PlusExclusief

Biograaf Claudia de Breij: Amalia is laconiek en plichtsgetrouw en het is allebei echt

Dagenlang sprak Claudia de Breij met de toekomstige koningin, de bijna 18-jarige prinses Amalia. Niet alle gespreksonderwerpen hebben haar boek gehaald. ‘Ik heb haar in bescherming genomen.’

Jeroen Schmale
null Beeld rvd
Beeld rvd

Ze spraken elkaar dagenlang voor het portret dat de één (Claudia de Breij) over de ander (prinses Amalia) schreef. In paleis Huis ten Bosch - óók op Amalia’s meidenkamer - bij de Koninklijke Stallen en in de strandtent waar het volgende staatshoofd van Nederland een bijbaan heeft.

Na die ontmoetingen sterft een tante van De Breij. Via Whatsapp wenst Amalia De Breij sterkte. Uit het boek dat De Breij voor haar aanstaande 18de verjaardag over Amalia schreef:

Als ik terugstuur dat ik mijn tante heel erg zal missen, maar wel blij ben dat ze nu geen pijn meer heeft, voelt het even alsof de rollen omgedraaid zijn. Alsof ik de 17-jarige ben, wanneer zij antwoordt: ‘Dat is inderdaad waar, maar het maakt het niet makkelijker.’ Haar maak je niks wijs.

Een jeugdfoto uit het privé-archief van de prinses.  Beeld RVD
Een jeugdfoto uit het privé-archief van de prinses.Beeld RVD

Dit zegt iets over het sociale karakter van Amalia, over de ervaringen met rouw die ze als kind heeft opgedaan, na het overlijden van haar oom prins Friso en de suïcide van haar Argentijnse tante Inés. Maar ook over de band tussen de troonopvolgster en haar eerste biograaf.

“Bijna niemand wist van dit project, maar ik had het wel tegen mijn tante gezegd,” vertelt De Breij (46). “Omdat ik wist dat ze het supertof zou vinden en de bekendmaking niet meer mee zou maken. Toen het nieuws naar buiten kwam, zeiden mijn nichtjes, haar dochters: ah, dus dat was jouw geheim aan mama. Want tegen ons had ze nog wel gezegd: Clau heeft me een geheim verteld.”

Tussen De Breij en Amalia ontstond de afgelopen maanden een levendig appcontact - volgens De Breij strooit Amalia kwistig met ‘stickers’ over WhatsApp, grote emoji’s. En dit terwijl de samenwerking tussen de theatermaker/schrijver/presentator en de prinses van Oranje aftastend start. Als de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) contact zoekt met De Breij, denkt ze snel na over alle optredens van de laatste tijd en eventuele grapjes over het koningshuis, ze staat er geen moment bij stil dat het om dit eervolle verzoek kan gaan.

En Amalia zelf lijkt het wat overdreven te vinden, een geschreven portret voor haar - staatsrechtelijk - zo belangrijke 18de verjaardag.

Ja, natuurlijk, whatever, ze vindt het sowieso een beetje onzin dat er een boek moet komen over iemand die geen achttien is. Ze zal dit later, als we onze gesprekken voeren, herhalen. ‘Wat heb ik gepresteerd? Je bent geen Nelson Mandela, dat je apartheid de wereld uit hebt geholpen. Waarom nu al een boek?

null Beeld RVD
Beeld RVD

Het moet maar, besluit Amalia, zoals ze over vele zaken denkt. In de eerste 18 jaar van haar leven kost het haar minder moeite om zich in haar toekomstige lot te schikken dan haar voorgangers, Willem-Alexander, Beatrix en Juliana. Ze vertelt aan De Breij dat ze zich op haar 14de heeft ‘verzoend met het idee van haar toekomst’, al is dat wat anders dan omarmen.

Een deel van de gesprekken voerden jullie in een strandtent, waar Amalia achter de bar en in de bediening werkt, als bijbaantje. Hoe kan het dat dit, op een enkel stuk in de roddelpers na, nog niet bekend is?
De Breij: “Na de kennismaking met Amalia schrijf ik: als zij op een feestje bij mijn nichtjes rond had gelopen, zou ik niet weten of ik had gedacht: hé, is dat niet Amalia? Zij is ook gewoon een 17-jarig meisje. Het zal veel gasten daar zijn ontgaan en ik heb bewust ook niet opgeschreven welke strandtent het is. Wat mij vooral opviel is hoezeer ze daar kind aan huis is. Vanaf dat zij in functie komt is alles aangeharkt en keurig, als zij ergens komt. En iedereen trekt zijn mooiste kleren aan. In die zaak is ze gewoon zichzelf.”

Om te kijken of er een wederzijdse ‘klik’ is wordt De Breij eerst op paleis Huis ten Bosch verwacht voor een lunch en een kennismaking met, zoals een RVD-medewerker zegt ‘met het meisje en haar ouders’.

“Bij die ontmoeting heb ik al gezegd: ik schrijf geen dingen op waarvan ik weet dat Amalia ze niet publiek wil maken. Ik zit er voor een portret, niet om de scherpslijpende interviewer uit te hangen. Dat zou ik hoe dan ook ongepast vinden bij iemand die nog geen 18 is. En zeker bij Amalia, die al een leven heeft waarin zij er heel vaak niet over gaat wat het beeld van haar is. Zij bepaalt daar niet alles in, dat lijkt me heel moeilijk. Daarom heb ik haar ook gevraagd om de selfie van ons te maken die achterop het boek staat. Zo van: jij wordt al heel vaak gefotografeerd, nu doe jij het een keer zelf. En zij heeft ook zelf besloten welke foto van haar voorop het omslag is gekomen. Ik dacht: nu het nog kan, wil ik dat zij zo veel mogelijk zelf kan bepalen wie ze dan is.”

Je neemt Amalia in bescherming door bepaalde gespreksonderwerpen niet te delen met de lezers. Soms lijkt het daardoor ook wel alsof jullie als twee nieuwe vriendinnen praten.

“Dat woord zou ik nooit gebruiken, dat vind ik aanmatigend. Ik vind dat je daarin niets moet willen claimen. Ik vond het heel bijzondere, leuke, wezenlijke ontmoetingen. Maar zodra ik over vriendschap begin te spreken, vul ik ook iets voor haar in. Misschien hebben jongens ook wel een fase waarin ze het heerlijk vinden om met een volwassen man te praten, die dan niet hun vader is. Zo moet je het volgens mij zien.”

Waar je wel over schrijft: het overlijden van haar oom en tante, maar bijvoorbeeld ook over de psychische hulp die ze soms inroept.

“Daar begon ze zelf over, dat vond ik zo stoer. Ik ben geneigd om te denken dat leden van de koninklijke familie veel dingen voor de bühne zeggen. Maar als Máxima zegt: je moet open zijn over psychische problemen, dan menen ze dat dus ook.”

‘Soms wordt het me allemaal te veel, school, vrienden en dan praat ik met iemand. Als ik er behoefte aan heb, maak ik een afspraak. Even je hart luchten, en dan ben ik weer voor een maand klaar. Af en toe praten met een professional vind ik heel normaal, zeker ook na wat er met mijn tante is gebeurd.’

null Beeld RVD
Beeld RVD

De afgelopen weken ontstond er enige beroering rond de vraag of de Nederlandse troonopvolger ook met iemand van hetzelfde geslacht zou kunnen trouwen. De Breij bleek daar deze zomer al met Amalia over gesproken te hebben.

Waarom bracht je het onderwerp geaardheid ter sprake?

“Ik vond het raar om het anno 2021 niet te berde te brengen. Niet omdat ik iets vermoedde bij haar, of wat dan ook. Maar ik vind dat iedere jongen en ieder meisje de vrijheid moet voelen dat het bespreekbaar is. En ik merkte rond die leeftijd dat ik niet alleen op jongens viel. Dus vroeg ik haar: als dat bij jou zo zou zijn, zou dat dan een probleem zijn?”

Romantisch als ze is, vindt ze het mooi als jongens niet lomp zijn, maar een beetje galante manieren hebben, en het valt haar op dat Duitse jongens dat over het algemeen wat beter begrijpen dan Nederlandse. Toen ze heel jong was, kreeg ze al genoeg lompheid mee op dat vlak. Zo hoorde ze via via dat er jongens waren die met elkaar weddenschappen hadden lopen over wie Amalia het eerste te pakken had; die had van de anderen dan honderd euro in het computerspelletje Fifa tegoed. Nee, er is geen winnaar gekomen.

null Beeld RVD
Beeld RVD

In het boek staat geen woord over de Griekenland-rel.

“Bewust niet. Ik heb ook nooit hoeven uit te leggen waarom mijn ouders bepaalde besluiten namen. Als zij later koningin is en ze neemt zo’n beslissing, dan is het anders. Maar ik vind niet dat, na alles wat daar al over gezegd is, zij daar ook nog eens verantwoording voor af moet leggen. Dat hebben haar ouders uitgebreid gedaan.”

Zij zat nog een paar dagen in die vakantievilla, terwijl haar toekomstige koninkrijk op de achterste benen stond. Dan ben je toch benieuwd wat dat met haar doet?

“Die richting ben ik dus niet opgegaan. Ik vind het ook een beetje een afgegraasd onderwerp. Hoe lang moeten we het er nog over hebben, vraag ik me soms af.”

‘Wie weet, puur hypothetisch, over tig jaar, moet ik ooit wetten ondertekenen over censuur. Dat zou ik niet kunnen. Ik zou niet iets kunnen ondertekenen dat de vrijheid van meningsuiting weg zou nemen. Dat kan niet voor mijn geweten. Dat is ook tegen mijn eed. ‘Zo waarlijk helpe mij God almachtig’, dat is geen loze kreet.’

null Beeld RVD
Beeld RVD

Wat blijft jou het meeste bij van Amalia?

“Toch de paradox zij humorvol en laconiek is, maar tegelijk ook plichtsgetrouw en ijverig. En het is allebei echt. Het is niet zo dat ze de ijver speelt, maar eigenlijk wil keten. En ook niet dat die laconieke kant nep is. En toch ook haar openheid. Nu ik het boek met iets meer afstand doorlees denk ik: er staat zo veel in. Over sommige passages is best even gepraat. Maar alles wat ik belangrijk vind, is er in gekomen. De stukken over gewetensbezwaren bij bepaalde wetgeving en over het geloof (dat Amalia omschrijft als een ‘lichtpunt, ik heb geen mannetje in de wolken’ en waarin ze hamert op eigen verantwoordelijkheid: ‘Kom bij mij niet aan met: God wou dat ik het deed’), dat vind ik nogal wat.”

Zelfs een woord als ‘fokkit’ uit Amalia’s mond heeft het boek gehaald.

“Daar heb ik wel een beetje mijn best voor moeten doen. Maar dat wilde ik heel graag, omdat het haar toch ook tekent. En haar moeder ook, die zo kijkt van: dat zeggen we niet. Dat horen moeders ook te doen. Amalia doet zo haar best, ze doet het zo goed. Maar ze is ook gewoon nog maar 17.”

Amalia

Claudia de Breij

110 pagina’s, 17,99 euro, inclusief foto’s uit het privé-archief van de prinses

Verschijnt eveneens als luisterboek en e-book.

null Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Beeld Hollandse Hoogte / ANP
Meer over