Nieuws

Gezondheidsraad: geef tweede booster alleen aan zeventigplussers en meest kwetsbare volwassenen

Volgens de Gezondheidsraad is een tweede boosterprik tegen het coronavirus vooralsnog alleen wenselijk voor zeventigplussers en andere kwetsbare volwassenen. Gezonde volwassenen komen mogelijk op termijn in aanmerking voor een tweede oppepprik. Wie weet volgt ook een derde.

Jop van Kempen
Minister Kuiper had de Gezondheidsraad gevraagd te onderzoeken of een tweede boostercampagne ‘nuttig en nodig’ zou zijn. Beeld ANP
Minister Kuiper had de Gezondheidsraad gevraagd te onderzoeken of een tweede boostercampagne ‘nuttig en nodig’ zou zijn.Beeld ANP

Zeventigplussers, bewoners van verpleegtehuizen, volwassenen met het downsyndroom of een ernstige immuunstoornis hebben een groter risico op een ernstig ziekteverloop. Daarom adviseert de Gezondheidsraad deze groep een tweede booster aan te bieden. Die kan drie maanden na de eerste booster worden gezet. Dat schrijft de Gezondheidsraad vrijdag in een advies aan minister van Volksgezondheid Ernst Kuipers.

De tweede booster wordt uit voorzorg geadviseerd. Een deel van de risicogroepen heeft de eerste booster drie maanden geleden gekregen. De bescherming daarvan is inmiddels afgenomen. Eventuele groei van de huidige besmettingsgolf vergroot de kans op ziekenhuisopnamen in de risicogroepen, hoewel de omikronvariant minder vaak voor ziekenhuisopname zorgt.

Kuipers had de Gezondheidsraad gevraagd te onderzoeken of een tweede boostercampagne ‘nuttig en nodig’ zou zijn. De raad ziet op dit moment geen noodzaak om alle volwassenen een tweede boosterprik aan te bieden. Bij hen is de verwachte gezondheidswinst ‘gering’.

Wel meldt de raad dat het advies geldt voor de ‘korte termijn’. Een ‘onvoorzien beloop van de besmettingsgolf’ kan tot een ander advies leiden. In de tweede helft van maart bekijkt de raad of er een uitbreiding van het advies nodig is. Mogelijk komen op termijn alle volwassenen in aanmerking voor een tweede booster.

Werkzaamheid

Vooralsnog zijn er nauwelijks gegevens beschikbaar over de werkzaamheid van een tweede booster. Alleen in Israël is een tweede booster aangeboden aan mensen van 60 jaar en ouder en zorgmedewerkers. In Duitsland en Zweden wordt nog gesproken over het mogelijk maken van een tweede booster. Ook daar gaat het vooral om de vraag of ouderen en kwetsbaren daarvoor in aanmerking zouden moeten komen.

De eerste boosterprik bleek wel zeer werkzaam, zo stelt de Gezondheidsraad. Bij veel ongeboosterde mensen was de bescherming tegen lichte ziekteverschijnselen door omikron afgezakt naar ongeveer 10 procent. Dat komt omdat de antistoffen al na twintig weken zeer fors zijn afgenomen. De eerste booster vergrootte bescherming weer tot 65 à 75 procent. Maar ook dat effect is tijdelijk: na vijftien weken is de bescherming gedaald tot 25 à 40 procent.

De eerste boosterprik verbeterde ook de bescherming tegen ziekenhuisopname en sterfte aanzienlijk, aldus het RIVM. In de periode 26 januari-8 februari voorkwamen boostervaccinaties naar schatting 1620 ziekenhuisopnames. Zonder boostervaccinaties zou het aantal opnamen in die periode twee keer zo hoog zijn geweest, berekende het instituut.

Derde booster?

Na een tweede booster is het ook weer mogelijk een derde aan te bieden. Een booster een of enkele keren per jaar herhalen is niet schadelijk, zegt Marianne Geleijnse, vicevoorzitter van de Gezondheidsraad en als biomedicus-epidemioloog verbonden aan de Wageningen University & Research (WUR). “Het afweersysteem krijgt elke keer een boost; het verbetert er juist door. Dat zie je bijvoorbeeld ook bij de griepprik, die nu ook al jaarlijks zonder problemen kan worden herhaald.”

Ook immunoloog Huub Savelkoul (WUR) ziet geen probleem voor het herhalen van boosters, zo zei hij eerder. “Theoretisch kun je heel lang doorgaan met vaccineren. Naarmate je ouder wordt, neemt de vaccinatierespons wel af. Dat begint zo’n beetje vanaf je zestigste. Dan wordt je immuunsysteem minder efficiënt en moet je vaker worden gevaccineerd.”

Wel waarschuwde Savelkoul dat het nauw luistert met de tussenliggende periode tussen de boosters. “Als je te weinig tijd neemt en boostert als de effectiviteit van de eerdere vaccinatie nog hoog is, is de extra bescherming kortdurend. Als je te lang wacht, zoals in Nederland is gebeurd door de trage start van de eerste boostercampagne, dan riskeer je dat je vatbaar bent voor het virus.”