PlusRecensie podcast

Twee podcasts over de AIVD: ook hier werken gewone mensen

In de mysterieuze wereld van de geheime diensten is niets wat het lijkt en is alles verdacht. Tenminste, dat is het algemene beeld dat bestaat. Dus als er vlak na elkaar twee podcasts uitkomen over de AIVD dan zal dat vast geen toeval zijn.

Microphone in radio station broadcasting studio. Beeld Getty Images
Microphone in radio station broadcasting studio.Beeld Getty Images

Beide geven een goed beeld van wat er binnen het doorgaans zo gesloten bolwerk van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst gebeurt, maar er blijft, zoals je kunt verwachten bij een geheime dienst, ook het nodige geheim. 

“De AIVD zit tussen James Bond en
Das Leben der Anderen. Afhankelijk van in welke casus je zit, vinden mensen ons heel gaaf of heel eng,” zegt een woordvoerder van de AIVD in de vijfde aflevering van De Dienst.

Kortom: zo’n inlichtingendienst is spannend en beangstigend tegelijk, en daarom perfect voor een podcast. Dat dachten ook onderzoeksjournalist Wil van der Schans en universitair docent Constant Hijzen van Universiteit Leiden, die voor KRO-NCRV het zesluik
Dossier AIVD maakten. Daarin proberen ze van buitenaf inzicht te verkrijgen in de werkwijze van de dienst.

Het is een diepgravende journalistieke zoektocht, waarbij het ze gelukt is om experts, mensen die er werken en mensen die er gewerkt hebben voor de microfoon te krijgen. De podcast is inhoudelijk sterk en gaat diep in op alle aspecten van de dienst, maar is soms ook wat ambtelijk en academisch van toon. Niet zo heel gek, gezien de vele juridische implicaties van het werk van de dienst.

Propaganda

Toegankelijker is De Dienst, een podcast die in opdracht van de dienst zelf is gemaakt, in een poging om wat transparanter te zijn. Daar is argwaan geboden. Als geheime diensten aan het mediamaken slaan, ligt het gevaar van propaganda op de loer.

De opzet van de podcast is slim gevonden: journalist Liesbeth Rasker duikt in de rol van een nieuwe medewerker van de dienst. Eentje die alle vragen mag stellen bij een (fictieve) casus die ze op haar bordje krijgt. Bij de dienst is een tip binnengekomen over ene Sander, die tijdens een practicum scheikunde opvallend veel vragen stelt over stoffen die ook worden gebruikt bij het maken van explosieven. Sander reist later naar een IS-trainingskamp in Libië.

Soms ligt de nadruk wel erg overdreven op de zorgvuldigheid waarmee de dienst te werk zegt te gaan, en rijst het vermoeden dat het beeld net iets rooskleuriger is dan de werkelijkheid. Maar met name de verhaallijn van Sander triggert tot verder luisteren.

De twee podcasts over de AIVD geven inzicht en stellen gerust: de mensen die er werken, gaan ook gewoon dagelijks met hun lunchtrommeltje naar kantoor, dragen privacy en rechtstatelijkheid hoog in het vaandel en lijken intrinsiek gemotiveerd en goed uitgerust om Nederland veilig te houden. Geen James Bonds en geen Stasi-agenten.

Dossier AIVD (KRO-NCRV) en De Dienst zijn te beluisteren via de podcast-apps.

Meer over