PlusDe Klapstoel

Actrice Jade Olieberg speelt graag verschillende rollen: ‘Voor je het weet ben je forever een stoer lesbisch meisje op een motor’

null Beeld Marc Driessen
Beeld Marc Driessen

Jade Olieberg (1993) is actrice. Ze brak in 2020 door als Rosa Steenwijk in de Nederlandse Netflixserie Ares. Maandag is ze op NPO 3 te zien in de telefilm Good Bad Girl, waarin ze de jonge, ambitieuze rechercheur Alize speelt.

Marcel Wiegman

Rotterdam

“Rotterdammers hebben een bepaalde lompe onhandigheid, maar als ik de stad inrijd, kriebelt het nog steeds in mijn buik. Het is een fijne mengelmoes van mensen. Rauwer dan Amsterdam. En je hebt er meer water! Dat maakt me rustig. Ik groeide op bij mijn moeder in De Esch. Mijn vader is muzikant en zat overal en nergens. Ze zijn gescheiden, maar goed met elkaar. Vroeger wilde ik bij de marine, want we woonden vlak bij een kazerne. In groep vijf kwam er een jongetje uit Afghanistan in de klas. Die vertelde hoe het er echt aan toeging in de oorlog. Toen was ik snel van het idee genezen.”

Euromast

“Ik ben de jongste persoon ooit die ervan afgesprongen is. Doodeng was het. Je mag van de Euromast abseilen als je achttien bent, maar mijn moeder werkte voor de eigenaar, dus heb ik het al op mijn negende gevraagd. Ze stond niet te juichen, maar ik was enig kind en een beetje verwend. Heel spannend allemaal: ik kwam in de krant en op de radio. Omdat ik veel te licht was en weggeblazen zou worden door de wind, moest ik wel worden aangelijnd aan een professionele klimmer. Die gast is niet veel later te pletter gevallen op een berg in Italië. Voor mij was het daarna klaar.”

Amsterdamse Toneelacademie

“Toen ik auditie deed, werd ik na de eerste ronde al afgewezen. Ik sloeg helemaal dicht. Doe een boom na. Hoe cliché. Mijn moeder zei: als je er zo sip van bent, weet je in elk geval wel dat je het toneel op wilt. Ik ben naar de vooropleiding act2act gegaan. Toen het uiteindelijk lukte op de toneelschool bleek het hele eerste jaar een auditie. Je bent nog maar half uit je puberlijf en je moet daar al staan alsof je de waarheid in pacht hebt. Krijg je te horen dat je er niks van kan of dat je te dik bent. Van mij zeiden ze dat ik een karikatuur was van mezelf omdat ik op hoge hakken liep. Ze breken je af en bouwen je weer op. Ik ken veel mensen die er trauma’s aan hebben overgehouden. Ik was vaak kwaad, spijbelde veel en meldde me om de haverklap ziek. Maar goed: what doesn’t kill you, makes you stronger. In het tweede jaar werd het leuk. Kwam ik erachter dat je best Hamlet kunt spelen met een roze boa en een clownsneus.”

Angstpoep

“Heel nodig moeten, vlak voordat je opgaat. Dat. Echt verschrikkelijk. Ik heb ook vaak dat als ik op het podium sta, mijn lijf zo sensitief wordt dat ik bijna de adem voel van de mensen om mij heen. Of dat ik me voorstel dat ik aan het plassen ben, terwijl ik niks in de gaten heb. Dat soort paniekgedachten. Bij film heb ik dat niet, alleen op toneel. En toch stop ik er niet mee, omdat het mij ook heel veel brengt. Maar als ik dan lees dat iemand met het niveau van Gijs Scholten van Aschat er ook nog last van heeft, vind ik dat wel een treurig vooruitzicht.”

Good Bad Girl

“De film is deels gebaseerd op de Hümeyrazaak, het Turkse meisje dat in Rotterdam werd doodgeschoten door haar ex-vriend, nadat de politie niets had gedaan met haar aangiften van stalking. Het is geen simpele whodunit, het gaat over tunnelvisie en hoe moeilijk het is gehoord te worden. Daar hebben we allemaal last van. Hoe woke ik ook denk te zijn in mijn kunstzinnige elitebubbel in de Randstad, ook ik heb aannames.”

“Ik vond het interessant om een sterke vrouw neer te zetten. Ik heb lang van die urban puberrollen gedaan. Op mijn achttiende heb ik voor de film Zomer mijn haar afgeschoren en een leren jasje aangetrokken om een lesbisch meisje op een motor te spelen. Voor je het weet ben je forever een stoer lesbisch meisje op een motor. Ik ben blij dat ik nu wat diversere rollen speel.”

Long covid

“Ik ben een jaar uit de running geweest. Ik kan bijna niet beschrijven hoe raar het is om je een tachtigjarige met pfeiffer te voelen. Als ik lag had ik al een hartslag van 170. Het is niet te verklaren. Ik rook niet, ik liep om de dag hard. Heel eng, ook omdat de artsen het niet precies wisten. In die tijd hoorde je ook verhalen dat Amerikaanse basketballers van mijn leeftijd ineens het loodje legden.”

“Ik heb het opgelopen tijdens de repetities van Laura H. in 2020, toen er nog weinig over covid bekend was. Mijn tegenspeler had het van zijn vriendin. Een beetje verkouden, dacht hij. In het stuk bijt hij op mijn lip. Zo ben ik besmet geraakt. Ik had wel klachten, maar ik dacht dat die kwamen doordat ik zenuwachtig was of overwerkt. Ik had niet eens door dat ik niets meer rook of proefde. Een week na de première gingen de theaters dicht en stortte ik in. Ze denken dat mijn lichaam is doorgegaan met vechten, toen ik allang niet meer ziek was. Zo blijf je moe.”

Ares

“Mijn grote doorbraak? Ik denk het wel, zeker internationaal. De eerste Nederlandse Netflixserie. Het was een soort massacasting. Ik had het gevoel dat ze alle meisjes in de categorie 20 tot 28 hadden gevraagd. Witte, zwarte, gemixte zoals ik. Ze hebben het verhaal met mij in hun achterhoofd afgemaakt: een meisje dat zowel VOC als slavernij in haar bloed heeft. De serie werd in 190 landen uitgezonden voor 158 miljoen abonnees. Bizar. Als ik daaraan had gedacht tijdens het maken, was ik totaal dichtgeklapt. Na afloop leken er ineens deuren open te gaan. Helaas kwam covid en gingen de grenzen dicht. In het buitenland spelen, is toch een mooi avontuur, maar ik heb niet het gevoel dat er in Nederland niets meer voor mij te halen valt.”

Vegetariër

“De man waarvoor mijn moeder werkte had ook restaurants. Een van zijn zaken heette Kip. In de tuin liepen kuikentjes rond. Omdat ik er kind aan huis was, kreeg ik er een met mijn naam. Opeens was hij weg. Je raadt het al: die lag op een bord. Ik was zes, mijn hart was voor het eerst gebroken. Totaal Youp van ’t Hek, ja. Flappie in het echt. Vanaf toen wilde ik geen vlees meer eten. Ik denk dat ik er nu van zou moeten overgeven.”

Suriname

“Mijn vader komt uit Suriname. Een echte mengelmoes. We hebben familie uit Trinidad en China. En mijn vaders opa is een volbloed indiaan. Die stam schijnt nog te leven, op een primitieve manier in de jungle. Heel vet. Maar ik heb mixed feelings bij Suriname. Er is veel armoede en criminaliteit. Heel verdrietig: mensen leven met tralies voor de ramen. En ook qua vrijheid van denken: hoe ze daar alleen al praten over homoseksualiteit. Ik voel mezelf geen Nederlander of Surinamer, maar Rotterdammer. De tijd is ook veranderd. Kreeg ik vroeger vooral rollen als ‘de urban beste vriendin’, tegenwoordig mag ik zowel een Anouk als een Janiqua zijn.”

Tekstsmederij

“De theaterschrijfschool van Timen Jan Veenstra en Malou de Roy van Zuydewijn. Ik ben erheen gegaan om gehoor te geven aan mijn oude droom, schrijven, maar ik ben gestopt, omdat ik steeds meer ging spelen. Ik wil niet alles een beetje half doen. Nu is het al zo lang geleden dat het een opgave is om weer te beginnen. Maar toch ... Mijn vriend is scenarioschrijver. Dan zie ik hem bezig en denk ik: dat wil ik ook. Er komt een moment. Poëzie waarschijnlijk. Misschien lukt het niet, maar het is fijn als je op je sterfbed kunt zeggen: ik heb het geprobeerd.”

ADHD/ADD

“Omdat ik sociaal best vaardig was en hersens genoeg had om het vwo door te komen, ben ik nooit als probleemkind gezien. Maar op de toneelschool ging het mis. Alles was chaos. Ik kwam met verfrommelde scripts aan. Ze noemden me de nomade, omdat ik altijd drie tassen bij me had. Bij de psycholoog bleken er in mijn hoofd inderdaad wat dingen anders in elkaar te zitten. Ik raakte al in paniek als ik een andere route moest fietsen naar een vriendin. Als kind schreef ik dagboeken, zodat ik niet alles hoefde te onthouden. Ik heb medicatie gebruikt, maar daar ben ik na zes jaar mee gestopt. Het haalt een bepaalde grilligheid weg. Het gaat ten koste van je creativiteit. Ik wil nu andere oplossingen vinden.”

Laura H.

“Het kalifaatmeisje. Bij de eerste vergadering kwam al aan de orde of er bewakers moesten komen naar de voorstelling, waarin ik haar speelde. Ik heb haar gesproken. Heel weird. In De Balie woonde ik een bijeenkomst bij waar over jezidivrouwen werd gesproken. Laura hield er een monoloog over hoe het met haar ging. Tenenkrommend na de verhalen over seksslavinnen. Een sorry heeft er nooit vanaf gekund.”

“Bij een try-out zat ze in de zaal. Een vrolijk, dun meisje. Met adhd overigens. Het was heel confronterend, wetend dat je verkrachtingsscènes met een kalasjnikov uit gaat beelden. Na afloop zei ze tegen mijn tegenspeler Tim, die mij op het podium in elkaar timmerde: ‘Zo, jij hoeft niet meer naar de sportschool.’ Dat was het. Toch ben ik ervan overtuigd dat er in haar zowel een dader als een slachtoffer zit. Dat maakte haar natuurlijk interessant om te spelen.”

Yeliz Çiçek

“De hoofdredacteur van Vogue. Ze heeft me een keer gefotografeerd. Sindsdien volgen we elkaar en sturen we af en toe een berichtje via Instagram. Ik hou van mode, maar als ik om vijf uur in de ochtend naar de set moet voor een repetitie is het lekker om je als een zwerver te kleden. Ik ben weleens in pyjama gekomen, omdat ik toch een kostuum aan kreeg.”

Good Bad Girl, maandag om 20.25 uur, NPO3.

Meer over