PlusTen Slotte

Wayne Thiebaud (1920-2021): schilder van hot dogs, ijshoorntjes en kauwgumballenmachines

Op kerstdag is de Amerikaanse schilder Wayne Thiebaud (101) overleden. Hij begon zijn carrière als tekenaar voor Walt Disney. Hoewel hij daarna vaak als popartkunstenaar werd gezien, wilde hij zichzelf niet zo noemen.

Kees Keijer
Wayne Thiebaud voor een van zijn werken in het Whitney Museum of American Art in New York, rond 2000. Beeld Susan Watts/Getty
Wayne Thiebaud voor een van zijn werken in het Whitney Museum of American Art in New York, rond 2000.Beeld Susan Watts/Getty

Begin jaren zestig schilderde hij hot dogs, vitrines van banketbakkers, ijshoorntjes en kauwgomballenmachines. Typisch popart, vonden critici. Door zijn voorliefde voor objecten uit de populaire Amerikaanse massacultuur werd Wayne Thiebaud in één adem genoemd met kunstenaars als Andy Warhol, Roy Lichtenstein en Tom Wesselman. Maar in die stroming wilde Thiebaud liever niet ingedeeld worden. “Ik ben eigenlijk een soort klassieke schilder,” vertelde hij in 2012. “Popart vind ik niet zo interessant. Ik voelde me er niet erg in thuis. Anderzijds moet ik zeggen dat ik destijds heel dankbaar was dat ik sowieso ergens bij ingedeeld werd.”

Voorliefde voor alledaagse producten

Wayne Thiebaud overleed zaterdag op 101-jarige leeftijd in zijn huis in Sacramento, Californië. En hij had dan wel een voorliefde voor het schilderen van alledaagse producten, de manier waarop hij dat deed had inderdaad niets te maken met de mechanische, onpersoonlijke werkwijze van andere popartkunstenaars. Thiebaud was veel meer geïnteresseerd in het schilderen zelf, in de glinsterende kleur en sensuele textuur van de dik aangebrachte verf. Het glazuur op zijn taartjes was zo plastisch en lekker geschilderd dat menigeen de neiging moest onderdrukken om eraan te likken.

Thiebaud was tot op hoge leeftijd actief als schilder en docent. Bruce Nauman was een van zijn vele studenten. Thiebaud voelde zich verwant met klassieke schilderkunst, maar begon zijn lange loopbaan als striptekenaar. Als vijftienjarige werkte hij als leerling-tekenaar voor Walt Disney, waar hij bijdragen leverde aan animatiefilms met Goofy en Pinokkio.

Snoepgoed in neonroze

Later vond Thiebaud het een compliment als bezoekers vrolijk werden van zijn schilderijen. Vooral kinderen werden als een magneet aangetrokken door zijn taartjes en snoepgoed in neonroze en blauwe pasteltinten, omgeven door diepblauwe schaduwen.

Daarnaast schilderde hij veel landschappen en portretten, maar Thiebaud gaf vooral een nieuwe draai aan het stilleven, een genre dat door de jaren heen een wat suf imago had gekregen. Kauwgomballenmachines waren zijn favoriete onderwerp, vooral vanwege hun visuele rijkdom. Hij vergeleek de verzameling bolletjes met een bos bloemen, van oudsher een favoriet motief voor kunstenaars. “Het biedt geweldige mogelijkheden om te schilderen.”

Mickey Mouse en Willem de Kooning

Thiebaud vond inspiratie bij Mickey Mouse en de realistische schilderijen van Edward Hopper, maar was ook een groot bewonderaar van de Nederlands-Amerikaanse schilder Willem de Kooning, die hij in de jaren vijftig in New York ontmoette. Vooral de manier waarop De Kooning zijn schilderijen kon laten stralen, alsof het licht vanuit de voorstelling komt, maakte diepe indruk op Thiebaud.

Zijn werk laveerde op een meesterlijke manier tussen zulke inspiratiebronnen. Hij nam zijn werk serieus, maar hij kon soms ook grapjes in zijn schilderijen stoppen. Humor en de kunstwereld vormen niet altijd een gelukkige combinatie, wist Thiebaud. “Het is een wereld die zichzelf heel serieus neemt, en het is natuurlijk een serieuze onderneming. Maar ik denk dat er ook ruimte is voor geestigheid en humor, omdat humor ons een gevoel van perspectief geeft.”

De bescheidenheid zelve

Terwijl zijn werk miljoenen opbracht, bleef Thiebaud de bescheidenheid zelve. Toen een nieuwe buurtgenoot zich kwam voorstellen, vroeg deze naar Thiebauds beroep. “Ik ben schilder,” was het antwoord. Dat kwam volgens de buurman heel goed uit, want zijn garagedeur kon wel een likje verf gebruiken. Waarop Thiebaud vriendelijk glimlachte en zei dat ze vast iets konden regelen.

Meer over