PlusKunstrecensie

Unieke kans op het Grachtenfestival: Josh de Muis en compositie van Camiel Jansen strijden om aandacht in familievoorstelling

Contrabassist en componist Camiel Jansen is als Nieuwe Maker twee jaar lang verbonden aan het Grachtenfestival. Familievoorstelling Small World is op een ongebruikelijke manier tot stand gekomen: de animatiefilm is gemaakt op basis van de muziek in plaats van andersom. ‘Ik wilde de muziek bewust centraal stellen.’

Britt van Klaveren
In de animatiefilm met livemuziek van componist Camiel Jansen volgen we de avonturen van Josh de Muis. Beeld Small World
In de animatiefilm met livemuziek van componist Camiel Jansen volgen we de avonturen van Josh de Muis.Beeld Small World

Jansen wilde een muzikale film creëren die een handvat zou bieden aan het publiek om muziek beter te begrijpen. Hij noemt films zoals Walt Disney’s Fantasia als inspiratiebron. Meer was er conceptueel nog niet uitgedacht – anders dan bij zijn vorige werk, waarbij historische gebeurtenissen of verhalen het vertrekpunt waren, zoals bij zijn recente werk Het Toeslagenschandaal.

“Dat was expliciet mijn eigen opdracht om carte blanche te beginnen, maar het was tergend. Ik heb veel geschreven en weer weggegooid. Maar op een gegeven moment had ik een schets voor viool en klarinet, gebaseerd op een beeld van twee vogeltjes die elkaar achtervolgen in het Vondelpark. Daar was ik niet ontevreden over.” De inhoud van de eerste schets is puur toeval – op dit punt was er nog niks besproken met regisseur Casper Braat. “Toen hij de eerste 11 minuten van het stuk hoorde, kwam hij met het idee om een dier te volgen in de film.”

En zo geschiedde. In de animatiefilm volgen we de avonturen van Josh de Muis. De wereld om de muis heen is geanimeerd – zo steekt hij objecten in brand, bevrijdt hij andere muizen uit het laboratorium en rijdt hij rond in speelgoedautootjes. De muis zelf is echter gefilmd in een studio. Hiervoor moest Jansen, die ook uitvoerend producent is van de film, één van de (twee) beschikbare muizentrainers in Nederland inschakelen, wat opmerkelijke momenten opleverde. “Eén van de ideeën was dat de muis door allemaal orkestinstrumenten heen zou lopen. Hij klom op een gegeven moment in mijn bas, en we hadden het shot gefilmd dat hij eruit klom. Maar vervolgens kroop hij weer terug en bleef hij daar 45 minuten zitten.”

Live begeleiding Asko|Schönberg

Jansen gebruikt bij vrijwel al zijn voorstellingen een visueel component. “Voor mij heeft visuele media binnen de podiumkunsten dezelfde functie als muziek binnen een film, namelijk ondersteuning. De kern van het verhaal zit in de muziek. De beelden die ik erbij gebruik ondersteunen dat verhaal.” Een keuze die ook riskant kan zijn wanneer je muziek op de voorgrond wilt plaatsen; ook Jansen beaamt dat de meeste mensen eerder visueel dan auditief zijn ingesteld. Toch zoekt hij deze frictie bewust op: “Ik zet het er juist in omdat ik het gevecht aan wil gaan voor de aandacht van de kijker. Ik wil bewijzen dat muziek sterker kan zijn dan beeld.”

De screening wordt aankomend weekend live begeleid door Asko|Schönberg – door Jansen omschreven als de Formule 1 onder ensembles – onder leiding van Clark Rundell. Een spannende onderneming, waarbij er onder andere met behulp van extra monitoren voor wordt gezorgd dat het orkest en de film gelijklopen. Een unieke kans, want vervolgens wordt de film geëdit op basis van de audio-opname en zal deze versie worden verspreid.

Eye Filmmuseum, 13-14/8