PlusAnalyse

Dit klopt er wel (en niet) van de omstreden tweet van Baudet

Een tweet van Thierry Baudet waarin hij zegt zich niet te laten vaccineren tegen corona, is door Twitter bestempeld als ‘misleidend’. In de tweet claimt Baudet drie dingen, die deels of zelfs helemaal niet stroken met de waarheid. Een analyse.

1. Het risico van dat virus is voor mij volstrekt verwaarloosbaar (in 2020 stierven 151 mensen <70 eraan)

Vooropgesteld: het staat vast dat de risico’s van corona voor ouderen groter zijn dan voor jongeren. Van de 15.649 coronadoden die het RIVM in totaal registreerde was ruim 90 procent ouder dan 70 jaar. Onderzoekers van het Imperial College in Londen kwamen afgelopen najaar met een vuistregel: met elke acht jaar dat iemand ouder is, verdubbelt de kans om aan corona te overlijden. Iemand van 70 heeft dus twee keer zoveel kans om te overlijden als iemand van 62. Of, om bij Baudet en zijn partij te blijven: fractiegenoot Wybren van Haga (54) loopt vier keer zoveel risico als de 38-jarige partijleider zelf.

Terug naar de tweet: die bevat enkele forse onwaarheden. Het aantal van 151 haalt Baudet vermoedelijk uit het laatste epidemiologische rapport van het RIVM. Dat beschrijft overigens de schade door de coronaepidemie tot en met 2 maart 2021 en gaat dus niet over 2020, zoals Baudet schrijft.

Het aantal sterfgevallen onder de 70 jaar, tot en met 2 maart 2021. Beeld RIVM
Het aantal sterfgevallen onder de 70 jaar, tot en met 2 maart 2021.Beeld RIVM

Het getal van ‘151 mensen’ dat Baudet noemt betreft het aantal 70-minners dat aan corona is overleden en ‘geen onderliggende aandoening’ had. Er zijn in Nederland echter ook mensen mét onderliggende aandoeningen en binnen de groep 70-minners die is overleden aan corona, zijn zij veruit in de meerderheid. Dat zijn er namelijk 960. Ook zijn er 383 mensen onder de 70 overleden van wie niet bekend is of ze ook een andere aandoening hadden.

De onderliggende aandoeningen van mensen onder de 70 die stierven aan corona, uitgesplitst. Beeld RIVM
De onderliggende aandoeningen van mensen onder de 70 die stierven aan corona, uitgesplitst.Beeld RIVM

Bij elkaar zijn er dus niet 151, maar 1494 mensen onder de 70 overleden aan corona: tien keer zoveel. Het gaat in veel gevallen om mensen met hart- en vaatziekten (390), diabetes (258) en chronische longaandoeningen (234). Ook nierpatiënten, mensen met een neurologische aandoening en mensen met kanker komen regelmatig terug in deze groep.

Een risico voor jongeren en mensen van middelbare leeftijd dat in de sterftecijfers niet zichtbaar is, is bovendien het oplopen van langdurige klachten door corona. Naar schatting zijn minimaal enkele tienduizenden Nederlanders tussen 25 en 65 jaar op deze manier getroffen door corona. Zij hebben allerhande klachten, en kunnen vaak niet meer werken of aan sociale activiteiten deelnemen.

2. De bijwerkingen zijn heftig

Wat de bijwerkingen van de coronavaccins zijn, wordt in Nederland nauwgezet bijgehouden door Bijwerkingencentrum Lareb. Hun laatste rapportage dateert van eind februari. Tot die datum ontving het centrum 6426 meldingen, waarin bij elkaar 31.534 bijwerkingen gemeld werden. Volgens het coronadashboard van het rijk waren op die datum 1.336.670 prikken gezet. Dat betekent dat 0,48 procent van de prikken (iets minder dan 1 op de 200) tot een melding bij Lareb leidde.

Dan de claim van de partijleider van Forum voor Democratie: waren de bijwerkingen heftig? Volgens Lareb over het algemeen niet. ‘Het gaat hier vooral om bekende te verwachten bijwerkingen zoals spierpijn, hoofdpijn, je niet lekker voelen en reacties op de prikplek,’ schrijft het instituut, dat wordt geleid door oud-SP-politica Agnes Kant.

Thierry Baudet van Forum voor Democratie op campagne in Katwijk.  Beeld ANP
Thierry Baudet van Forum voor Democratie op campagne in Katwijk.Beeld ANP

Er overleden 87 mensen na het ontvangen van hun vaccinatie. Dat is 0,087 procent van het totaal aantal mensen dat eind februari op zijn minst één prik ontvangen had. Het betreft geen jongere mensen, aan wie Baudet in zijn tweet refereert. ‘Het gaat daarbij om kwetsbare ouderen met ernstige onderliggende gezondheidsproblemen en/of een hoge leeftijd,’ schrijft Lareb. ‘Overlijden na vaccinatie betekent niet dat het overlijden is veroorzaakt door de vaccinatie,’ voegt het instituut daaraan toe. Er is geen duidelijke rode draad te ontdekken in de hierboven beschreven gevallen, buiten het feit dat het overlijden plaatsvond in de periode na de vaccinatie.

Eerder concludeerde het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) al dat de vaccins van BioNtech-Pfizer, Moderna en AstraZeneca veilig zijn om toe te dienen. Verwacht wordt dat ook het vaccin van de Leidse farmaceut Janssen binnenkort die zegen krijgt.

3. Het langetermijneffect op het immuunsysteem is volstrekt onbekend

Feitelijk zegt Baudet hiermee niets wat niet waar is: de vaccins tegen corona bestaan nog niet lang en langetermijneffecten op ons immuunsysteem kunnen dus nog niet worden vastgesteld. Dat wil echter niet zeggen dat we meedoen aan een groot experiment, stelt de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Microbiologie op haar website.

‘Van vaccins weten we dat er kortdurende, meestal milde, bijwerkingen op kunnen treden. Langetermijneffecten van vaccins zien we eigenlijk nooit. Nadat een kleine hoeveelheid vaccin kortdurend het immuunsysteem aan het werk zet om bescherming om te bouwen, wordt het vaccin door je lichaam afgebroken. Het vaccin blijft dus niet in het lichaam aanwezig. Langetermijneffecten door vaccins zijn daarom ook nu niet te verwachten. Dit in tegenstelling tot langetermijneffecten die in een deel van de patiënten worden gezien na infectie met het virus. Echter weten we dit natuurlijk pas 100 procent zeker nadat het vaccin meerdere jaren gebruikt wordt.’

Immunoloog en hoogleraar biomedische wetenschappen Ger Rijkers: “De spookverhalen dat dit vaccin op lange termijn auto-immuunziekten, zoals reuma en Guillain-Barré, zou kunnen veroorzaken berusten nergens op. Het langetermijneffect van de vaccins op ons immuunsysteem is het immunologische geheugen dat wordt aangelegd. Dat gaat, hopen we, jarenlang mee.”