PlusInterview

Zij maakte een graphic novel over eigenzinnige kunstenaressen: ‘Ik wil de hele geschiedenis omvergooien’

Amsterdammer Loes Faber dook de kunstgeschiedenis in en tekende in haar graphic novel Ik ben mijn muze de levens van acht eigenzinnige vrouwen. ‘Ze waren er altijd, maar waarom kende ik ze niet?’

Stefanie Gordin
Een illustratie uit het boek. De driehoekneusjes die Loes Faber tekent, verwijzen naar het levensverhaal van de vrouwelijke kunstenaars, de realistische illustraties naar hun werk.  Beeld Loes Faber
Een illustratie uit het boek. De driehoekneusjes die Loes Faber tekent, verwijzen naar het levensverhaal van de vrouwelijke kunstenaars, de realistische illustraties naar hun werk.Beeld Loes Faber

Een zwart-wittekening van een treinbotsing en een vrouw die met haar schildersdoek, penselen en potloden in bed ligt. Loes Faber (35) leerde het persoonlijk leven van Mexicaanse kunstenaar Frida Kahlo kennen en zette de gebeurtenissen op papier. “Toen ik eenmaal haar leven indook, kwam ik al snel op het spoor van andere vrouwelijke kunstenaars. De manier waarop ze hun kunstenaarschap hebben vormgegeven is enorm inspirerend en dapper.”

Faber haalde veel boeken in huis en las onder meer het essay Why Have There Been No Great Women Artists? van Linda Nochlin. Toen ze in 2005 aan de kunstacademie in Groningen studeerde, ging het nauwelijks over het vrouw-zijn. “Sommige thema’s werden nooit aangehaald. Gelukkig gaat het tegenwoordig anders op de meeste kunstacademies, maar we zijn er nog niet. We moeten ook kijken wie deze verhalen vertelt.”

Obstakels en beperkingen

Een jaar of zes geleden kreeg Faber het idee voor haar boek Ik ben mijn muze. Ze leerde in het begin veel bij over Kahlo en tekende alles op op één pagina. “Daarna deed ik meer onderzoek en ontdekte veel over haar obstakels en beperkingen. Dit zorgde ervoor dat ik hetzelfde wilde doen bij andere vrouwen.” Tegelijkertijd maakte Faber een aantal portretten van kunstenaars, filosofen en wetenschappers, die ze op Instagram plaatste. Dit sloeg goed aan bij haar volgers.

Faber koos voor de vorm van een graphic novel, een vorm van kunst én een verhalend medium. “Aan de ene kant heb je boeken die gericht zijn op kinderen, met portretten en verhalen. Aan de andere kant heb je feministische literatuur, die vrij academisch is. Ik wilde ertussenin zitten, dus het was voor mij een logische keuze. Je kan alles op je eigen manier laten zien en vertellen.”

Eén tekenstijl

De illustraties in het boek zijn figuratief. “Vroeger tekende ik losser en wilder. In het boek zie je dat sommige verhalen op een andere manier getekend zijn, want soms zitten er meerdere jaren tussen. Het was zowel een visueel en inhoudelijk onderzoek als een goede oefening om technisch beter te worden.”

Aanvankelijk gebruikte Faber voor haar illustraties verschillende kleuren en materialen, zoals acrylverf en inkt, maar gaandeweg vond ze dat de pagina’s te vol werden. “Omdat de acht vrouwen allemaal uit verschillende periodes komen, was het niet gemakkelijk om één tekenstijl te vinden. Uiteindelijk koos ik ervoor om alles in zwart-wit te tekenen, waardoor de verhalen een geheel vormen.” Alleen op de cover gebruikt Faber kleur, want daar werkt het wel.

Hechte vriendschap

De driehoekneusjes die Faber tekent, verwijzen naar het levensverhaal van de vrouwelijke kunstenaars, de realistische illustraties naar hun werk. Het was een lange zoektocht; alles stond volledig open vanaf het begin. “Zes jaar lang was het boek bij me, ook de vrouwen. Dat was bijzonder, want het voelde aan als een hechte vriendschap.”

Tijdens haar onderzoek kwam ze tot een lijst van honderd vrouwen, waardoor ze voor dit boek een strenge selectie moest maken. “Ze moesten allemaal overleden zijn en ik koos alleen diegenen uit die in hun werk iets over het vrouw-zijn vertelden. Ik wilde zo veel mogelijk verschillende disciplines laten zien en de kunstgeschiedenis enigszins qua tijd en chronologie volgen.”

Filosofen en wetenschappers

Ook moesten ze voor Faber uit verschillende werelddelen komen. Dat was niet altijd even gemakkelijk. “Na een tijd besefte ik dat het vrouw-zijn genuanceerder is en niet zo expliciet hoeft te zijn. Eigenlijk bleek het interessanter om te kijken naar hoe ze hun leven hebben geleid. Dat vertelt zo veel, soms meer dan het kunstwerk zelf. Daardoor hoeft het vrouw-zijn niet altijd direct zichtbaar te zijn.”

Faber heeft niet het gevoel dat ze het bij deze acht vrouwen gaat laten. “Onlangs overleed een van mijn lievelingskunstenaars, Paula Rego. En ik zou ook nog wel boeken willen maken over vrouwelijke filosofen en wetenschappers.” Vol bravoure: “Ik wil de hele geschiedenis omvergooien.”

Loes Faber: 'Zes jaar lang was het boek bij me, ook de vrouwen. Dat was bijzonder, want het voelde aan als een hechte vriendschap.' 
 Beeld Lin Woldendorp
Loes Faber: 'Zes jaar lang was het boek bij me, ook de vrouwen. Dat was bijzonder, want het voelde aan als een hechte vriendschap.'Beeld Lin Woldendorp

Loes Faber: Ik ben mijn muze – Eigenzinnige vrouwen die de kunstgeschiedenis veranderden.
Uitgeverij Nijgh & van Ditmar, €21,99.

null Beeld
Meer over