Plus

Tentoonstelling ‘Machtige Maas: Muze. Moordenaar.’ toont de rivier als sluipmoordenaar én inspiratiebron

De Maas mondt voor even uit in de grachten. In de tentoonstelling Machtige Maas: Muze. Moordenaar in Huis Vasari van de Vrije Academie wil theatermaker Servé Hermans Amsterdammers hun relatie met het water opnieuw laten ontdekken.

Denise van der Bij
Het werk 'Moordenaar' van Tim Scheffer is gebaseerd op de stalagmieten en stalactieten uit druipsteengrotten. Beeld ANNE REITSMA
Het werk 'Moordenaar' van Tim Scheffer is gebaseerd op de stalagmieten en stalactieten uit druipsteengrotten.Beeld ANNE REITSMA

Het is een gek gezicht. Een vlag met de tekst ‘Limburgs Museum’ aan het pand op nummer 368 aan de Herengracht. De Vrije Academie biedt met haar nieuwe locatie Huis Vasari een vrije expositieruimte voor musea en kunstenaars; het museum uit Venlo is een van de debutanten.

Theatermaker Servé Hermans werd gevraagd om een tentoonstelling te maken over een van de belangrijkste rivieren van Nederland: de Maas. In een expositieruimte van 700 vierkante meter in het Limburgs Museum kreeg de rivier een gezicht in verschillende thema’s. Twee van deze thema’s, ‘Muze’ en ‘Moordenaar’, vonden hun intrede in Huis Vasari, op slechts een tiende van de oorspronkelijke tentoonstellingsruimte.

Loop vanuit de Vrije Academie het trapje af en kijk de gracht op: daar wil Hermans de bezoeker zich bewust maken van zijn verhouding met het water. “Amsterdam is een stad die leeft met het water, een groot deel van het succes van Amsterdam is aan water te danken.” Hermans wil met de expositie bereiken dat de mens nog eens opnieuw de relatie met het water ziet. “Het lijkt mij al heel aardig als dit op een of andere manier lukt. Met de Maas aan de gracht.”

Hermans bekeek het werk vanuit zijn eigen theatrale referentiekader en wilde van kunst personages maken: “Ik wilde de Maas een gezicht geven en koos verhalen die hierbij hoorden.”

Vulkaan van plastic afval

Neem de bontgekleurde vulkaan van plastic afval, waar een handschoen in te herkennen is. Het werk Moordenaar van Tim Scheffer is gebaseerd op de stalagmieten en stalactieten uit druipsteengrotten, rechtopstaande en hangende pegels die ontstaan door de stolling van neerslag uit de Ardennen. “Je voelt dat het water grote invloed heeft gehad op dit fenomeen, maar dit water is niet meer te zien.”

Je ziet enkel plastic, al hoor je het geluid van een bruisende Maas nog wel op de achtergrond. “Alleen op deze manier is het water nog een beetje invoelbaar.” Met het werk wil Scheffer bewustwording creëren voor de vervuiling van de rivier en hoe de mens hier verantwoordelijk voor is. “Het maakt de rivier tot een sluipmoordenaar die zichzelf vergiftigt.”

In een andere ruimte trekken drie zwarte televisieschermen de aandacht. De beelden tonen een oudere man en een jong meisje zwemmend in het water, beiden gehuld in een witte blouse. Filmmaker Rob Hodselmans groeide op aan de waterkant in Belfeld, een klein dorpje aan de Duitse grens. Later verhuisde hij naar Venlo. In de film Muze zwemmen zijn dochter en vader langs de negen kilometer lange route die de twee plaatsen, en tegelijkertijd drie generaties, verbindt.

Het zijn esthetische shots van een idyllisch stukje Maas, de muze. Drijvend plastic blijft hier juist uit beeld. “Aan de ene kant krijg je poëzie en aan de andere kant een soort futuristisch, dystopisch toekomstvisioen dat het exces zou kunnen zijn als we zo blijven omgaan met onze directe omgeving.”

Symbiose

In Huis Vasari wilde Hermans tot een symbiose tussen werk en ruimte komen. Zo plaatste hij een gedicht naast de eerste deur van de tentoonstelling: “Dat tunet je even in op dat ‘Muze’-onderdeel. Dat je een plekje aan de rivier vindt om je hoofd te sorteren.”

Bij de kunst van Scheffer koos hij ervoor om met feiten te werken. Op een muur staat dat de Maas de meest vervuilde rivier van de Benelux is door alle microplastics die er niet meer uit te krijgen zijn. En die zo ook in ons bloed terechtkomen. “Wat doen we nou eigenlijk met die belangrijke levensbron?”

Hermans komt uit Maastricht en was twaalf toen de Maas in 1993 buiten zijn oevers trad en acht procent van de provincie onder water zette. Dat is iets wat hij nooit is vergeten. “Het was zo’n moment dat je je voor het eerst realiseert dat niet alleen de mens dicteert, maar soms ook de omgeving of de natuur. Hoe men hier in Limburg totaal geen antwoord op had.”

Naast de tentoonstelling is Hermans bezig met een theatervoorstelling over de rivier. De bedoeling is dat verschillende verhaallijnen op de muziek van Rowwen Hèze in een theater dat onder water loopt het verhaal uit 1993 vertellen.

Machtige Maas: Muze. Moordenaar, Limburgs Museum op Locatie: t/m 4 september, Huis Vasari, Vrije Academie, Herengracht 368

'Muze' van Rob Hodselmans. Beeld ANNE REITSMA
'Muze' van Rob Hodselmans.Beeld ANNE REITSMA
Meer over