PlusAchtergrond

Dure Amerikaanse dollar drijft prijzen en rente overal op

De hele wereld heeft last van de dure dollar, behalve de Verenigde Staten zelf. En daar moet die wereld nog een tijd mee leren leven.

Peet Vogels
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Het is de zogenoemde ‘dollarglimlach’ die tot problemen leidt. De dollar wint aan sterkte als de Amerikaanse economie goed draait, maar ook als het slecht gaat. Dan is de dollar een veilige haven voor beleggers. Aan beide uiteinden van het economische spectrum gaat de dollar dus omhoog, wat de term ‘glimlach’ heeft opgeleverd.

Die glimlach leidt echter tot grimassen in de rest van de wereld. Dat een munt als de Turkse lira al tientallen procenten in waarde is gedaald dit jaar, is vooral een probleem voor Turkije. Er zijn geen andere landen die hun handel afrekenen in Turkse lira’s.

Olie duurder

Maar de helft van de internationale handel wordt afgerekend in de dollar. Olie, bijvoorbeeld, wordt grotendeels in dollars betaald. En die dollars worden steeds duurder. Een jaar geleden kreeg je nog 1,20 dollar voor een euro. Vandaag is dat nog maar 1,02 dollar. De waardestijging van de dollar ten opzichte van de euro heeft er onder meer toe geleid dat olie in een jaar tijd voor Europa zo’n 15 procent duurder is geworden dan voor Amerika.

Vrijwel alle munten uit alle landen doen het slecht ten opzichte van de dollar. Dat betekent dat al die landen hun rekening voor import zien oplopen; niet alleen voor de import van olie, maar ook voor die van zaken als voedsel en medicijnen, als die in dollars worden afgerekend.

Dat raakt ook bedrijven. Die kunnen minder importeren. En dat betekent dat ze minder grondstoffen kunnen invoeren, en dus minder kunnen produceren. Dat drukt weer de economische groei.

Extra inflatie

De dure dollar stuwt de prijzen op in andere landen en is daardoor verantwoordelijk voor extra inflatie. Dat raakt de armere landen, die lijden onder de hoge prijzen voor voedsel en energie, extra hard. In Sri Lanka bezweek de munt al, wat leidde tot grote sociale onrust. Ook Egypte ziet de stijgende prijzen voor graan met angst en beven tegemoet. Hoge voedselprijzen waren destijds de aanleiding voor de Arabische Lente, een wijdverbreide volksopstand in de Arabische wereld, die nogal wat machthebbers de kop heeft gekost.

Het probleem blijft niet beperkt tot een hogere rekening voor import. Veel landen hebben leningen in dollars. Vaak is dat een gevolg van het feit dat buitenlandse investeerders geen trek hebben in het geven van leningen in de lokale valuta. Wie wil bijvoorbeeld uitlenen in Turkse lira’s, als die munt elk jaar tientallen procenten in waarde keldert?

Ook hier zijn veel arme landen de klos. Vooral zij hebben veel leningen in dollars uitstaan. En de terugbetaling daarvan wordt een steeds groter probleem. Egypte, Sri Lanka en Pakistan hebben zich al tot het IMF gewend voor hulp. Hun dollarreserves zijn al flink geslonken door de duurdere import, en op eigen kracht lukt het hun niet die voldoende aan te vullen.

Investeren in Amerika loont

Een ander probleem waarmee ze kampen is dat buitenlandse beleggers hun geld nu massaal weghalen uit arme landen. Door de renteverhogingen in de VS is het weer aantrekkelijk geworden om in Amerikaanse leningen te investeren. Die leveren een goed rendement en de crediteur loopt geen valutarisico’s. Die kapitaalvlucht zorgt voor extra druk op toch al zwakke munten.

Om hun munt toch nog enigszins overeind te houden, moeten landen de rente verhogen. De VS exporteert dus eigenlijk ook hoge rente naar andere landen, ook naar Europa. De Fed, het stelsel van Amerikaanse centrale banken, is al een tijdje de rente fors aan het verhogen om de hoge inflatie te bestrijden. Dat drijft de koers van de dollar op. En die dure dollar zorgt ook in Europa voor extra inflatie. En dat leidt weer tot grotere renteverhogingen door de Europese Centrale Bank.

Op zich heeft een dure dollar ook voordelen voor andere landen. De export naar de VS wordt goedkoper. Voorwaarde is wel dat de Amerikaanse economie flink groeit. Dan heeft de VS meer behoefte aan import.

Maar de vrees is dat de Amerikaanse economie juist in een recessie terechtkomt. Als dat inderdaad gebeurt, is het alleen de dollar die lacht, de rest van de wereld huilt.