Achtergrond

Theaterstuk Het Pauperparadijs, over arme Amsterdamse kinderen, afgelast door stikstofbeleid

Er zit nog steeds geen beweging in het vastgelopen theaterstuk Het Pauperparadijs. Het stuk, waarin drie arme kinderen uit Amsterdam worden gevolgd, zou komende zomer gespeeld worden in het Drentse Veenhuizen, maar de megaproductie kan niet doorgaan vanwege het stikstofbeleid.

Verena Verhoeven
Een scène uit Het Pauperparadijs. Beeld Ben van Duin/Pauperparadijs
Een scène uit Het Pauperparadijs.Beeld Ben van Duin/Pauperparadijs

“Als Kafka dit hoort, zou hij zich gierend van het lachen omdraaien in zijn graf,” zegt Tom de Ket. Hij regisseerde het theaterspektakel Het Pauperparadijs dat in 2018 te zien was in theater Carré en de twee jaar daarvoor in het Gevangenismuseum in Veenhuizen. Het muziektheaterstuk, gebaseerd op de gelijknamige bestseller van Suzanna Jansen over Amsterdamse paupers die in de negentiende eeuw naar een heropvoedingsgesticht in Drenthe werden gestuurd, zou in de zomer van 2020 in Veenhuizen terugkeren. Door corona moest het twee keer verplaatst worden, maar komende zomer zou het dan toch echt in reprise gaan.

De Ket: “In juni 2021 kregen we bericht van de provincie: er komt na corona een ander probleem aan. Het stikstofprobleem.” Evenementen die vlak bij een zogenoemd Natura 2000-gebied worden georganiseerd, mogen 0,0 mol stikstof uitstoten. Veenhuizen ligt dicht bij natuurgebied Fochteloërveen. Het Pauperparadijs, en dan vooral de bezoekers die erop af zouden komen, zou welgeteld 0,01 mol per hectare uitstoten. En tja, dat is meer dan 0.

‘Schijnoplossingen’

De provincie zou in de bres springen. “‘Dit gaan we oplossen,’ werd ons beloofd. Maar de oplossingen bleken schijnoplossingen,” zegt De Ket. Zo werd er voorgesteld 25 kilometer van het museum een parkeerterrein aan te leggen, vanwaar elektrische pendelbussen konden rijden. Prijskaartje: 1 miljoen euro. “En dat moesten wij betalen. Dat noem ik niet meedenken.”

Terwijl de Formule 1 in september midden in een Natura 2000-gebied feestelijk werd onthaald, bleven De Ket en zijn partners op hetzelfde antwoord stuitten: de provincie heeft zich nou eenmaal aan de regels te houden. In februari kregen alle ruim zeventig mensen die aan het spektakel mee zouden werken voor de derde keer slecht nieuws. Het Pauperparadijs kan weer niet doorgaan. De vierenhalve ton kosten die gemaakt zijn, komen voor eigen rekening.

Het bericht over de afgelasting kwam in de media en zo ook weer bij de provincie. “Ik werd gebeld met het bericht dat ze het voor ons voor elkaar gaan krijgen. Heel fijn, maar ik dacht ook meteen: eerst zien, dan geloven.” Twee weken later zit er nog weinig schot in de zaak. “De snelheid laat nog steeds behoorlijk te wensen over.”

Werelderfgoedlijst

“Wat ik vooral zo onbegrijpelijk vind, is dat het allemaal op ons bordje terechtkomt,” gaat De Ket verder. “Na jaren lobbyen is de Kolonie van weldadigheid (waar het Gevangenismuseum onderdeel van is, red.) vorig jaar op de Werelderfgoedlijst geplaatst. Het kost meer dan 10 miljoen euro om dat voor elkaar te krijgen. En waarom doe je zoiets? Om mensen naar je toe te krijgen. Vervolgens kan er niks georganiseerd worden door die stikstofregels. Pure kapitaalvernietiging. Maar een theatergroep die niks weet van stikstof, moet dit oplossen.”

De optie om het spektakel te verplaatsen naar een andere plek is even door De Kets hoofd geschoten. Bijvoorbeeld naar Amsterdam, waar het verhaal begint met broers Teunis en Japie en zus Aagje, die in het Aalmoezeniersweeshuis aan de Prinsengracht wonen. “Maar de provincie liet het lijken alsof het wel goed zou komen. En inmiddels is er veel te weinig tijd om dat nog op poten te zetten.”

Reactie Provincie Drenthe

‘Eind november is er bestuurlijk contact geweest met Pauperparadijs over stikstof, we hebben toen aangegeven dat we bereid zijn mee te denken én te ondersteunen. Inzet van een ander parkeerterrein en pendelvervoer met bijvoorbeeld elektrische bussen is daar als mogelijke optie genoemd, maar Pauperparadijs lichtte toe dat dit soort maatregelen voor het theatergezelschap geen haalbare kaart waren vanwege de hoge kosten.’

‘Gedeputeerde Staten vindt het Pauperparadijs een belangrijk evenement voor Drenthe, maar wil wel dat er een deugdelijke vergunning aan ten grondslag ligt. We hebben de afspraak gemaakt dat hun ecologisch adviesbureau in overleg gaat met onze vergunningverleners, zodat wederzijds de juiste mensen met stikstofkennis met elkaar spreken, om helderheid te verkrijgen: welke opties liggen nog op tafel en hoe kan dit werken?’

‘We kunnen niet vooruitlopen op de uitkomsten van de gesprekken die gaande zijn. We kunnen wel benadrukken dat we alle mogelijkheden zullen verkennen om het evenement binnen de geldende regelgeving toch mogelijk te maken.’

Meer over