PlusAchtergrond

Vrouwelijke componisten, Britse programmering en de toeslagenaffaire: achtste editie Wonderfeel

In de natuur van ’s-Graveland vindt vanaf vrijdag voor de achtste keer het klassiekemuziekfestival Wonderfeel plaats. Met thema’s als ‘So British’ en ‘The Future is Female’, en een Wonderfeel Keep an Eye Productieprijs over de toeslagenaffaire.

Denise van der Bij
Het Bruckner Quartet op Wonderfeel. Beeld Foppe Schut
Het Bruckner Quartet op Wonderfeel.Beeld Foppe Schut

Het is het gelukkigste weekend van het jaar voor Tamar Brüggemann, directeur van Wonderfeel, het enige ‘popfestival’ voor klassieke muziek in Nederland. “Vrij kunnen bewegen op klassieke muziek op een terrein waar je een dagticket voor koopt, dat is vrij uniek.”

Brüggemann vroeg dit jaar alle ensembles om een stuk van een vrouwelijke componist in hun programma op te nemen onder het thema ‘The Future is Female’. “Van Dudok tot het Belinfante Quartet, iedereen reageerde eigenlijk heel enthousiast.” Ook zijn er een aantal artiesten uit Groot-Brittannië in de programmalijn ‘So British’ door gastcurator Toks Dada.

Als combinatie van thema’s zocht Brüggemann voor het openingsconcert naar een vrouwelijke componist uit Groot-Brittannië. Een lange zoektocht naar iets feestelijks, van maximaal een uur en dat overeind blijft in de open lucht, volgde. “Te fragiel, met een orkest, dat is gewoon te ingewikkeld. Ook moet het geschikt zijn voor ’s middags.” Uiteindelijk kwam ze uit bij de tweede symfonie van Ruth Gipps. “Een waar koperfeest. Veel Britten hebben vaak pastorale, prachtige, melodische lijntjes in hun muziek en dat komt bij haar ook helemaal terug.”

Toen het programma bijna rond was, brak de oorlog in Oekraïne uit. Brüggemann zat in verschillende videobelsessies met collega’s en musici uit het land en besloot er een aantal uit te nodigen. De cellist Denys Karachevtsev, die in Charkov in de kapotgeschoten straten speelde, staat zaterdag op Wonderfeel.

Proteststuk

Camiel Jansen is componist, Nieuwe Maker van het Grachtenfestival en winnaar van de Wonderfeel Keep an Eye Productieprijs. Met deze prijs won hij 10.000 euro om te investeren in een eigen muziekstuk. Op vrijdag gaat zijn productie Het toeslagenschandaal in première op het festival. Een proteststuk dat voortkomt uit woede. “Ik maak altijd muziek vanuit een soort theatrale inslag en vanuit een non-muzikaal verhaal.”

Op zo’n verhaal verzint hij muziek en zo probeert hij het verhaal klank te geven. Jansen maakte tot nu toe geen politieke concertvoorstellingen, maar wilde daar nu verandering in brengen. “Ik ben zo verschrikkelijk kwaad dat dit soort misstanden gewoon in Nederland plaatsvinden.”

De stemmen van onder meer Pieter Omtzigt, Mark Rutte en geluidsfragmenten van nieuwsitems starten live mee met een ensemble van vijf houtblazers. Midden op het podium staat een taperecorder en de musici en Jansen dragen een compleet grijze outfit. Jansen zit achter een bureau, en profil voor publiek. “Op deze manier wordt ook het stuk bureaucratisch.”

Het werk is een uitstapje voor Jansen. Het is meer minimal music dan hij tot nu toe schreef. Hij haalde inspiratie uit Different Trains van Steve Reich. Reich gebruikte audiosamples om het verhaal van zijn Joodse familieleden tijdens een treinreis van Los Angeles naar New York te vertellen. Jansen: “Als Europese Jood hadden zij op een heel andere trein gezeten. Er zit een sociaal-politiek randje aan dit stuk, het is ook een misstand en politiek thema.”

Wonderfeel in 2019. Beeld Michiel Groen
Wonderfeel in 2019.Beeld Michiel Groen

Festivaldenker

Nieuw dit jaar is de festivaldenker, een onderdeel waar Brüggemann erg naar uitkijkt. Schrijver, theatermaker en stadsdichter van Amsterdam Marjolijn van Heemstra observeert het festival vanaf een afstand en gaat met het publiek in gesprek. Tevens is ze onderdeel van het programma Twilight van Cappella Amsterdam, dat koormuziek van Baltische componisten opvoert. Hierbij vertelt Van Heemstra over het thema kwetsbaarheid terwijl ze de kijker meeneemt in de overgang van dag naar nacht. “We willen het publiek een beetje prikkelen, maar ook bemoedigen. Op deze manier geeft Marjolijn hun iets mee naast de muziek,” aldus Brüggemann.

Ook is er deze editie op Wonderfeel weer ruimte voor voor een eigen poëziepodium, Dichter onder de boom, gecureerd door de vorige stadsdichter Gershwin Bonevacia. Brüggemann: “Poëzie ligt in het verlengde van klassieke muziek, dus het is een logische keuze. Er zijn vele foto’s van lezende festivalgangers ergens in een hangmat tussen de optredens door.”

Brüggemann vindt het belangrijk dat het publiek door Wonderfeel opgeladen de zomer ingaat en zich gelukkiger voelt. “En dat we daarnaast oog houden voor de wereld om ons heen. We willen graag duurzaam opereren.” De hele catering is bijvoorbeeld pescotarisch, bijna alle internationale musici komen met de trein en er is een inzamelactie van linnentasjes. Daarmee wil het festival volgend jaar merchandise maken in het eigen Wonderfeel Atelier. De polsbandjes van het festival, die meer dan duizend musici, vrijwilligers en crew dragen, zijn in regenboogkleuren. “Om te laten zien dat iedereen welkom is, maakt niet uit wie je bent.”

Wonderfeel, vrijdag t/m zondag, Buitenplaats Schaep en Burgh, Franse Kampweg 2, 's-Graveland

Meer over