PlusAchtergrond

Data-analyse voor een betere wereld én een schonere stad

Data en algoritmes zijn goudmijnen voor bedrijven als Google en Meta. Een nieuw onderzoeksinstituut kijkt of data ook een hulpmiddel kunnen zijn in de strijd tegen klimaatverandering en armoede. ‘Het is van de gekke dat er nog steeds honger is in de wereld.’

Peter de Jong
Voor Oost-Timor ontwikkelde onderzoeksinstituut ABW een model waarmee kan worden bepaald hoeveel ziekenhuizen er nodig zijn om te voldoen aan de duurzaamheidsdoelen van de Verenigde Naties en waar ze moeten komen te staan.  Beeld Paula Bronstein/Getty Images
Voor Oost-Timor ontwikkelde onderzoeksinstituut ABW een model waarmee kan worden bepaald hoeveel ziekenhuizen er nodig zijn om te voldoen aan de duurzaamheidsdoelen van de Verenigde Naties en waar ze moeten komen te staan.Beeld Paula Bronstein/Getty Images

Dick den Hertog, hoogleraar aan de Amsterdam Business School van de UvA en een van de drijvende krachten achter het onlangs opgerichte onderzoeksinstituut Analytics for a Better World (ABW), is er duidelijk in: “Hoe is het mogelijk dat data-analyse wel gebruikt wordt om steeds meer geld te verdienen, maar niet voor een betere wereld, zoals armoedebestrijding en klimaat? Het is tijd dat we het anders gaan aanpakken.”

Den Hertog is al veel langer bezig met humanitaire projecten. Zo werkte hij samen met onderzoekers van de Universiteit van Tilburg voor de Verenigde Naties aan het optimaliseren van de voedselvoorziening, waardoor miljoenen meer mensen gevoed kunnen worden. “Het is van de gekke dat er nog steeds honger is in de wereld. Er lijden 820 miljoen mensen honger op de wereld, een maaltijd kost minder dan 40 dollarcent per dag. Dat betekent dat we met 120 miljard dollar per jaar iedereen te eten kunnen geven. Dat bedrag is op mondiaal niveau een schijntje.”

Duurzaamheidsdoelen

Onderzoeksinstituut ABW is een samenwerking tussen de Universiteit van Amsterdam (UvA), het MIT en softwareontwikkelaar Ortec. Den Hertog: “We sluiten met ABW aan bij de duurzaamheidsdoelen van de Verenigde Naties, bijvoorbeeld die van armoede, gezondheid en klimaat. Iedereen op de wereld moet volgens de VN toegang hebben tot gezondheidszorg. Voor Oost-Timor hebben we in dat kader een model ontwikkeld waarmee kan worden bepaald hoeveel ziekenhuizen daarvoor in dat land nodig zijn en waar ze komen te staan. We hebben ook een bijdrage geleverd aan de zogenoemde FeedCalculator, een app voor kleine boeren in Azië en Afrika om hun veevoervoorziening te optimaliseren, zo gezond en goedkoop mogelijk. Resultaat: kosten gedaald, gezonder vee en meer geld in de portemonnee van de boeren om hun kinderen naar school te sturen.”

ABW is er niet alleen voor de derde wereld, benadrukt hij. “We willen samenwerken met ideële organisaties, dat kan met de Verenigde Naties zijn, het Rode Kruis, maar ook op nationaal of lokaal niveau. In Amsterdam hebben de UvA en de gemeente een instrument ontwikkeld waarbij rondrijdende auto’s het afval op straat scannen en de afvalverwerkers een keurige lijst krijgen waar dat vuil staat. Zo krijg je een schone stad.”

Opvallend is de samenwerking van de UvA met een privaat bedrijf, Ortec. “Wetenschappers zijn goed in problemen oplossen,” zegt de hoogleraar. “Maar er moeten ook modellen en technologie worden ontwikkeld en beheerd en je hebt specialisten nodig die de mensen ter plaatse leren hoe ze ermee moeten werken. Daar is Ortec goed in. We gaan dit jaar een academy starten, zodat de mensen daar ook leren met data-analyse te werken, zodat ze straks zelfstandig hun problemen kunnen tackelen. Onze modellen gaan we gratis toegankelijk maken op een ‘online ‘marktplaats’, iedereen kan er gebruik van maken. Open source!”

Generatie Z

Dat er door sommige politieke partijen wordt getwijfeld aan het nut van ontwikkelingshulp, verbaast Den Hertog hogelijk. “Natúúrlijk werkt ontwikkelingshulp. Tussen 2001 en 2017 is de honger in de wereld bijna gehalveerd. Er gaan mondiaal veel meer kinderen naar school en de levensverwachting is flink gestegen. De derde wereld wordt steeds kleiner. Het gaat juist hartstikke goed. Alleen willen sommige mensen dat liever niet horen. Er valt nog een wereld te winnen. Ik ben heel blij met mijn studenten van de generatie Z, die willen echt een bijdrage leveren aan een betere wereld.”

Den Hertog: ‘Iedereen op de wereld moet volgens de VN toegang hebben tot gezondheidszorg.’  Zijn model kan daarbij helpen, bijvoorbeeld in Oost-Timor. Beeld Paula Bronstein/Getty Images
Den Hertog: ‘Iedereen op de wereld moet volgens de VN toegang hebben tot gezondheidszorg.’ Zijn model kan daarbij helpen, bijvoorbeeld in Oost-Timor.Beeld Paula Bronstein/Getty Images
Meer over