PlusExpositie

Van gympie tot verzamelobject – Sneakers Unboxed toont de evolutie van de sportschoen

Ze worden intussen gemaakt van plastic flessen en paddenstoelen en er zijn sneakers die twee ton kosten. De expositie Sneakers Unboxed toont de impact van het stijlicoon dat ooit begon als simpel gympie. ‘Er zijn wel twintig manieren om je sneakerveters te strikken.’

Annemart van Rhee
Twee jongens op sneakers in New York, 1981. Beeld uit de tentoonstelling Sneakers Unboxed. Beeld Courtesy of Jamel Shabazz
Twee jongens op sneakers in New York, 1981. Beeld uit de tentoonstelling Sneakers Unboxed.Beeld Courtesy of Jamel Shabazz

Ze komen uit een kluis in Tokio en een Berlijnse vitrine, maar ook uit privécollecties van verzamelaars in Kuala Lumpur, Vancouver, New York, Londen en Parijs. Bijzondere modellen sportschoenen die het Amsterdamse sneakerimperium Patta sinds 2004 ontwikkelde in samenwerking met Nike, Piet Parra, Converse en Adidas.

Voor dit Nederlandse deel van de expositie – het Design Museum Londen bedacht Sneakers Unboxed - speurden de Bossche samenstellers alle uithoeken van de wereld af. “We hebben letterlijk een eremuur waar we wel zestig modellen en collector’s items naast elkaar etaleren. Uniek, want ook de mannen van Patta zelf hebben al die sneakers nog nooit bij elkaar gezien,” aldus Maan Leo, publiciteitsmedewerker, en Bao Yao Fei, een van de conservatoren van Design Museum Den Bosch.

Beiden verwonderden zich over de veiligheids- en verzekeringsperikelen rond het transport en het etaleren van de schoenen. “Normaal gesproken hebben we te maken met kostbaar keramiek of dure sieraden. Het is bijzonder dat sneakers net als kunst en design zo’n fortuin vertegenwoordigen en ook als verzamelobject en belegging worden gezien.” Zo is op de expositie de Air Jordan 1 Prototype te zien, met een waarde van 200.000 euro. Bao Yao Fei: “De een investeert in goud en crypto, de ander in sneakers.”

Veters in de was

Sneakers Unboxed gaat vooral over de impact op de modewereld en jeugdcultuur, aldus het duo. Van het canvas tennisgympie waaruit Converse in 1917 zijn eerste All Stars destilleerde – die op basketball courts en tennisbanen te zien was – tot de populaire vrijetijdsschoen van nu. Boegbeelden als basketbalfenomeen Michael Jordan en hiphopgroep Run DMC speelden in de jaren zeventig en tachtig een belangrijke rol bij die evolutie.

Converse All Star, ca. 1930.
 Beeld Ed Reeve
Converse All Star, ca. 1930.Beeld Ed Reeve

“Sinds die tijd maken je sneakers deel uit van je persoonlijke styling en identiteit,” zegt Bao Yao Fei over die ontwikkeling. “Sterker nog: dat gold zelfs voor de manier waarop je je schoenen ‘dichtveterde’. We laten zien dat er wel twintig manieren zijn om dat te doen. Wist je dat stoere mannen in New York elke week hun veters in de was gooiden om ze perfect schoon te krijgen en ze vervolgens streken tot een bepaalde dikte?”

Designsneaker en limited edition

Rond de millenniumwisseling kreeg de sneaker nog een nieuwe dimensie door de collaboraties van ontwerpers, exclusieve boetieks en streetwearlabels – de geboorte van de designsneaker en de limited edition. Stond voorheen nog op de deur van restaurants en clubs vermeld dat bezoekers geen sportschoenen mochten dragen, tegenwoordig worden ze gesignaleerd op de rode loper van de Oscars en onder gestroomlijnde jurken.

Vorig jaar werden er wereldwijd 1,1 miljard sneakers verkocht. Maan Leo: “De industrie is niet bepaald duurzaam omdat de schoenen geen oneindig leven hebben en niet goed gerepareerd kunnen worden. Gelukkig zie je nu innovaties: de Nederlandse ontwerpers Elisa van Joolen en Peterson Stoop, die met tweedehands schoenen werken, het merk Veja, dat de voering van de schoenen van plastic flessen maakt, en Adidas, dat met leer werkt dat is gemaakt van paddenstoelen.”

De tentoonstelling Sneakers Unboxed is tot en met 16 oktober te zien in Design Museum Den Bosch.

Meer over