PlusDe Klapstoel

Tineke de Nooij: ‘Wat denkt zo’n vrouw nou dat zo’n bekende zanger wil? Scrabbelen?’

Tineke de Nooij: ‘Ik ben niet van de school die vindt dat radiozenders op zoek moeten naar meer vrouwen achter de microfoon. Het is omgekeerd. Die vrouwen moeten op zoek. Kom op, zorg dat je er tussenkomt!’  Beeld Marc Driessen
Tineke de Nooij: ‘Ik ben niet van de school die vindt dat radiozenders op zoek moeten naar meer vrouwen achter de microfoon. Het is omgekeerd. Die vrouwen moeten op zoek. Kom op, zorg dat je er tussenkomt!’Beeld Marc Driessen

Op de Klapstoel: Tineke de Nooij (81) keert terug bij het radiostation waar ze haar loopbaan als diskjockey begon: Veronica. Een interview aan de hand van trefwoorden over de mannenwereld van de radio, de geneeskrachtige werking van magneetstenen en MeToo.

Stefan Raatgever

Baarn

“Ik woon er inmiddels alweer 24 jaar, maar ben er ook geboren. In het tweede jaar van de oorlog. Mijn vader – hij was verloofd maar nog niet getrouwd met mijn moeder – was tewerkgesteld in Duitsland. Toen mijn moeder erachter kwam dat ze zwanger was, lukte het hem terug naar Nederland te komen. Op 19 april 1941 zijn ze getrouwd en acht dagen later ben ik geboren. Niet lang daarna moet mijn vader de onderduik in zijn gegaan. We hebben nadien eigenlijk nooit meer over die periode gesproken, maar van mijn eerste jaren heb ik alleen foto’s met mijn moeder of mijn opa.”

Modelkind

“Haha. Nou, niet bepaald. Hoewel: tot ik op mijn 19de bij Veronica ging werken, deed ik alles volgens het boekje. Op mijn 14de had ik mijn eerste vriendje en met hem ben ik op mijn 18de getrouwd. Het was de tijd dat samenwonen zonder huwelijk volkomen onbestaanbaar was. En het pad voor een vrouw lag ook al zo goed als vast: ik zou nog een paar jaar werken als telefoniste, dan stoppen met werken en kinderen krijgen. Nou, dat was dus niets voor mij. Ik had het zo naar mijn zin bij de radio én ik werd verliefd op Tony Vos, die een jazzprogramma presenteerde bij Veronica. Dat veranderde alles. Ik ben gescheiden, kreeg ongehuwd een kind met Tony en moest daarna dus gewoon aan de bak voor mijn eigen geld. Ik heb altijd gewerkt, nu al meer dan 60 jaar bij elkaar.”

Afscheid

“Ik had het geweldig naar mijn zin bij Omroep Max op NPO Radio 5, maar wilde niet meer vastzitten aan de live-uitzendingen. Dus ben ik afgelopen januari gestopt. Ik heb een prachtig georganiseerde afscheidsuitzending gehad, live vanuit Beeld & Geluid. En wat ook zo leuk was – even opscheppen, hoor – is dat ik honderden en honderden lieve berichtjes heb gekregen van luisteraars. Ik heb Max gevraagd ze voor me af te drukken. Met dat pak papier heb ik lekker een hele middag zitten egotrippen.”

Afscheid (2)

“Ik was van alles van plan: veel reizen, lekker eropuit. Maar ik heb mijn eigen mobiliteit onderschat. Ik loop slecht, heb voortdurend pijn, ben eigenlijk niet in staat in mijn eentje op reis te gaan. En trouwens: in je uppie is daar ook geen ene mallemoer aan. Je kunt niets delen.”

“Ik had dus gewoon een compleet verkeerde beslissing genomen. Ik zat hier thuis en verveelde me kapot. Ik kan het niet goed uitleggen, maar het komt erop neer dat ik onnozel genoeg niet doorhad hoe oud ik eigenlijk ben. Ik denk dat ik mijn hoofd nog ergens tussen de 50 en 60 zat. Dat was ook zo’n geweldig leuke periode. Ik was net getrouwd met Peet (chirurg Peter IJkelenstam, red.), mijn derde man. Zulke fantastische jaren hebben we gehad, alles bezocht wat we wilden zien. Misschien hoopte ik die tijd weer terug te kunnen halen. Maar dat kan natuurlijk helemaal niet. Peet is nu vier jaar overleden. Ik ben gewoon alleen en dat moet ik accepteren. En daarbij miste ik de radio, het meedraaien in zo’n team met collega’s is het leukste dat er is.”

Comeback

“Het cirkeltje is rond. Terug bij Veronica. Ik was totaal verbaasd dat programmadirecteur Rob Stenders me vroeg, maar had wel meteen ideeën. In de late avond kan ik wat toevoegen. Overdag ligt het qua muziek redelijk vast daar, maar ik wilde juist draaien wat ik in de jaren zeventig en tachtig ook al bij Veronica deed: Led Zeppelin, Jethro Tull, Frank Zappa met z’n Mothers of Invention. Dat doe ik op zondagavond, op zaterdag draai ik dan Nederlandse groepen. En wat zo heerlijk is: ik kan die uitzendingen opnemen wanneer ik wil. Doe ik niet thuis, nee. In Hilversum hebben ze alle computertoestanden die ik nodig heb. Ik ben zelf nog van de pick-up en de slipmat.”

Klassieke muziek

“Draaide ik in mijn eerste programma voor de publieke omroep, nadat Veronica in 1974 tot het bestel was toegetreden. Twee uurtjes op Radio 4. Violist Theo Olof begon al snel een actie om me weg te krijgen. Veel te jolig op zo’n statige zender, vond hij. Terwijl: ik ben dol op opera, heb zelf altijd klassiek piano gespeeld en ik dacht: misschien kan ik helpen die klassieke muziek aan een wat breder publiek te helpen. Gelukkig ging zo’n protestactie toen nog met briefkaartjes. Tegenwoordig ben je met die sociale media zo weggepest.”

Feminist

“Ik was gewoon een werkende moeder, hoor. Ik deed wat ik moest doen om m’n gezin te onderhouden. Maar ik zat in de jaren 70 wel bij de actiegroep ‘Wij vrouwen eisen’. Het ging ons toen onder meer om abortus uit het wetboek van strafrecht te halen. Ik heb nog met zo’n spandoek bij de abortuskliniek Bloemenhove gestaan. Premier Van Agt wilde die laten sluiten. Nou, mooi niet. Daarom begrijp ik de woede in de Verenigde Staten nu ook zo goed. Die gekken die die wetten terugdraaien! Zijn we potverdorie ineens 50 jaar terug in de tijd. Er is er maar één de baas over je lichaam en dat ben je zelf.”

Mannenwereld

“De radio bedoel je? Valt best mee, hoor. Er werken nog steeds hartstikke veel vrouwen bij de radio. Alleen helaas wel vaak in ondersteunende functies. Die diskjockeys zijn nog steeds bijna allemaal mannen. Ook bij Veronica, ja. Maar ik ben niet van de school die vindt dat radiozenders op zoek moeten naar meer vrouwen achter de microfoon. Het is omgekeerd. Die vrouwen moeten op zoek. Kom op, zorg dat je er tussenkomt! Ik zat ook niet thuis te wachten tot ik gevraagd werd.”

“En ik moet ook eerlijk zeggen: niet alle vrouwen hebben een fijne, onderhoudende toon. Die hoge stemmetjes zijn gewoon niet prettig om naar te luisteren. Zeker wanneer ze, zoals tegenwoordig vereist is, tempo moeten maken tussen de muziek door. Die toon hebben mannen van nature gewoon wat makkelijker te pakken.”

MeToo

“Heb ik geen enkele ervaring mee. Komt denk ik doordat ik me niets onprettigs laat zeggen. Laatst nog op Facebook, een oud-collega. Die had het over het EK Voetbal voor ‘mensen met een vagina’. Nou ja, zeg! Dan reageer ik meteen, hè. We hebben het toch ook niet over voetbal voor lullebakken?”

“Wat een onzin, zeg. Maar je moet er dus wel wat van zeggen. Als ik ze vroeger bij Veronica allemaal had moeten aanklagen voor dat soort taal, was ik nu nog bezig geweest. Iemand die z’n handen niet thuis kon houden? Is me nooit gebeurd, maar zo’n man had een ontzettende lel van me gekregen.”

“Dat gedoe bij The Voice of Holland heb ik met verbazing gevolgd. Wat denkt een volwassen vrouw dat zo’n bekende zanger van plan is wanneer hij je vanuit zijn hotelkamer belt en een taxi wil sturen om je op te halen? Zo’n man wil echt niet met je scrabbelen, hoor. Ik vind het niet alleen naïef, maar ook gewoon dom. Waarom stel je je zo afhankelijk op? Natuurlijk moet die kerel zoiets niet doen, maar je kunt als vrouw toch ook voor jezelf opkomen? Dat moet iedereen in dit leven, want een ander doet het niet voor je.”

Biostabil

“Ik draag hem vandaag niet, maar dat is puur omdat ik ook weleens een andere ketting om wil. Ik geloof nog steeds in de geneeskracht van natuurstenen. Niet als vervanging van de dokter, wel als waardevolle aanvulling. De Biostabil, een magneetsteen, was een vinding van Bruno Santanera, een Italiaan uit het Groningse Godlinze. Ik maakte voor RTL4 een documentaire over hem. Een paar jaar later was ik van plan was via Tel Sell Zuid-Afrikaanse wijn te gaan verkopen. Die wijnimport ging op het laatste moment niet door, maar ik had al wel de zendtijd. Ik belde Santanera en haalde hem over met Tel Sell in zee te gaan. Mijn zusje interviewde fans van de Biostabil, mijn zoon deed de belichting en mijn stiefzoon het geluid. Toch had ik het allemaal financieel wat handiger met die meneer moeten afspreken, want al na vier dagen tv-spotjes werd ik gebeld: er was nog nooit zoveel verkocht. Uiteindelijk draaide Tel Sell die jaren 25 miljoen gulden omzet.”

Zwembad in de tuin

“Dat is er dus niet gekomen! Leek me een goed idee tijdens de coronaperiode. Je moet toch in beweging blijven, hè? En wandelen lukt me niet goed meer. Ik heb had hier in de tuin plek gemaakt voor een bad van zeven bij zeven meter, besteld bij bol.com. Maar, ik zeg het maar eerlijk, ik had me niet goed voorbereid. Toen dat ding hier eenmaal stond bleek er 69.000 liter water in te moeten. Een nacht lang heb ik de kraan laten lopen, maar toen was ik nog niet eens halverwege. Tot mijn geluk bleek dat ding ook te lekken. Ik kon hem gratis terugsturen, maar zat wel met een kale plek in de tuin. Nu heb ik fijne wilde planten, een terrasje en een vijver met twee schildpadden. Ook prima.”

Weduwe

“Ik vind er geen moer aan alleen, maar zit niet te wachten op een nieuwe meneer. Je moet reëel zijn: mensen van mijn leeftijd hebben allemaal wat. Voor je het weet loop je elkaars rolstoel te duwen.”

“Peet kreeg in 2004 zijn eerste hersenbloeding. Hij is daarna nooit meer de man geweest die hij was. We zijn 30 jaar samen geweest, maar de tweede helft daarvan heb ik hem moeten verzorgen. Toen hij er nog een hersenbloeding overheen kreeg, moest hij zijn laatste jaren slijten in zo’n vreselijk tehuis. Vreselijk, ja. Want dat wil ik dus never nooit niet. Ik heb mijn wensen over die laatste jaren allemaal tot in detail op papier staan. Maar ja, wat heb je eraan als je straks dement wordt? Ik hoop dat ik sterk genoeg ben om de spullen in huis te halen en zelf te bepalen wanneer het klaar is.”

Tineke de Nooij-plantsoen

“Op het Mediapark. Ik lig naast Joop van den Ende. Die heeft er een plein. Goed gezelschap dus, maar ik vind het een beetje een saai plantsoen. Heel veel grote planten, weinig kleur. Een aantal collega’s van Omroep MAX heeft er laatst een hele bus bloemenzaadjes gestrooid. Zo schattig vond ik dat. En nu wachten we dus op de regen.”

Tineke de Nooij is vanaf 13 augustus elke zaterdag en zondag van 23.00 tot 24.00 uur te horen op Veronica.