Wim T. Schippers.

Achtergrond

Wim T. Schippers 80 jaar, dit zijn 10 hoogtepunten uit zijn werk: van de pindakaasvloer tot honden op het podium

Wim T. Schippers.Beeld ANP / Merlijn Doomernik

Wim T. Schippers wordt vrijdag 80 jaar. Tien hoogtepunten uit het oeuvre van de kunstenaar, (stem)acteur, radio- en tv-maker, schrijver en presentator.

Peter van Brummelen

1. Manifestatie aan het strand (1961)

Met collega-kunstenaars Ger van Elk en Bob Wesdorp stelt Wim T. Schippers het A-dynamisch Manifest op. Ze pleiten voor kunst waarin persoonlijke expressie van de kunstenaar geheel afwezig is. Saaiheid en verwarring, daar gaat het (onder meer) om. Tijdens zijn performance Manifestatie aan het strand giet Schippers een flesje gazeuse van het merk Green Spot leeg in de zee bij Petten.

2. Pindakaasvloer (1962)

Het kunstwerk behelst precies wat de titel belooft: een met pindakaas ingesmeerde vloer. Het concept uit 1962 wordt in 1969 voor het eerst uitgevoerd in een galerie in Loenersloot. Bij een tentoonstelling in het Centraal Museum in Utrecht wordt in 1997 de pindakaasvloer door bezoekers bestrooid met hagelslag en witte boterhammen. In 2001 koopt het Rotterdamse Museum Boijmans van Beuningen het concept. Bij een tentoonstelling van het kunstwerk daar, wordt 1100 liter pindakaas gebruikt. Meerdere bezoekers stappen per ongeluk in de pindakaas.

3. Hoepla (1967)

Geruchtmakend tv-programma voor jongeren, waarvan Schippers een van de makers is. Historisch: in het programma is voor het eerst op de Nederlandse televisie een naakte vrouw te zien (de latere kunstenares Phil Bloom). Er is zoveel ophef over, tot Kamervragen aan toe, dat de VPRO na drie afleveringen kapt met Hoepla. Maar tot een breuk tussen Schippers en de VPRO komt het geenszins; de omroep is vrijwel zijn hele carrière een thuishaven.

4. Gekte (1972)

‘De radiator lekte...’ In een liedje dat hij schrijft voor de door hem gecreëerde tv-figuur Barend Servet laat Schippers die zin volgen door ‘... en ik kreeg last van gekte.’ Dat zelfverzonnen woord ‘gekte’ maakt snel opgang. Van Dale omschrijft het als ‘dwaasheid’, maar ook als ‘massaal enthousiasme’ (bijvoorbeeld: de gekte rond het Nederlands elftal) en ‘overspannen situatie’ (de gekte op de huizenmarkt). Dat gekte een creatie van Schippers is, realiseert bijna niemand zich meer.

5. Van Oekel’s Discohoek (1974-1975)

Door Schippers bedachte persiflage op TopPop en soortgelijke muziekprogramma’s, waarin de dan nog onbekende zangeres Donna Summer haar Nederlandse tv-debuut maakt. Presentator Sjef van Oekel (gespeeld door de gewezen operettezanger Dolf Brouwers) eindigt veel zinnen met een knallend ‘Reeds!’. Scholieren die het enthousiast overnemen, maken er hun leraren gek mee. Samen met tekenaar Theo van den Boogaard maakt Schippers ook een populaire strip over Sjef van Oekel.

6. Ernie (vanaf 1974)

In de Nederlandse versie van het Amerikaanse kinderprogramma Sesamstraat verzorgt Wim T. Schippers de stem van Ernie. Die van vriend Bert wordt ingesproken door cabaretier Paul Haenen. De stemacteurs dragen in belangrijke mate bij aan de Nederlandse populariteit, bij zowel kinderen als volwassenen, van Bert en Ernie. In Sesamstraat doet Schippers ook de stemmen van Kermit en Graaf Tel. Eind jaren zeventig, begin jaren tachtig is hij ook de Nederlandse Mickey Mouse in Disneytekenfilms.

7. Torentje van Drienerlo (1979)

Kunstwerk op de campus van de Universiteit Twente in Enschede. Uit een vijver steekt de spits van een kerktoren, zoals je dat in het buitenland ook wel eens ziet bij een stuwmeer. De suggestie wordt gewekt dat zich onder water een compleet kerkgebouw bevindt, misschien zelfs wel een heel dorpje. Het kunstwerk wordt wel uitgelegd als een verbeelding van het achterblijven van kerkelijke dogma’s op wetenschappelijk inzichten. Zou goed kunnen dat Schippers daar hard om moet lachen.

8. Ronflonflon (1984 - 1991)

Wekelijks radioprogramma dat voluit Ronflonflon avec Jacques Plafond heet. Die Plafond is Schippers zelf, die steevast door de in het programma gedraaide platen heen praat. Vaste verschijningen zijn onder anderen Wilhelmina Kuttje junior, Jaap Knasterhuis en Etna Vesuvia. Vaste rubrieken zijn ‘De krant van gisteren’ en ‘Wie zullen we nu weer eens bellen?’ Het programma, dat in de namiddag wordt uitgezonden op Hilversum en later Radio 3, slaat vooral aan bij middelbare scholieren.

9. Going to the dogs (1986)

Toneelstuk voor zes herdershonden, waarmee Schippers internationale belangstelling trekt. De honden lijken bij de twee opvoeringen in de Stadsschouwburg maar wat te doen op het podium, maar houden zich volgens Schippers keurig aan het scenario. Ook hier weer Kamervragen, want Going to the Dogs is een gesubsidieerde toneelstuk. Hond Ilja (1981-1996) krijgt later een eigen portret in de eregalerij van de schouwburg. Het hangt naast het portret van Mary Dresselhuys.

10. Stationnement gênant (2011)

Nog meer hondgerelateerde kunst. Stationnement gênant is een vier meter hoge hondendrol, uitgevoerd in kunststof. Schippers maakt het beeld aanvankelijk voor een openluchttentoonstelling, maar het wordt in 2011 aangekocht door de VPRO ter gelegenheid van het 85-jarig bestaan van de omroep. Sindsdien staat het beeld, in de volksmond bekend als ‘de drol van Wim’, opgesteld in de tuin van het VPRO-gebouw op het Mediapark.

Donderdagavond is de documentarie 80 jaar, reeds – op de T bij Wim Schippers te zien op NPO 2, om 22.20 uur.

Meer over