U2: hoe het in 1980 begon in de Melkweg

Vanavond begint U2 in de Ziggo Dome een serie van vier uitverkochte concerten. Wij gaan terug naar 1980 toen de groep voor het eerst in de stad was: voor een 'nachtkonsert' in een halfgevulde Melkweg.

Peter van Brummelen
Larry Mullen, The Edge, Bono en Adam Clayton van U2 in Amsterdam in 1980 Beeld Lex van Rossen/HH
Larry Mullen, The Edge, Bono en Adam Clayton van U2 in Amsterdam in 1980Beeld Lex van Rossen/HH

Cor Kraaijeveld ging op 16 oktober 1980 naar een nachtconcert van het Ierse viertal in de Melkweg. 'Een paar weken daarvoor was ik bij Stiff Little Fingers geweest, een Noord-Ierse punkband. Bier gooien, pogo'en; de volgende dag zat ik onder de blauwe plekken. Ik was een losgeslagen twintiger en vond het geweldig. In Oor las ik dat er weer een Iers bandje kwam. U2, nooit van gehoord, maar ik besloot erheen te gaan.'

Dat was een van de beste beslissingen in zijn leven, vindt Kraaijeveld nu. 'Meteen toen ze begonnen te spelen, dacht ik: wauw, wat gebeurt hier!? Ik stond als aan de grond genageld. De zaal was nog niet voor de helft gevuld, maar U2 kreeg iedereen mee. Na afloop sloegen we met onze handen op het podium om ze terug te krijgen. Ze hadden nog maar weinig materiaal; hun debuutalbum Boy was nog niet eens uit. Het was echt magisch.'

Grote twijfels
De groep zelf had grote twijfels over het optreden, weet Erik Timmerman, die na afloop in de kleedkamer van was. 'Ze waren lichtelijk aangeslagen. Bono dacht dat het publiek er niets aan had gevonden. Toen een medewerker van de Melkweg hem op het hart drukte dat het fantastisch was geweest, zei hij: 'Ze stonden daar maar.' Zei die man: 'Normaal zitten ze of zelfs liggen ze hier op de grond.' Het was de tijd dat de Melkweg nog een eigen huisdealer had.'

Wat vond Timmerman van het optreden? 'Ik had inmiddels een bandje van Boy gehoord en dat vond ik ontzettend goed, later heb ik in Muziek Express een vijfsterrenrecensie over de plaat geschreven. Maar het was geen legendarische show in de Melkweg. U2 was nog zoekende, het publiek kende de muziek niet. Er zijn ook geen recensies van het concert verschenen. Achteraf kun je zeggen dat die eerste Nederlandse tour raar gepland was, zo vlak voor het verschijnen van Boy.'

Bij de radio
De nachtshow van U2 in de Melkweg mag het eerste officiële Nederlandse concert van U2 in Nederland zijn, slechts enkele uren daarvoor trad de groep al op in de KRO-radiostudio. Rocktempelpresentator Harry de Winter, de latere tv-producent: 'We zonden veel op locatie gemaakte liveopnames uit, maar namen ook wel bands in onze eigen studio op. Daar kwamen de jongens van U2 's middags in een aftands busje voorrijden. Helemaal opgewonden waren ze, het was hun eerste keer in Europa.'

De Wintert herinnert zich Bono en de anderen, piepjong toen nog, als heel blije types. 'Het was of ze zo uit een koffiebar van Youth for Christ kwamen rollen. Paul McGuinness, hun manager, die dat nog altijd is, leek een onderwijzer bij een schoolreisje. Maar wat ook opviel, was hoe gedreven ze waren. Ze waren echt van plan de wereld te gaan veroveren. 's Middags waren ze heel geconcentreerd aan het repeteren, met Bono als een soort van dirigent.'

Honderd toeschouwers
Tijdens het optreden in de KRO-studio, dat semilive werd uitgezonden, was slechts een man of honderd publiek aanwezig. Maar Bono was volgens De Winter al helemaal Bono. 'Hij stond er of hij voor een mensenmassa stond. En hij betoverde iedereen die in de studio was. Ik dacht: nou, met een zanger met zo'n enorm ego zouden jullie het wel eens ver kunnen schoppen.'

Onderweg van Hilversum naar de Melkweg hoorden de jongens van U2 zichzelf op de autoradio in Rocktempel. Slimme zet van Bono: tussen twee nummers in had hij melding gemaakt van het optreden later in Amsterdam. Toenmalig Melkwegdirecteur Cor Schlösser schat dat er zo'n 350 bezoekers op het concert afkwamen. 'Uitverkocht was het zeker niet, maar voor een nog zo onbekende band was het niet slecht.'

Niet historisch goed
Op het kantoor van de Melkweg hangt het maandaffiche van oktober 1980, met vermelding van een 'nachtkonsert' van U2, nog altijd aan de muur. De meeste van de andere groepen en artiesten die erop staan, zijn al lang vergeten.

Schlösser zou graag zeggen dat U2 een historisch goed concert in de Melkweg gaf, maar is realistisch. 'Je had toen echt een hausse aan nieuwe Engelse bands, waar ik het Ierse U2 voor het gemak maar even toe reken. The Cure en Simple Minds hadden we ook al in de Melkweg gehad. U2 was er gewoon nog zo één.'

Schlösser: 'Ik vond het goed, het kon ook wel wat worden, leek me, maar ik had echt niet het gevoel dat het een toekomstige wereldact was. Dat had ik wel bij de Melkwegoptredens van Pearl Jam en Smashing Pumpkins.'

Flyer uit 1980 Beeld Melkweg
Flyer uit 1980Beeld Melkweg
U2 in 2014 in Berlijn Beeld anp
U2 in 2014 in BerlijnBeeld anp
Meer over