PlusAchtergrond

Derde coronaprik laat op zich wachten in Nederland: ‘Onbegrijpelijk’

Een man maakt een selfie terwijl hij een boosterprik krijgt in Ramat Gan (Israël).  Beeld AP
Een man maakt een selfie terwijl hij een boosterprik krijgt in Ramat Gan (Israël).Beeld AP

Vaccineren is geen wedstrijd, verkondigde het RIVM eind vorig jaar. Er volgden bakken met kritiek over de trage start van de campagne. Met de boosterprik tegen corona lijkt het niet veel anders te verlopen.

Bas Soetenhorst

Opnieuw is Nederland het sloomste jongetje van de klas. Frankrijk en Duitsland begonnen in de eerste helft van september met boostervaccinaties voor ouderen en kwetsbaren, kort daarop bood Engeland alle vijftigplussers de kans op een derde inenting tegen corona. België, Zwitserland, Oostenrijk en een aantal Oost-Europese landen volgden. En Nederland? Hier duurt het tot begin december voor tachtigplussers en bewoners van zorginstellingen met een eigen medische dienst in aanmerking komen.

En zo ligt het Nederlandse vaccinatiebeleid weer onder vuur, net als begin dit jaar. De Tweede Kamer verlangt tempo, net als medici en wetenschappers. ‘Onbegrijpelijk traag en onbegrijpelijk laat,’ twitterde het ic-hoofd van het Amsterdam UMC, Armand Girbes.

Op het ministerie van Volksgezondheid denken ze daar anders over. Daar wijzen ze erop dat de Gezondheidsraad – het voornaamste adviesorgaan van de regering – pas op 2 november adviseerde om zestigplussers nogmaals in te enten.

Europees medicijnagentschap gaf al eerder groen licht

De vraag is of het niet sneller had gekund. Al op 4 oktober gaf het Europees medicijnagentschap EMA groen licht voor boosters met Pfizer. Nog geen drie weken daarvoor had de Gezondheidsraad de regering nog afgeraden boosterprikken aan te bieden aan alle ouderen.

Maar in datzelfde advies van 14 september sprak de raad de verwachting uit dat een extra inenting op den duur wel nodig zou zijn en werd de regering opgeroepen zich hierop voor te bereiden. Het RIVM, de GGD’s en het ministerie begonnen met het opstellen van scenario’s. Toch moet er nu nog veel gebeuren.

“De voorbereidingen lopen al natuurlijk, maar de mensen moeten worden uitgenodigd,” zei minister Hugo de Jonge (Zorg) op de persconferentie vorige week. “En ook voor instellingen moet er heel erg veel worden geregeld om het allemaal klaar te zetten. Dus er is gewoon heel veel werk te doen.”

Geen tekort meer aan vaccins

Begin dit jaar pareerde De Jonge kritiek op de trage start van de vaccinatiecampagne door te wijzen op het tekort aan vaccins en te benadrukken dat zorgvuldigheid voorop staat. Dat eerste probleem speelt nu niet meer. In de wandelgangen van de Tweede Kamer zei hij maandag wel weer dat het vooral zorgvuldig moet gebeuren. Uitnodigingen versturen, toestemmingsverklaringen verkrijgen, het toedienen voorbereiden - het gaat niet van de ene op de andere dag. Daar komt bij dat de GGD’s hun prikcapaciteit aan het einde van de zomer hebben teruggeschroefd en nu weer extra mensen moeten aannemen.

Destijds verzekerde de voorzitter van de landelijke GGD-organisatie, André Rouvoet, dat de hele infrastructuur binnen twee weken weer zou kunnen worden opgeschaald. Maar dat lijkt nu toch ingewikkelder dan gedacht.

Onder druk van kritiek op het aangekondigde tijdspad, waarbij in januari de groep 60- tot 79-jarigen aan de beurt is, overlegt de minister nu met alle betrokken instanties over een eventuele versnelling. Vrijdag volgt uitsluitsel.

Geen medische noodzaak

Tegelijkertijd wees De Jonge er maandag op dat versnelling medisch gezien niet nodig is en dat het slechts uit voorzorg zou gebeuren. Immers, de vaccins beschermen nog altijd heel goed tegen ernstige infectie. Ook zal een booster niet helpen bij het tegengaan van de huidige vierde golf. Het is een oppepper van een op dit moment nog steeds goed werkende bescherming tegen corona – niet meer en niet minder.

Ger Rijkers, immunoloog verbonden aan de Universiteit Utrecht en het Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis Tilburg, denkt dat het nog op tijd is als in december de 80-plussers aan de beurt zijn – mits vervolgens wel iedereen boven de 60 snel volgt. “De 80-plussers zijn begin dit jaar als eerste gevaccineerd. In de ziekenhuisopnamecijfers zie je nog niet terug dat zij nu weer in toenemende mate gevoelig zouden zijn voor het virus. Maar vaccineren is vooruitzien. In Engels onderzoek nemen de antistoffen bij 70-plussers langzaam af. Daarom moet je snel beginnen met een booster voor ouderen.”

Vervolgens komen ook zestigminners in aanmerking. “Maar dat is niet acuut,” aldus Rijkers. “Het zou gunstig zijn als zij een aangepaste versie van de bestaande coronavaccins krijgen. De huidige vaccins zijn gemaakt op basis van het Wuhanvirus, dat is verdrongen door de deltavariant. Daar beschermen ze ook goed tegen, maar een nieuwe versie kan dat nog verbeteren.”

Meer over