PlusAchtergrond

Wat is toch de succesformule van Boer zoekt vrouw? ‘In de slaapkamer wordt niet gefilmd’

Rond Yvon Jaspers de boeren van dit seizoen ‘Boer zoekt vrouw’: vlnr Rob Kers, Hilda, Rob Witlof, Evert, Gerben, Yvon, Jouke, Hans, Janine, Robert en Joost. Beeld KRO/NCRV
Rond Yvon Jaspers de boeren van dit seizoen ‘Boer zoekt vrouw’: vlnr Rob Kers, Hilda, Rob Witlof, Evert, Gerben, Yvon, Jouke, Hans, Janine, Robert en Joost.Beeld KRO/NCRV

Na het voorstellen van de boeren gaat het twaalfde seizoen van Boer zoekt vrouw vanaf morgen weer wekelijks verder. Wat is het geheim van dit kijkcijferkanon? En wat heeft het programma betekend voor het imago van de boer? ‘Het is mooie, eerlijke televisie.’

Dennis Jansen

Een broeierige julidag in 2018. Op een zandpad achter een boerderij in Boekel staan twee jonge mensen gespannen tegenover elkaar. Het zijn Steffi en Roel, die elkaar hun liefde zullen verklaren.

Hij laat zijn rechterhand met zijn duim aan zijn broekzak hangen. Zij strijkt met een hand over haar gezicht, rode blosjes op de wangen. Ze doet het ene moment haar armen over elkaar en dan weer de handen in haar zakken. “Hoe ga ik dit aankaarten?” heeft ze zich net hardop afgevraagd. “Zeg het gerust,” antwoordt Roel, ogenschijnlijk kalm. Dan komt het hoge woord eruit.
Zij: “Ik ben helemaal de kluts kwijt. En dat komt eigenlijk door jou.”
Hij: “Ja, nou ja, goed, als ik jou zie, word ik helemaal blij. Als ik jou bezig zie, ik vind dat gewoon keifijn en ik ben heel graag bij je.”
Zij: “Ik heb dat bij jou ook.”

Als ze elkaar even later omhelzen, heeft zij het over ‘een circus’ en hij over ‘een rollercoaster’. Dit is Boer zoekt vrouw in optima forma: in dit geval is het een boerin, paardenfokker Steffi, die de liefde vindt in Roel, een ingetogen hovenier. Met ongemak, met romantiek, maar ook met puurheid.

Farmer wants a wife

Steffi hoort bij de meer dan 80 procent van de 103 deelnemende boeren, die door de jaren heen een vaste relatie hebben gekregen dankzij het programma, van oorsprong een Brits format. “Het idee komt van een evenement dat werd georganiseerd door Country Life Magazine. Dat magazine bracht boeren bijeen die het moeilijk vonden een partner te vinden. Thames TV maakte daar in 2001 een documentaire van,” vertelt Andrew Wightman vanuit Engeland. De Brit is uitvoerend producent van Fremantle, het productiebedrijf dat van de documentaire een televisieformat maakte: Farmer wants a wife. België heeft in 2004 de primeur, waarna Noorwegen en Nederland snel volgen.

Roel en Steffi op het zandpaadje. Beeld KRO-NCRV
Roel en Steffi op het zandpaadje.Beeld KRO-NCRV

In Nederland pikken producent Blue Circle – dochter van Fremantle – en de KRO het format op. Als presentator wordt Yvon Jaspers gevraagd. Ze ziet er meteen heil in. “Ik kom uit een grote Brabantse boerenfamilie. Mijn ene opa was boer, mijn andere opa directeur van de landbouwschool. Mijn ooms, tantes, neven en nichten zijn bijna allemaal boer. Ik heb me altijd erg verbonden gevoeld met het platteland. Dus ja, ik wilde mijn tanden daar graag in zetten.”

Toch was er ook argwaan. “Er was meteen veel kritiek toen we het idee naar buiten brachten. ‘Aapjes kijken’ en ‘er is geen vrouw die naar een boer gaat schrijven’. De werkelijkheid bleek anders,” aldus Jaspers.

Eerlijke televisie

Dirk Bruins, destijds voorzitter van het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt, herinnert zich die periode nog goed. Hij kreeg in het najaar van 2004 diverse telefoontjes, voornamelijk van journalisten die wilden weten: was het echt waar dat jonge boeren niet aan een vrouw konden komen?

Bruins: “Er was de nodige scepsis in de aanloop naar het programma. Natuurlijk waren boeren veel op zichzelf. En ze leefden op het platteland, verder weg en afgelegen. Waar we in het begin vooral bang voor waren: als er maar niet een beeld ontstaat dat boeren niet aan een partner kunnen komen, omdat ze los van de wereld staan. Veel boeren en tuinders staan midden in de maatschappij, doen studies en zijn prima in staat relaties aan te gaan. Gelukkig kwam dat in het programma goed naar voren. Boer zoekt vrouw bleek mooie, eerlijke televisie.”

In november 2004 gaat Yvon Jaspers op tv voor het eerst op pad – dan nog zonder Volkswagenbusje en labradoodle Tommie – naar tien boeren, die zich voorstellen en hun verhaal doen. Het format is duidelijk en daaraan zal in de loop der jaren amper worden gesleuteld. Na het voorstellen van de boeren kunnen vrijgezelle kijkers een brief (met foto) sturen. Enkele maanden later worden de vijf boeren met de meeste brieven op televisie gevolgd. De andere vijf gaan online door.

De tv-boeren kiezen vervolgens tien personen uit, met wie zij een speeddate van vijf minuten hebben. Op basis daarvan moeten zij er vijf wegsturen en dan gaan ze met de overgebleven vijf op dagdate. Daarna moeten er wederom twee afvallen en dan nodigt elke boer de drie overgebleven kandidaten uit om een paar dagen op de boerderij te logeren. Tijdens deze ‘logeerweek’ valt eerst een logee af, voordat de boer voor het keuzemoment staat: kiezen uit de laatste twee. Met de uitverkorene gaat de boer dan op citytrip.

In de slaapkamer wordt niet gefilmd

Het eerste seizoen, waarin tien boeren in totaal 900 brieven krijgen, is onmiddellijk een succes met twee miljoen kijkers gemiddeld per aflevering. Dat aantal groeit gestaag met seizoen 5 (2010-2011) als hoogtepunt, met 4,5 miljoen kijkers. Vorig jaar zaten gemiddeld 3,6 miljoen belangstellenden voor de buis.

Boer zoekt vrouw is al een paar jaar onderweg als Jos Sloot, een gescheiden gladiolenkweker uit het Gelderse Steenderen, in 2009 wordt opgegeven door zijn dochters. “Mensen om me heen zeiden: ‘Jos, dit is echt iets voor jou.’ Toch had ik best vragen. Hoe zou het zijn om de hele dag een camera in je snufferd te hebben? Hoe zou het vak overkomen?”

“Ik heb uitzendingen teruggekeken, Boer zoekt vrouw wordt gewoon mooi gemaakt. Redacteuren van het programma kwamen langs. Hoe zit iemand in elkaar? Hoe ziet het bedrijf eruit? Ze willen een totaalplaatje in het programma. Bovendien krijg je een begeleidster, die je 24 uur per dag kunt bellen. Het is niet zo dat je de regie helemaal uit handen geeft. Ik heb alleen aangegeven: in de slaapkamer wordt niet gefilmd.”

Boer Jos en Dycke. Beeld KRO-NCRV
Boer Jos en Dycke.Beeld KRO-NCRV

Sloot, die tijdens het programma de liefde in Dycke vindt, merkt dat boeren het programma steeds mooier vinden. “Ze zagen herkenning. Nederland kon verder kijken dan alleen het erf, de koeien en de gekookte aardappel. De persoonlijkheid van de boer en zijn leven kwamen nadrukkelijker naar voren. Boeren toonden hun kwetsbaarheid, maar werden ook zelfverzekerder. Ze doorbraken een soort barrière van trots en schaamte. Bijna iedere deelnemer is sterker uit het programma gekomen.”

191 bruiloften, 437 kinderen

Boer zoekt vrouw wordt een succes. Fremantle verkoopt het format Farmers wants a wife aan meer dan dertig landen. “Wat dit format anders maakt,” zegt producent Wightman, “is dat het altijd probeert volkomen authentiek te zijn en zo min mogelijk geproduceerd te laten lijken. Boeren zijn geen typisch ‘reality-tv’-materiaal, in die zin dat ze over het algemeen niet extravert zijn of graag op televisie komen. Wat hen naar het programma trekt en wat de kijkers ook mooi vinden, zijn de succesvolle uitkomsten. Wereldwijd zijn er nu 191 bruiloften geweest en 437 kinderen geboren. Ik denk niet dat een andere datingshow daaraan kan tippen.”

Het programma maakt door de jaren heen een ontwikkeling door, stelt Yvon Jaspers. “Boer zoekt vrouw is niet alleen een programma over liefde. Het gaat ook over eenzaamheid, onzekerheid, kwetsbaarheid en angst. Gedurende de jaren hebben wij met vallen en opstaan geleerd dat wij als makers alleen vertrouwen verdienen als we goed voor onze deelnemers zorgen.”

“In de eerste jaren waren we ons nog niet zo bewust van de gevolgen voor de boeren en de briefschrijvers. De sociale media bestonden nog niet, je belde gewoon af en toe eens. Maar de wereld is veranderd. Het gevolg is dat we zeer intensief contact hebben met degenen die dat willen. We zien elkaar op terugkomdagen, bellen na uitzendingen, zien elkaar op verjaardagen en bruiloften. Ik zit in tig appgroepjes van boeren. Je kunt Boer zoekt vrouw echt een beetje als een familie zien.”

De mens achter de boer

Bertie Steur behoort al jaren tot die familie. De Zeeuwse akkerbouwer is in seizoen acht (2014-2015) de eerste boerin die op zoek gaat naar een vrouw. Dat is twee jaar nadat een homoseksuele boer (Willem) voor een man gaat.

“Ik keek eigenlijk al jaren naar Boer zoekt vrouw, ook omdat het programma een mooi inkijkje gaf in een andere boerenbedrijven. Het programma draait echt om de liefde, je doet mee omdat je hoopt iemand tegen te komen, niet om iets in de markt te zetten. Ik heb een akkerbouwbedrijf, that’s it. Ik kan moeilijk mijn gewassen gaan promoten. Voor mij was de liefde het belangrijkste en die heb ik gevonden.”

En passant krijgt het boerenleven een menselijker gezicht, constateert Steur. “Mensen zien de demonstraties op het Malieveld of horen opmerkingen vanuit de politiek dat de veestapel even moet worden gehalveerd. Maar dit gaat over mensen die hun ziel en zaligheid in hun boerenbestaan leggen. Mensen staan er niet altijd bij stil dat er achter die boer ook een mens zit.”

Boer zoekt vrouw. Zondag, 20:25 uur, NPO 1.

Meer over