PlusBoekrecensie

Ted van Lieshout werpt met het toegankelijke Beitelaar nieuw licht op duistere kwesties

In de subtiele roman Beitelaar schrijft Ted van Lieshout op een toegankelijke manier over controversiële onderwerpen als misbruik en slachtofferschap.

Dries Muus
null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Verdachte is een witte man van bijna twee meter met een fors postuur, antracietkleurig haar en een getrimde baard. Hij is ongeveer zo knap als George Clooney of Orlando Bloom, rijdt op een Ducati 750 GT en draagt een onderhemd, een korte broek en een Versace-onderbroek.

Aanvullende informatie: bij de eerste blikken schrok de hoofdpersoon nog van hem. Al een paar tellen daarna smolt hij. In Beitelaar beschrijft de vijftienjarige Antonij wat er precies gebeurd is op zaterdag 27 juli, de dag dat hij de George Clooneyachtige man aantrof op de begraafplaats van Vlashoven, gebogen boven een grafsteen, met een hamer en beitel in zijn hand.

Vanuit de eerste persoon richt Antonij zich tot een luisteraar of lezer die hij met ‘u’ aanduidt. Verder weten we erg weinig van die mysterieuze toehoorder, of van de toedracht van Antonij’s – ja, wat ís het eigenlijk? Een bekentenis? Getuigenverslag? Een pleidooi? Een theatrale monoloog?

Komische grafschriften

Een beetje van allemaal, onthult Ted van Lieshout (1955) gaandeweg. De veelbekroond auteur en beeldend kunstenaar schreef eerder kinderboeken, poëzie, scenario’s en meer volwassen romans. Beitelaar valt in die laatste categorie. Naast Antonij komt ook de ‘u’ tot wie hij zich richt aan het woord, en de perspectieven van de twee worden afgewisseld met komische grafschriften.

Maar de compacte roman draait in de eerste plaats om de jongen. Zijn stem is goed getroffen: we horen een verveelde, fantasierijke vijftienjarige, eigenwijs natuurlijk, licht recalcitrant, maar ook schuchter en onzeker, zowel overdonderd door alles wat hem overkomen is als sterk overtuigd van zijn ideeën en gevoelens.

Zo ferm als Antonij soms spreekt, zo subtiel is de roman als geheel. Haast ongemerkt raakt Van Lieshout aan controversiële onderwerpen: seksueel grensoverschrijdend gedrag, veroordelingen in de media en de vernietigende macht van geruchten, maar ook seksuele gevoelens van minderjarigen – en hij kaart aan dat bij niet-gewelddadig misbruik het middel (dat wil zeggen, de bestraffing) erger, schadelijker kan zijn dan de kwaal.

Op een toegankelijke, onnadrukkelijke manier zet hij je aan het denken en werpt hij nieuw licht op duistere kwesties. Naarmate Antonij de gebeurtenissen van die zaterdag 27 juli onthult, verliest zijn betoog iets van de spanning, en het laatste deel van de roman doet denken aan een langgerekte epiloog – maar Antonij’s stem en zijn verfrissende ideeën blijven overtuigen.

null Beeld

Beitelaar

Ted van Lieshout
Querido, €18,99, 176 blz.

Meer over