recensie

Straight outta Compton: een enerverende film die te lang duurt (****)

Straight outta Compton belicht de heroïsche levens van de rappers Ice Cube en Dr. Dre. Een enerverende film, die ook een uur korter had kunnen duren.

Bart van der Put
De rappers van Niggaz Wit' Attitude (N.W.A.) schetsten het harde leven in de voorstad Compton Beeld Still
De rappers van Niggaz Wit' Attitude (N.W.A.) schetsten het harde leven in de voorstad ComptonBeeld Still

In 1988 stonden de buitenwijken van Los Angeles op knallen. De geweldspiraal kreeg een weerslag in Dennis Hoppers kaskraker Colors en op de daverende hiphopplaat Straight outta Compton. Hopper belichtte de uitwassen vanuit het perspectief van twee politiemannen. De rappers van Niggaz Wit' Attitude (N.W.A.) schetsten het harde leven in de voorstad Compton, waar ze voortdurend als verdachten werden behandeld.

Het debuutalbum van N.W.A. stak de populaire hiphop van de Amerikaanse oostkust naar de kroon, en legde de basis voor de gangstarap en de carrières van Ice Cube en Dr. Dre. Beiden zijn als producent betrokken bij Straight outta Compton, dat een enerverende draai geeft aan de opkomst van de groep en de impact van het album. De film plaatst Cube en Dre op de voorgrond, maar is ook een monument voor de in 1995 gestorven N.W.A.-oprichter Eazy-E, waarbij diens weduwe als coproducent fungeert.

Geen kritische insteek
Die bemoeienis verklaart waarom de film een uitgesproken heroïsche weerslag geeft van de opkomst van de band, en geen kritische insteek heeft. Daar kunnen kanttekeningen bij worden geplaatst, en dat gebeurt in de Verenigde Staten ook, maar de eenzijdige aanpak vloeit voort uit de mythevorming en borstklopperij die de hiphopcultuur al decennia kenmerkt.

Regisseur F. Gary Gray debuteerde in 1995 met de door Ice Cube geschreven gettokomedie Friday, en komt in de hernieuwde samenwerking meteen beukend ter zake. In de openingsscène moet drugskoerier Eazy-E voor zijn leven rennen, wanneer de paramilitaire politie met een tank een huis verwoest. Matthew Libatique, de cameraman van Black swan, maakt er een fraai infernaal spektakel van.

Fuck tha police
Het Compton uit de film is een hel, waaruit de leden van N.W.A. ontsnappen dankzij hun creatieve dadendrang en de onverbloemde raps, waarin ze over het leven aan het front berichten. De film werkt meeslepend naar de opnamen van het debuutalbum toe. Een straatscène buiten de muziekstudio, waarin de hele groep door de politie wordt vernederd en beschimpt, vormt de opmaat tot Ice Cubes roemruchte Fuck tha police.

Het onverminderd provocerende nummer is een reactie op etnisch profileren en excessief politiegeweld, en klinkt na de recente reeks dode zwarte arrestanten urgenter dan ooit. Het leverde N.W.A. een publicitair slim uitgebuite waarschuwing van de FBI op, en leidt in de film tot een politiebestorming van het podium tijdens een concert in Detroit.

Na dat dramatische hoogtepunt boet Straight outta Compton helaas steeds meer aan stoot- en zeggingskracht in. Anderhalf uur aan energieke en enerverende scènes wordt gevolgd door een uur waarin zakelijke conflicten en een door hoestbuien aangekondigde dood te lang worden uitgesponnen. Daarbij wordt vooral duidelijk dat het verhaal van de doorbraak van N.W.A. veel interessanter en belangrijker is dan de administratieve en fysieke nasleep. De producenten dachten daar blijkbaar anders over.

Meer over