Nieuws

Forse stijging vergiftigingen door gebruik designerdrugs en nicotinezakjes

Het aantal meldingen over gezondheidsklachten na het gebruik van designerdrugs is vorig jaar landelijk meer dan verdubbeld. Ook werd in 2021 twee keer zoveel melding gemaakt van een vergiftiging door het gebruik van nicotinezakjes als het jaar ervoor.

Verena Verhoeven
Een doosje met snus, de Zweedse variant van nicotinezakjes. Snus en nicotinezakjes lijken qua gebruik op elkaar. Ze worden beiden tussen wang of lip en tandvlees geplaatst. Beeld Shutterstock / Uskarp
Een doosje met snus, de Zweedse variant van nicotinezakjes. Snus en nicotinezakjes lijken qua gebruik op elkaar. Ze worden beiden tussen wang of lip en tandvlees geplaatst.Beeld Shutterstock / Uskarp

Dat blijkt uit het jaaroverzicht 2021 van het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC), onderdeel van UMC Utrecht.

Het aantal meldingen van gezondheidsklachten door het gebruik van designerdrugs ging van 212 in 2020 naar 496 het jaar erna. De toename komt vooral door het aantal vergiftigingen na gebruik van 3-MMC, de designerdrug die in mei vorig jaar werd verboden. In 2021 kwamen daarover 162 meldingen binnen, een jaar eerder waren dat er 64.

Ook over medische klachten door het gebruik van designer benzodiazepinen, chemische varianten op slaap- en kalmeringsmiddelen, zijn veel meer meldingen binnengekomen. Dit aantal steeg van 65 in 2020 naar 167 in 2021.

Nicotinezakjes

Het aantal meldingen over vergiftiging door nicotinezakjes werd in 2021 verdubbeld van tien naar twintig. “Dat is relatief laag,” zegt Antoinette van Riel, toxicoloog bij het NVIC. “Maar we hebben datzelfde aantal dit jaar al bereikt. Als we zo doorgaan, gaan we dit jaar richting de veertig. We zien niet vaak dat aantallen zo snel toenemen.”

Nicotinezakjes, ook wel snus genoemd, bevatten nicotinepoeder gemengd met geur- en smaakstoffen. Deze worden tussen lip en tandvlees geplaatst, waardoor de nicotine via het mondslijmvlies wordt opgenomen. Het middel heeft een ‘oppeppend’ effect.

De meeste meldingen van vergiftiging gingen over jongeren van 13 tot en met 17 jaar. “We denken dat dat te maken heeft met hoe het product in de markt gezet wordt. De zakjes zitten vaak in fleurige blikjes en er worden snoepsmaken aan toegevoegd.” Critici wijzen al langer op de populariteit van nicotinewaar onder jongeren. Bij die groep is het risico op vergiftiging groter omdat ze vaak niet gewend zijn aan nicotine. Van Riel: “Mensen realiseren zich onvoldoende dat nicotine ook zonder tabak ongezond is. Hoe jonger je ermee begint, hoe schadelijker het is voor het brein. Ook maakt nicotine verslavingsgevoeliger.”

De klachten bij een vergiftiging zijn vergelijkbaar met de klachten die ontstaan als iemand uit het niks een hele sigaret oprookt, aldus de toxicoloog. “De bloeddruk daalt, waardoor je misselijk en duizelig wordt. Ook krijgen mensen last van hartkloppingen en gaan ze hevig zweten.”

Maatregel

In maart 2021 adviseerde het RIVM al om het gebruik van nicotinezakjes te ontmoedigen. Sinds december mogen zakjes met 0,035 of meer milligram nicotine niet meer verkocht worden. Bij die hoeveelheid heeft de nicotine geen enkel effect meer. Toch vinden de vergiftigingen nog plaats. Toxicoloog Van Riel: “Waarschijnlijk doordat de oude zakjes, die zo’n 30 tot 70 milligram nicotine bevatten, nog in de omloop zijn. Als het aantal meldingen ondanks de maatregel toe blijft nemen, zal er meer aan voorlichting gedaan moeten worden.”

Tip Het Parool via WhatsApp

Heeft u een tip of opmerking voor de redactie? Stuur een bericht naar onze tiplijn.

Luister onze wekelijkse podcast Amsterdam wereldstad:

Meer over