PlusGalerierecensie

Superflux beperkt zich tot het intrappen van open deuren

Met utopische én dystopische vergezichten houdt het Britse ontwerpbureau Superflux de bezoekers van de nieuwe @droog-tentoonstelling een spiegel voor. Maar praktische oplossingen – zoals we bij dergelijke designexpo’s gewend zijn – blijven daarbij uit.

Edo Dijksterhuis
Superflux is gespecialiseerd in dit soort sciencefiction op de grens van vandaag en morgen. Beeld © Mark Cocksedge
Superflux is gespecialiseerd in dit soort sciencefiction op de grens van vandaag en morgen.Beeld © Mark Cocksedge

In een kringgesprek komen de verhalen los. Hoe ze gingen twijfelen aan de door algoritmen aangestuurde berichtgeving. Hoe de steden leegliepen en iedereen zich verschanste in de bergen. Hoe onderweg vele doden vielen. Flashbackbeelden tonen de rellen rond de dood van George Floyd en corona-ellende: de opmaat tot de Apocalyps die de verhalenvertellers hebben overleefd. Alleen de Russische invasie van Oekraïne mist nog, maar verder voelt The Intersection schrikbarend realistisch.

Superflux is gespecialiseerd in dit soort sciencefiction op de grens van vandaag en morgen. ‘Translating future uncertainty into present day choices’ luidt de slogan op de website van dit Britse ontwerpbureau dat nu exposeert bij @droog. Bij Superflux ontwerpen ze geen nieuwe stofzuigers of stoelen maar doen ze aan speculative design.

Deze discipline is de afgelopen jaren erg populair geworden. Terwijl politici, economen en andere wetenschappers het laten afweten en de kunst vooral probeert niet op tenen te gaan staan, wijden ontwerpers zich blijmoedig aan de grote – zeg maar rustig: existentiële – problemen van onze tijd.

Dat doet Superflux door ons een spiegel voor te houden. Zoals in Trigger Warning, een film waarin de memes en avatars waarachter we ons online verschuilen worden losgelaten in de echte wereld. De kostuums zijn koddig, de oorlogszuchtigheid van de dragers zeker niet.

Maar liever nog schetst Superflux utopische vergezichten. Daarbij wordt geput uit academische geschriften van onder andere Donna Haraway, Bruno Latour en Anna Tsing. Er wordt kwistig gestrooid met termen als ‘human exceptionalism’ en ‘ecology of refugee species’.

Het probleem van deze tentoonstelling is dat het blijft bij concepten verpakt in gelikte videoclipesthetiek en ronkend jargon. De ideeën worden hier niet, zoals in de vorige @droog-tentoonstelling The World As We Don’t Know It, vergezeld door praktische oplossingen als plastics gemaakt uit zeewier. Superflux beperkt zich tot het intrappen van open deuren. Want natuurlijk moeten we ons anders verhouden tot de natuur en zijn zorg en gemeenschapszin beter dan winstoptimalisatie en individualisme. De vraag is alleen: hoe geef je dat vorm? En hoe ga je om met de dilemma’s en tegengestelde belangen?

Superflux ontwerpt niet zozeer een toekomst als wel een weinig opzienbarende ideologie die religieuze trekjes vertoont. Die indruk wordt nog eens bevestigd door de installatie in de laatste zaal: Refuge for Resurgence. Op het scherm aan de wand is een stadslandschap à la Blade Runner te zien: verwoest, overstroomd en overwoekerd. Daarvoor staat een lange tafel die gedekt is voor mensen, maar ook voor een kraai, een slang, een wild zwijn en zelfs een wesp en een paddenstoel. Borden en bestek zijn gemaakt van gebroken lp’s, printplaten en andere artefacten van de vernietigde wereld. Uit de speakers klinkt tweestemmig een gedicht als een bezwerend gebed.

Deze installatie is ongetwijfeld bedoeld als verbroederingstableau aan de vooravond van een nieuwe wereldorde, waarin de mens zich opstelt als gelijke van dieren. Maar het voelt alsof je getuige bent van het laatste avondmaal. En dat wij, menselijke toeschouwers, moeten kiezen: zijn we Judas of Jezus?

Subject to Change
Superflux
Waar @droog, Staalstraat 7B
Te zien t/m 10/4

Meer over