Nieuws

‘Wrang’ moment, maar ook Eerste Kamer akkoord met aankoop van De Vaandeldrager van Rembrandt

De Eerste Kamer is akkoord met de verhoging van de begroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, om zo de aanschaf van het schilderij De Vaandeldrager (1636) van Rembrandt van Rijn mogelijk te maken.

Jan Pieter Ekker
De Vaandeldrager van Rembrandt. Beeld Rijksmuseum
De Vaandeldrager van Rembrandt.Beeld Rijksmuseum

Het vorige kabinet had daar al 150 miljoen euro voor gereserveerd. Het resterende bedrag, 25 miljoen euro, wordt op tafel gelegd door Het Rijksmuseum Fonds (10 miljoen) en de Vereniging Rembrandt (15 miljoen).

Het moment is ‘wrang’, erkende staatssecretaris Cultuur en Media Gunay Uslu (D66). “In een tijd dat de culturele sector zucht onder de gevolgen van een pandemie. De kwaliteit van het werk vertaalt zich in de hoge prijs, maar het cultureel belang is groot.”

Het was Uslu’s eerste optreden in de Eerste Kamer sinds haar aantreden, een week geleden. Haar voorganger, demissionair cultuurminister Ingrid van Engelshoven, loodste de aankoop medio december door de Tweede Kamer. Alleen FvD, PVV, Denk en Bij1 stemden destijds tegen.

Stokpaardjes

Verschillende partijen in de Eerste Kamer hekelden het weinig transparante aankoopproces en de taxatie op basis van de vraagprijs en zeiden dat ze zich onder druk gezet voelden door het ‘nu of nooit’ van Rijksmuseumdirecteur Taco Dibbits.

Na een debat waarin alle partijen hun stokpaardjes bereden – de PVV sleepte onder andere Zwarte Piet en de gedupeerden van de Groningse gaswinning erbij; FvD hekelde de ‘woke-obsessie’ van het vorige kabinet – was de stemverhouding in de Eerste Kamer echter vrijwel identiek: alleen PVV, FvD en Partij voor de Dieren stemden tegen.

Tournee door het land

De Vaandeldrager, die in het najaar van 2019 al te zien was in het Rijksmuseum in de tentoonstelling Rembrandt-Velázquez, zal op tournee gaan langs musea in alle delen van het land; het Rijksmuseum gaat een educatief lesprogramma verzorgen, aldus Uslu.

Volgens de staatssecretaris is het ‘opmerkelijk goed bewaard gebleven’ schilderij de ontbrekende schakel in het oeuvre van Rembrandt in Nederland. “Er bevindt zich geen ander werk uit zijn barokke periode in de Collectie Nederland; het is bovendien de opmaat tot De Nachtwacht en Rembrandt onderscheidt zich hier voor het eerst als rebels kunstenaar. De Vaandeldrager is bovendien onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van Nederland.”

Zzp’ers

Uslu zegde toe dat ze zich hard zal maken voor de positie van zzp’ers in de culturele sector en de teleurstelling te begrijpen dat de Ikea wel open is en de musea niet (“We doen het stap voor stap en bij de volgende stap, en dat is alweer 25 januari, staat cultuur bovenaan”). Ook benadrukte ze dat de aankoop van de peperdure Vaandeldrager niet betekent dat er geen andere kunstwerken meer kunnen worden verworven voor de Collectie Nederland.

Meer over