantoor van Google buiten het Verenigd Koninkrijk staat, moest de claimclub toestemming van de rechter hebben om de zaak tegen het bedrijf aan te spannen. Een eerste rechter verbood dat, maar in beroep kreeg Google You Owe Us wel toestemming.

De zaak draait om een periode van enkele maanden in 2011 en 2012. Volgens Google You Owe Us verzamelde Google toen illegaal gegevens over mensen die de Chromebrowser van het bedrijf gebruikten. Die data gebruikte Google bovendien voor zijn advertentiedienst.

Google You Owe Us zegt ‘zwaar teleurgesteld’ te zijn door de uitspraak. Google reageerde juist tevreden.

Meer over