PlusNieuws

Al voor de bordesfoto zwelt de kritiek op Rutte IV aan

De 29 namen van Rutte IV zijn bekend. De regeringsploeg is diverser dan ooit, wat een aantal bewindslieden direct komt te staan op een vuurdoop met hevige kritiek.

Laurens Kok
Mark Rutte kan erop rekenen dat zijn kabinet onder het vergrootglas komt te liggen van politiek en publiek. Beeld ANP
Mark Rutte kan erop rekenen dat zijn kabinet onder het vergrootglas komt te liggen van politiek en publiek.Beeld ANP

Volgens VVD’er Hans Wiegel zijn er maar twee dagen leuk voor een minister: de eerste en de laatste. Maar zijn partijgenote Dilan Yesilgöz is al voor haar beëdiging en de bordesscène van Rutte IV mikpunt van kritiek.

Juristen vragen zich hardop af wat zij zonder meestertitel te zoeken heeft op het ministerie van Justitie. PVV-leider Geert Wilders haalde ongenadig hard uit vanwege haar in zijn ogen problematische Turkse afkomst. “En nu maar hopen dat ze mijn beveiliging niet opheft, want het liefste zien ze me natuurlijk onder het gras verdwijnen,” twitterde hij – tot woede van collega’s in de Kamer, die de dochter van een politieke vluchteling juist in bescherming namen.

Ook beoogd minister van Defensie Kajsa Ollongren (D66) ontmoet scepsis, vanwege gebrek aan ervaring met de krijgsmacht. “Ze zal ons moeten overtuigen,” zegt vakbond VBM zuinig over haar aanstaande benoeming. En VVD’er Conny Helder, de nieuwe minister voor Langdurige Zorg en Sport, krijgt er op Twitter van langs omdat zij als voorzitter van de branchevereniging Actiz aan het begin van de coronapandemie volhield dat mondkapjes slechts schijnveiligheid bieden. Later kwam ze daarop terug.

Inhaalslag

Vooral vrouwelijke aspirant-ministers krijgen de volle laag op sociale media. Niet eerder telde een Nederlands kabinet zo veel vrouwen als straks Rutte IV: tien ministers en vier staatssecretarissen.

Het VVD-smaldeel is hofleverancier, met zes vrouwen tegenover vier mannen. Daarmee maakt Mark Rutte een inhaalslag ten opzichte van 2017, toen Cora van Nieuwenhuizen de enige VVD-politica op het bordes was. Het is vooral medeonderhandelaar Sophie Hermans die daarmee haar visitekaartje afgeeft: naar verluidt liet Rutte de zoektocht naar vers bloed aan haar over.

Ook is de nieuwe regeringsploeg minder ‘wit’: Yesilgöz en staatssecretaris Gunay Uslu (Cultuur en Media, D66) hebben beide Turkse wortels. En met Franc Weerwind (Rechtsbescherming, D66) krijgt Nederland voor het eerst in meer dan honderd jaar weer een minister met een Surinaamse achtergrond.

Zwaargewichten

Met hun ervaring en senioriteit vallen D66’ers Robbert Dijkgraaf en Ernst Kuipers op. Zij zijn net als Sigrid Kaag (Financiën) de 60 gepasseerd en hebben een lange staat van dienst.

Dijkgraaf (Onderwijs) gold lange tijd als een van de meest vooraanstaande wetenschappers van Nederland en was de laatste jaren universiteitsbestuurder in de Verenigde Staten. Kuipers (Volksgezondheid) maakte carrière als arts en is op dit moment de baas van het Erasmus MC. Politieke ervaring hebben ze niet, maar zelfs vanuit de oppositie klonken gisteren complimenten dat Kaag zulke zwaargewichten tot een ministerschap heeft weten te verleiden.

Het nieuwe kabinet kent ook jonge honden die politiek het klappen van de zweep kennen, maar nog niet heel veel maatschappelijke ervaring hebben opgedaan. Voormalig D66-fractievoorzitter Rob Jetten wordt als 34-jarige de jongste minister van Rutte IV. Jetten, die voor zijn overstap naar Den Haag bij ProRail werkte, krijgt de voor zijn partij gezichtsbepalende post Klimaat en Energie.

Ook de VVD schuift twee dertigers naar voren: Dennis Wiersma (Primair en Voortgezet Onderwijs) en Liesje Schreinemacher (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking). Beiden worden gezien als liberale beloften voor de toekomst en krijgen nu kans om zich te bewijzen.

Terugkeer

Het CDA deed het langst geheimzinnig over de regeringsploeg. Grootste verrassing is de terugkeer aan het Binnenhof van Karien van Gennip. Zij was al eens staatssecretaris onder Jan Peter Balkenende en heeft net als partijleider Wopke Hoekstra een verleden bij consultancyfirma McKinsey.

Van Gennip verliet in 2008 de politiek om bij ING te gaan werken en was sinds 2020 bestuursvoorzitter bij zorgverzekeraar VGZ. Als minister van Sociale Zaken krijgt zij de klus om te komen tot een ‘eerlijker arbeidsmarkt’. Een zwaarder karwei staat misschien wel Hugo de Jonge te wachten, die als minister voor Volkshuisvesting het woningtekort moet gaan aanpakken. De coronaminister liet er nooit een misverstand over bestaan dat hij graag door wilde. Dat CDA-prominenten zich recentelijk voor hem uitspraken kwam hem niet slecht uit.

Hoekstra verruilt Financiën voor het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat betekent dat hij het CDA-partijleiderschap moet zien te combineren met vele buitenlandse reizen, wat nog niet zal meevallen. Hoekstra is echter zeker van zijn zaak: “Om de grote vraagstukken van deze tijd aan te pakken, moeten we over de dijken heen kijken en is internationale samenwerking belangrijker dan ooit,” liet hij gisteren aan de CDA-leden weten.