Kunstrecensie

Waan je een kruising van mens en hengelvis in de VR-ervaring van kunstcollectief Polymorf

Wat als er over 200 jaar geen normaal leven meer mogelijk is op aarde, enkel een werkelijkheid waarin dieren en mensen één zijn? Symbiosis van het kunstcollectief Polymorf toont deze mogelijke toekomst als ‘VR-ervaring met zintuigelijke prikkelingen’.

Denise van der Bij
VR-ervaring Symbiosis, te zien tijdens het Holland Festival.  Beeld Luciano Pinna
VR-ervaring Symbiosis, te zien tijdens het Holland Festival.Beeld Luciano Pinna

Symbiosis van het Nederlandse kunstcollectief Polymorf won vorig jaar op documentairefestival Idfa de Special Award for Creative Technology. Voor deze virtuele, multi-zintuigelijke ervaring liet het collectief zich inspireren door het boek Staying with the Trouble: Making Kin in the Chthulucene van de filosoof Donna Haraway.

Symbiose met nieuwe levensvorm

Hieruit kwam het idee om het genetisch materiaal van bedreigde diersoorten te vermengen tot een nieuwe levensvorm. Bij een symbiont gaat het om twee of meerdere organismen die samenleven. In Symbiosis is dit aan de ene kant de mens en aan de andere kant een levend wezen dat aangepast is aan het nieuwe toekomstbeeld.

Symbiosis is nu in het kader van het Holland Festival te ervaren in Frascati. Je schoenen moeten uit voordat je je in het hypermoderne sciencefictionkostuum met ontelbare sensoren hijst. Grote rode draden die op brandweerslangen lijken, lopen naar zilverkleurige compressors van waaruit lucht in en uit het pak stroomt.

In de huid van een slijmschimmel

Per ronde kunnen zes personen in de huid kruipen van een ander toekomstige verschijnsel waarin mens en dier samenkomen. Een slijmschimmel die zich op de rug van een rivierpad heeft genesteld. De pad zelf. Een rups die uitbloeit tot vlinder en ondertussen naast mens ook nog deels orchidee is, en daarnaast een wezen met meerdere lichamen, waaronder dat van een hengelvis en een octopus.

Het pak laat je niet alleen lijken op het dier of dieren in kwestie, het laat je ook zo bewegen. Als hengelvis dwingt het je een licht gebogen houding aan te nemen. Je handen worden naast je lijf gebonden. De andere helft van het dier, een persoon in een ander pak, kijkt door de ogen van de hengelvis en gebruikt zijn hoofd als stuur.

Knappende luchtbellen

Als schimmel sta je rechtop met je armen langs je lijf, in je eigen coconnetje. Je voelt lucht zich tot bellen vormen, tegen je been aan drukken en knappen. Dit is de slijmschimmel die zich voortbeweegt. Door de VR-bril zie je een wereld van donker en licht. In een ‘nerveus bos’, zoals het verhaal heet. De stem van het dier vertelt over de wereld die je ziet en je ruikt de frisse geur van de omgeving.

Ook de smaakzintuigen worden niet vergeten. Terwijl je als half-hengelvis en half-mens rondzwemt in de dieptes van oceanen op zoek naar eten, komt onbekend voedsel je tegemoet. Met een klein tikje op de kin open je je mond en proef je een ziltige en zachte substantie die hoogstwaarschijnlijk niet veel onderdoet voor het voedsel dat je op een zeebodem vindt.

Symbiosis, Holland Festival, t/m 12 juni, Theater Frascati, Nes 63.

Meer over