Nieuws

Asielcrisis: ambitieuze plannen kabinet vragen ‘heel veel’ van gemeenten, geen garantie dat het lukt

Middenin de zomer vraagt het kabinet gemeenten om 7500 tijdelijke woningen te regelen voor asielzoekers die al een verblijfsvergunning hebben. Ook moeten er ruim 5600 nieuwe noodopvangplekken komen, 225 in elke veiligheidsregio in ons land.

Hanneke Keultjes en Jan Hoedeman
Eric van der Burg, staatssecretaris Asiel en Migratie, op het Binnenhof. Beeld Bart Maat/ANP
Eric van der Burg, staatssecretaris Asiel en Migratie, op het Binnenhof.Beeld Bart Maat/ANP

Daarmee wil het kabinet de asielcrisis te lijf gaan, al is het allerminst zeker of de gemeenten de gevraagde plekken kunnen realiseren. Volgens Hubert Bruls, voorzitter van het Veiligheidsberaad en burgemeester van Nijmegen, zijn de gemaakte afspraken ‘fragiel’.

“We weten donders goed dat we heel veel vragen van gemeenten,” geeft staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel, VVD) toe. “Gemeenten zeggen: we gaan ons best doen, maar hou ons niet vast aan de resultaten.”

Vakantiepark

Het aanmeldcentrum in Ter Apel en asielzoekerscentra (azc) zitten al tijdenlang overvol. In de azc’s wonen nu bijna 15.000 mensen die al in Nederland mogen blijven, maar door de krapte op de woningmarkt niet kunnen doorstromen naar een huis. Nu moeten zij een tijdelijke stek krijgen: op een cruiseschip, in een hotel, op een vakantiepark of in leegstaande kantoorgebouwen die van het Rijk of van particulieren zijn.

Om de gemeenten te helpen die plekken te realiseren heeft het kabinet 40 miljoen euro en extra mensen toegezegd. Zo’n 750 ambtenaren die normaal bijvoorbeeld op een ministerie werken, gaan nu tijdelijk in een gemeente aan de slag.

Gemeenten lopen mede door de opvang van Oekraïense vluchtelingen al ‘op hun tandvlees’, zegt Van der Burg. “Het wordt buitengewoon moeilijk om dit in de zomerperiode te realiseren. Maar dat laat onverlet dat we niet kunnen zeggen: dan laten we mensen maar buiten slapen.”

Vrijwillig

Of het kabinet de toegezegde dertig rijksambtenaren per regio kan leveren, is nog wel de vraag. Ambtenaren kunnen zich vanaf maandag vrijwillig aanmelden. Als te weinig ambtenaren zich melden, gaat het kabinet ‘verder kijken’. Burgemeesters eisen dat het kabinet alle toezeggingen wel nakomt, anders staken zij hun inspanningen

Om het tekort voor asielzoekers met een verblijfsvergunning op te lossen, ziet het kabinet het sneller bouwen van tijdelijke prefab-huizen als oplossing. Nog dit jaar zouden 7500 van deze flexwoningen, die maximaal 15 jaar blijven staan, af moeten zijn. Daarbij wordt verplichting bij eventuele onwillige gemeenten niet uitgesloten.

“In de wet zitten mogelijkheden voor doorzettingsmacht,” stelt minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting, CDA). “Het zou goed kunnen dat die worden ingezet, als gemeenten niet zouden willen.” Hij benadrukt dat de woningen niet exclusief bedoeld zijn voor statushouders, maar ook voor andere mensen die met spoed een huis zoeken.

Flexwoningen

Volgens De Jonge kunnen zulke flexhuizen, als alles mee zit, binnen elke maanden staan. Dat er binnen zes maanden 7500 moeten verrijzen, is ambitieus, erkent de bewindsman. “De taaiheid der dingen is wel groot. Voor de procedures zijn mensen nodig en die zijn er niet altijd. En we vragen dit terwijl het net de zomervakantie wordt. Ik kan niet beloven dat het binnen een paar maanden staat.”

De Jonge verwacht met 2500 van zulke flexwoningen 7500 statushouders te kunnen huisvesten. Hij gaat daarbij uit van een gezinsgrootte van drie personen. Maar het gemiddelde vluchtelingengezin is vaak groter, stelt VluchtelingenWerk. “Of het een op een past weet ik nu niet”, zegt De Jonge. “Maar er is een tekort aan sociale huurwoningen, flex is de snelste oplossing. Het is het beste wat we nu kunnen doen.”

Het kabinet bestempelde de vastgelopen asielopvang vorige week als nationale crisis. Maandag wilde het, na overleg met gemeenten, met een plan van aanpak komen. Maar de gemeenten waren ontevreden over het kabinetsvoorstel en vroegen om meer hulp en een langetermijnperspectief. Uiteindelijk kwam er na een tweede overleg gisteren alsnog een akkoord.

Meer over