PlusInterview

Toneelbewerking van De Toverberg: ‘Thomas Mann begreep dat decadentie alleen te doorbreken is door een crisis — Hoogst actueel dus’

Maarten Heijmans in De Toverberg. Beeld Dim Balsem
Maarten Heijmans in De Toverberg.Beeld Dim Balsem

Het vlassige snorretje heeft hij speciaal voor de rol laten staan, ‘voor een 1914-look’. Maarten Heijmans speelt Hans Castorp in de toneelbewerking van Thomas Manns De Toverberg die zaterdag bij ITA in première gaat. ‘Mann doorzag een systeem dat vaak terugkomt.’

Hans Smit

Maarten Heijmans (1983) grinnikt aan tafel in de Brasserie van ITA: “Ik vind het zelf ontzettend grappig dat wij, nu de theaters weer een paar maanden open zijn, een voorstelling maken waarin iedereen te koop loopt met zijn ziek zijn en er ontzettend veel wordt gehoest en in elkaars gezicht gekucht. We moeten elke dag testen.”

Ziekte alom, want Mann beschrijft in De Toverberg (1925) het dagelijks leven in een sanatorium bij het Zwitserse Davos, net voor de Eerste Wereldoorlog. De jonge Duitser Hans Castorp wil daar zijn neef bezoeken. Drie weken wil hij blijven, dat worden uiteindelijk zeven jaar waarin hij dagelijks in gesprek is met de verschillende personages die het kuuroord bevolken, als in een minimaatschappij op een berg.

Heijmans: “En intussen verglijdt zijn leven. Ik denk dat hij staat voor een maatschappij die ten onder gaat aan zijn eigen decadentie. Een beetje filosoferend en overal een mening over hebbend, veilig in je eigen kuuroordje, en intussen staat de wereld buiten in de fik. Wat dat betreft vind ik dat we ook heel erg ingehaald zijn door de tijd, terwijl (plotseling fel) in ons éigen continent een fucking oorlog gaande is! Die associaties ga je vanzelf leggen. Niet dat we door ‘Oekraïne’ de voorstelling ineens anders zijn gaan benaderen, maar het speelt wel mee in je hoofd.”

De Toverberg wordt voor het ITA-ensemble bewerkt en geregisseerd door Stef Aerts en Marie Vinck van het Antwerpse theatergezelschap FC Bergman. Heijmans: “Ik was ontzettend blij toen ik deze rol kreeg toebedeeld omdat ik FC Bergman al jaren bewonder.”

Wat maakt hen zo bijzonder?

“Het zijn makers van mijn eigen leeftijd, dat werkt fijn, net als bij de voorstellingen die ik hier met regisseur Simon Stone heb gemaakt, Ibsen Huis en Flight 94. En FC Bergman gaat weg van het cerebrale, het is niet iets wat je moet begrijpen maar het is iets wat je moet vóelen. Daar hou ik van. Mooi ook hoe zij van zo’n Toverberg dat toch een hoogdravende status heeft, iets leuks willen maken. Ik bewonder ook heel erg theatergezelschappen van mijn generatie als Circus Treurdier, Toneelgroep Amsterdam, voorheen De Warme Winkel, haha!”

U lacht. Ze hebben de vorige naam van ITA gekaapt.

“Ja, ik vind dat echt een geweldige grap! ITA is het grootste toneelgezelschap van Nederland, dan word je snel het onderwerp van spot. ITA is natuurlijk een soort bastion, dan krijg je zoiets, wat toch een lieve grap is. Imitation is the most serious form of flattery, toch?”

Een ‘bastion’ waar rollen je worden ‘toebedeeld’. Is dat prettig?

“Ach, dat is net hoe je erin staat. Dat wist ik toen ik vijf jaar geleden bij ITA in dienst kwam. Ik had na tien jaar freelancen de behoefte om bij de hand genomen te worden. Kijk, het interessante is dat je soms ook dingen moet spelen waarvan je denkt: ‘Huh? Dat had ik helemaal niet achter mezelf gezocht!’ Dat is ook wel weer een uitdaging. En mijn voornaamste reden om die stap te maken, was de kans om met hele goede mensen samen te werken. En daarvan te leren.”

Zoals nu met Pierre Bokma?

“Ja dat is ongelofelijk. Ik denk dat iedere jonge acteur zich de vraag stelt: Ga ik ooit met Pierre Bokma spelen? Dat heb ik in elk geval sinds mijn afstuderen gedacht. Het grappige is dat ik twee keer met hem in een project heb gestaan, dan speelde hij de oudere versie en ik de jongere. Eerst in die advocatenserie over de familie Moszkowicz en daarna in Mijn vader is een vliegtuig, de film van Antoinette Beumer. Maar nooit samen op toneel, dit is de eerste keer. Ongelofelijk inspirerend.”

U gaat hierna ook weer met eigen bewerkingen van het Shaffy-repertoire op tournee.

“Waarom ik dat ben blijven doen? Omdat het me heel veel plezier gaf. Ik ben door mijn titelrol in die tv-serie echt verliefd geworden op zijn muziek en die deed zoveel met me dat ik daar eigen versies van op wilde nemen en optreden. Door corona lag dat stil.”

Fijn dat dat voorbij is?

“Weet je, ik mís het weleens, die rust. Serieus, met name de eerste twee maanden. Toen we nog het gevoel hadden dat met binnenblijven in quarantaine, of je nou corona had of niet, je iets bijdroeg aan de samenleving. Het gevoel dat je iets goeds aan het doen bent door gewoon op je reet te zitten.”

Zoals de gasten in het sanatorium uit De Toverberg.

“Dat is wel interessant, ja. Mann doorzag een systeem dat vaak terugkomt. Dat de decadentie alleen te doorbreken is door een crisis die ons dwingt met onze benen op de vloer te komen en te kijken naar wat onze positie in de wereld is. Geen stoffig boek, nee, hoogst actueel.”

De Toverberg - ITA/Stef Aerts en Marie Vinck (FC Bergman): t/m 1/5 ita.nl

Ramses Album Tour: 8 t/m 25/6, maartenheijmans.nl

Maarten Heijmans. Beeld Dim Balsem
Maarten Heijmans.Beeld Dim Balsem
Meer over