Barbara Barend praat met een piepjonge Wesley Sneijder bij het Nederlands elftal in 2007.

PlusAchtergrond

Voetbal is niet meer vóór mannen, dóór mannen

Barbara Barend praat met een piepjonge Wesley Sneijder bij het Nederlands elftal in 2007.Beeld TOUSSAINT KLUITERS/ANP

Met Hélène Hendriks in de studio en Noa Vahle als verslaggever rond de wedstrijd liet de Conference Leaguefinale van Feyenoord een ontwikkeling zien die al een tijdje gaande is: de opmars van vrouwen in de voetbaljournalistiek.

Marlies van Leeuwen

Ze is pas 22 en als dochter van Linda de Mol een vrouw die moeilijk in de luwte haar eerste meters op het scherm kan maken, al had ze dat graag zo gewild. Noa Vahle deed woensdagavond verslag van de historische wedstrijd die Feyenoord speelde in de finale van de Conference League tegen AS Roma. In de studio van Veronica zat een vrouw die niet meer weg te denken is in voetbaltelevisie: Hélène Hendriks. In het journalistenbestand van ESPN zitten onder andere Fresia Cousiño Arias en Aletha Leidelmeijer.

Eigenlijk zou het niet meer benoemd hoeven worden, net zoals het vorig jaar ook geen nieuws had moeten zijn dat Suse van Kleef de eerste vrouwelijke voetbalcommentator op de radio werd. Anderhalve week geleden debuteerde ze in De Kuip bij de laatste eredivisiewedstrijd van het seizoen.

Genormaliseerd

“Natuurlijk wil je naar een situatie toe dat het volkomen is genormaliseerd, maar nu zijn we nog niet zover. Suse is nu nog de enige vrouwelijke commentator en geldt daardoor als voorbeeld voor toekomstige journalisten: dit is óók voor jou weggelegd,” zegt Jacco van Sterkenburg, bijzonder hoogleraar inclusiviteit en (sport)media aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Van Sterkenburg ziet dat de beeldvorming over vrouwen en voetbal de afgelopen jaren is veranderd, mede door het succes van de Nederlandse voetbalvrouwen. “Mensen zien in dat vrouwen potentieel goede analisten zijn, dat ze kennis hebben van voetbal. Want voetbal was lang vóór mannen, dóór mannen. Vrouwen brengen weer andere vrouwen uit hun netwerk mee en zo gaat beetje bij beetje het stereotiepe idee eruit dat vrouwen niets van voetbal weten.”

Over het hek

Dat merkt Barbara Barend ook. De directeur van Helden Magazine was in 1994 de eerste vrouwelijke interviewer langs de lijn. Een andere tijd nog, waarin het allesbehalve vanzelfsprekend was dat zij bij een stadion kwam om verslag te doen. Zo geloofde de bewaking van een stadion in Roemenië niet dat zij journalist was en weigerde haar de toegang tot een interland van Oranje.

“Een piepjonge Wesley Sneijder en Johnny Heitinga, die nog op de bank zaten omdat ze zo weinig ervaring hadden, zagen het gebeuren en gaven me uiteindelijk een pootje over het hek. Gevaarlijk, omdat die bewakers daar met mitrailleurs stonden,” vertelt Barend.

Hélène Hendriks is niet meer weg te denken uit de voetbaljournalistiek. Beeld  BART STOUTJESDIJK/ANP
Hélène Hendriks is niet meer weg te denken uit de voetbaljournalistiek.Beeld BART STOUTJESDIJK/ANP

Ze vervolgt: “Ik heb mijn plek moeten bevechten. Niet onder de voetballers, die twijfelden nooit aan mijn kennis en kunde, maar collega’s, bestuurders en het publiek hadden soms wel weerstand.”

Poedeltjenaakt

Carrie ten Napel, nu onder meer presentatrice van Op1 maar voorheen sportverslaggever voor RTV Oost, Talpa en Fox Sports, herkent dat. “Bij de ene club was het helemaal cool en oké, bij de andere hadden ze zoiets van ‘wat weet zo’n meisje nou van voetbal, wat komt zij mij vragen?’”

Natuurlijk, zegt Ten Napel, heeft ze ook spreekkoren gehad waarin werd geroepen dat ‘er een piemel in moest’. Of dat voetballers poedeltjenaakt expres in de kleedkamer gingen rondspringen terwijl zij voorbijkwam. “Om me van de wijs te brengen, maar dan zei ik: ik zie jullie zo weer mét kleding aan.”

“Ik ben rustig en bescheiden gebleven en heb nooit hoog van de toren geblazen. Op een gegeven moment had iedereen ook wel door dat ik er niet was neergezet omdat ik vrouw ben, maar omdat ik serieus geïnteresseerd ben in sport.” Toch snapte Ten Napel ook wel dat Barend ‘een beetje pissig was’ toen zij op een gegeven moment vertrok bij Talpa. “De enige andere vrouw weg, toch een beetje een medestander.”

Haar vader, voormalig voetbalcommentator Evert ten Napel, was in het begin wat huiverig voor de journalistieke ambities van zijn dochter. Hij vond de sportwereld te hard voor een ‘sociale en zachte vrouw’ zoals zij. “Wat mijn vader zag, heb ik niet zo ervaren. Maar hij heeft Danielle Overgaag (nu Oerlemans, red.) en Annette van Trigt meegemaakt die Studio Sport presenteerden, en heeft hen wel zien worstelen tussen de bokitomannetjes. Ik heb dat nooit zo gehad, ook omdat ik me bij RTV Oost heel welkom voelde.”

Aanpassen

Anders dan Barend heeft Ten Napel nooit het gevoel gehad dat ze zich moest aanpassen. Barend deed dat wel. Hoge coltruien aan, sneakers: alles om maar de schijn te vermijden dat ze voor iets ánders kwam dan vragenstellen.

“Ik wilde one of the guys zijn. Ik gedroeg me mannelijker, stelde me harder op dan ik eigenlijk ben. Op een gegeven moment dacht ik: ik ga er niet langer omheen draaien. Ik trok een zomerjurk en hakken aan, en ik begon ook gewoon naar de emotie te vragen als een speler net een familielid was verloren. Dat vonden veel mannen niet kunnen, maar daar zou ik ook naar vragen zónder draaiende camera. Die menselijke kant hoort erbij.”

Noa Vahle is een nieuwkomer in de voetbaljournalistiek.  Beeld DeFodi Images/Getty
Noa Vahle is een nieuwkomer in de voetbaljournalistiek.Beeld DeFodi Images/Getty

Noa Vahle hoeft minder haar plaats te bevechten, verwacht Barend. “Bij haar zal het eerder gaan om de beroemde familie waar ze uitkomt, dat ze zich daarom moet bewijzen. Maar het is toch fantastisch dat de voetbaljournalistiek inmiddels zo gemixt is. Neem Suse van Kleef als radiocommentator, dat is ook zo smooth gegaan. Eerst kleinere wedstrijden, maar nu doet zij ook gewoon grote clubs. En de vrouwen van ESPN, Hélène Hendriks.”

“Het was al langer zo in landen als België en Duitsland, maar nu eindelijk ook hier. Zo belangrijk dat de NOS en de commerciële omroepen dat inzien. De zuidelijke landen laat ik maar even achterwege, daar worden vrouwen ook weleens ingezet om mannen te lokken. Hier draait het om kwaliteit.”

Meer over