Nieuws

Gezondheidsraad: derde prik vooralsnog alleen voor meest kwetsbaren

Alleen patiënten met een ernstige afweerstoornis komen in aanmerking voor een extra coronaprik. Als er een ‘dalende trend’ is in de bescherming tegen ernstige ziekte en sterfte moet ook de rest van de Nederlandse bevolking een boostervaccinatie krijgen, zo adviseert de Gezondheidsraad aan het demissionair kabinet.

Er is in Nederland op dit moment nauwelijks ruimte voor verbetering van die bescherming. Beeld Getty Images
Er is in Nederland op dit moment nauwelijks ruimte voor verbetering van die bescherming.Beeld Getty Images

De Raad adviseert daarmee een ander beleid dan bijvoorbeeld dat van Israël. Daar komt al de hele bevolking boven de twaalf jaar in aanmerking voor een derde prik. Ook in Engeland kunnen mensen boven de 50 jaar een derde prik krijgen, om teruglopende bescherming voor te zijn.

Pas als in Nederland een ‘dalende trend’ in bescherming zichtbaar is en er dus meer gevaccineerde mensen in de ziekenhuizen liggen en overlijden, vindt de Gezondheidsraad een boostervaccinatie nodig. De vaccins beschermen Nederlanders vooralsnog onverminderd tegen ziekenhuisopname (95 procent) en ic-opname (97 procent), zo bleek uit een RIVM-studie van eind augustus.

Het RIVM en medisch specialisten moeten die ‘dalende trend’ ontdekken. Als daar sprake van is, komen oudere leeftijdsgroepen waarschijnlijk als eerste in aanmerking voor een extra prik. De voorbereiding voor die aanvullende vaccinatie moet wel al beginnen, zodat tegen die tijd snel kan worden gehandeld. Het kabinet neemt de adviezen van de Gezondheidsraad doorgaans over.

Beschermingsduur

De Gezondheidsraad adviseert niet op basis van voorzorg, omdat wetenschappelijke gegevens daarvoor ontbreken. “Het is volstrekt onduidelijk hoe lang de bescherming tegen ernstige ziekte en sterfte zal duren,” aldus Bart-Jan Kullberg, voorzitter van de Gezondheidsraad.

Wat wel duidelijk is: er is in Nederland op dit moment nauwelijks ruimte voor verbetering van die bescherming. Vaccins moeten daarom niet worden ingezet als booster bij al gevaccineerde mensen, maar als eerste en tweede prik bij ongevaccineerden in Nederland en elders ter wereld, aldus de Gezondheidsraad. “Als je langer wacht met een boostervaccinatie, is de kans bovendien groter dat die booster speciaal is aangepast aan de deltavariant,” aldus Kullberg. Dat is in Israël nu niet het geval.

Verzwakt immuunsysteem

Dat boostervaccinaties bijdragen aan de reductie van de virustransmissie en zodoende dus ook ernstige ziekte en sterfte voorkomen onder de 1,8 miljoen ongevaccineerden in Nederland, was geen afweging voor de Gezondheidsraad. Daarom komt nu alleen een deel van de mensen met een ernstig verzwakt immuunsysteem, zoals transplantatiepatiënten, in aanmerking voor een extra prik, aldus de Gezondheidsraad.

Hoe groot die groep is, kon de voorzitter niet zeggen. “Er is geschat dat het gaat om zo’n 200.000 mensen, maar het is aan het RIVM en medisch specialisten om dat uit te zoeken,” aldus Kullberg. Het RIVM is bezig met een plan om die meest kwetsbaren opnieuw te vaccineren.

“Het is een overtuigend advies, ook in lijn met recent advies van internationale experts in medisch tijdschrift The Lancet,” reageert Ben van der Zeijst, emeritus hoogleraar vaccinologie (LUMC). “Wat ik wel mis, is de discussie over een eventuele tweede prik na de ene dosis met Janssen.” De bescherming van Janssen is volgens Van der Zeijst te laag.

Griepseizoen

Ook epidemioloog Frits Rosendaal (LUMC) kan zich vinden in het advies, al had hij verwacht dat een grotere groep in aanmerking zou komen voor een boostervaccinatie. “Ik vermoedde dat alle mensen die de griepprik kunnen krijgen -zestigplussers en bijvoorbeeld hart- en longpatiënten - ook een coronabooster mochten halen. Dat moet wel worden gemonitord, aldus de Gezondheidsraad. Dat is verstandig, zoals het ook verstandig is dat de GGD’en paraat staan voor het geval dat.”

Rosendaal wijst erop dat de griepprik dit jaar belangrijk is. Vanwege de lockdowns waarde het influenzavirus in 2020-2021 nauwelijks rond in Nederland, waardoor de immuniteit is afgenomen. “Een zware griepgolf zoals in 2017-2018, met 9.000 doden, zou de zorg in combinatie met de coronapandemie niet aankunnen. Als de komende maanden blijkt dat een boostervaccinatie voor corona nodig is, valt dat wellicht te combineren met de griepprik.”

Meer over