Nieuws

toneelgroep Amsterdam (voorheen De Warme Winkel) wordt weer De Warme Winkel: ‘Van een pesterijtje is geen sprake’

toneelgroep Amsterdam (voorheen De Warme Winkel) heeft een nieuwe naam: De Warme Winkel (voorheen toneelgroep Amsterdam). ‘We hoefden niet heel ver te zoeken,’ aldus kernlid Ward Weemhoff.

Jan Pieter Ekker
Theaterbroedplaats annex theaterzaal De Sloot, op de Rhoneweg in Sloterdijk, die toneelgroep Amsterdam (voorheen De Warme Winkel) zes weken geleden in gebruik nam. Beeld Sophie Saddington
Theaterbroedplaats annex theaterzaal De Sloot, op de Rhoneweg in Sloterdijk, die toneelgroep Amsterdam (voorheen De Warme Winkel) zes weken geleden in gebruik nam.Beeld Sophie Saddington

“We hebben onszelf gedwongen om ook over andere namen na te denken, zoals we ook al hebben gedaan toen we dit avontuur aangingen,” aldus Weemhoff in een telefonische reactie. “Want onze actie was welgemeend: we wilden echt een andere, minder obscure naam, die het wat makkelijker zou doen op het schoolplein, de sportschool en de club. En we vonden het natuurlijk interessant om de dialoog met de geschiedenis aan te gaan.”

Ze hebben gekeken naar oudere Amsterdamse namen, zoals Publiekstheater en Toneelgroep Centrum – roemruchte gezelschappen die ter ziele zijn gegaan. “Maar dat zijn namen die te ver zijn weggezakt, daar bereik je alleen maar zestigplussers mee en dat kan niet de bedoeling zijn. De naam toneelgroep Amsterdam was op het scherpst van de snede; het is een historische naam, maar hij leeft nog bij veel mensen. Dat was er juist zo goed aan.”

Juridische stappen

14 maart jl. maakte De Warme Winkel bekend voortaan als toneelgroep Amsterdam door het leven te gaan. Met een kleine t, en tot nader order met het achtervoegsel ‘voorheen De Warme Winkel’ om verwarring bij het publiek zoveel mogelijk te voorkomen.

ITA, zoals Toneelgroep Amsterdam zich vanaf het seizoen 2018-’19 was gaan noemen – omdat die naam de grenzeloze aspiraties van het gezelschap beter uitdroeg – en directeur Ivo van Hove waren ‘not amused’. ‘Het in verwarring achterlaten van het publiek is bij een toneelvoorstelling een gerechtvaardigd, artistiek streven,’ schreef advocaat Christiaan Alberdingk Thijm van het gerenommeerde bureau Brandeis op 31 mei aan toneelgroep Amsterdam (voorheen De Warme Winkel). ‘In het maatschappelijk verkeer, waarin De Warme Winkel zich met haar actie begeeft, is het opzettelijk in verwarring brengen van het publiek niet geoorloofd. Daaraan staan wetten in de weg en meer dan een paar praktische bezwaren.’

Per 16 juni moest afstand worden gedaan van de naam. Zo niet, dan zouden juridische stappen volgen.

Een door 3648 mensen ondertekende petitie bracht ITA niet op andere gedachten; daags na de première van hun Holland Festivalproductie Casting in De Sloot – de theaterbroedplaats annex theaterzaal in Sloterdijk die toneelgroep Amsterdam (voorheen De Warme Winkel) zes weken geleden in gebruik heeft genomen – staken Weemhoff en de andere kernleden Vincent Rietveld en Florian Myjer de koppen bij elkaar. Voortaan zou het gezelschap weer door het leven gaan onder de naam die het had bij de oprichting in 2002: De Warme Winkel. Maar voorlopig met ‘voorheen toneelgroep Amsterdam’ als achtervoegsel.

Toneelgroep Amsterdam Centrum

De naamswijziging mag dan maar kort effectief zijn geweest, het heeft De Warme Winkel toch iets opgeleverd. “We hadden van tevoren niet bedacht dat het zo uit de hand zou lopen, maar op het schoolplein gaat het nu opeens wél over De Warme Winkel. Het heeft met name in Amsterdam een enorme impact gehad, dus in die zin is onze samenwerking met KesselsKramer geen weggegooid geld en zou het nu ook een beetje kapitaalvernietiging zijn om afstand te doen afstand te doen van ‘De Warme Winkel’.

Om verwarring bij het publiek te voorkomen zal De Warme Winkel in zijn publieke uitingen voorlopig (voorheen toneelgroep Amsterdam) aan zijn naam toevoegen. Van een pesterijtje is geen sprake, zegt Weemhoff, die zich vooralsnog niet druk maakt dat er volgende week een nieuwe brief van Alberdingk Thijm op de mat ligt. “Zo’n achtervoegsel hoort bij naamswijzigingen; in een transitiefase helpt het om alles in goede banen te leiden voor het publiek. En ITA kan wel zeggen dat de naam bij hun inboedel hoort, wij zijn onherroepelijk deel gaan uitmaken van de geschiedenis van de naam Toneelgroep Amsterdam. Wij hebben de naam drie maanden gebruikt, daar kan niemand omheen.”

Na een zucht: “Met een kleine aanpassing hadden we de juridische angel uit het debat kunnen halen, bijvoorbeeld door voor een naam als toneelgroep Amsterdam Centrum te kiezen. Maar we gaan voor alles of niks, je hangt ook geen replica van Rembrandt in het Rijks.”

Weemhoff zegt het spijtig te vinden dat ITA hun toeëigeningsactie niet als kunstzinnige daad heeft erkend en Ivo van Hove niet de moeite heeft genomen het inhoudelijke gesprek aan te gaan. “Maar we moeten nu toch door. ITA, voorheen de Stadsschouwburg, is als programmerend huis heel belangrijk voor de stad én ook voor ons, dus ik ga ervan uit dat we er wederzijds hard voor gaan werken om de relatie weer plezierig en succesvol te maken – zoals hij altijd is geweest.”

ITA laat weten een gesprek met De Warme Winkel af te wachten en wil verder niet inhoudelijk ingaan op de kwestie.