PlusNieuws

Sjeng Scheijen post elke dag een Oekraïens kunstwerk op Twitter, uit protest tegen de oorlog

Sinds de spanningen rondom Oekraïne oplopen post Ruslandkenner Sjeng Scheijen elke dag een kunstwerk van een Oekraïense kunstenaar. ‘De laatste keer dat ik in Kiev was waren er ineens allemaal nieuwe galeries.’

Lorianne van Gelder
‘Sketch of dance costumes for production of Excentric dances’ van Anatolii Petrytsky (1922). Beeld Museum van podiumkunsten, muziek en cinema van Oekraïne, te Kiev
‘Sketch of dance costumes for production of Excentric dances’ van Anatolii Petrytsky (1922).Beeld Museum van podiumkunsten, muziek en cinema van Oekraïne, te Kiev

Het begon op 20 februari, met de kennis van nu vier dagen voor de inval van Rusland. Sjeng Scheijen, Ruslandkenner en gastcurator van de Russische avant-gardetentoonstelling in de Hermitage, riep op een werk van een Oekraïense kunstenaar te delen op Twitter. Het werd een schets van een danskostuum van de Excentric Dances group uit 1922, gemaakt door de Oekraïner Anatolii Petrytsky, een schat uit het Theatermuseum in Kiev.

Sindsdien volgden er velen. Scheijen post bijna elke dag een werk van een bekende of minder bekende kunstenaar uit Oekraïne, slechts één dag sloeg hij over. Inmiddels begeleidt hij het plaatje dat hij post steevast met de tekst: ‘Op de [vul in hoeveelste] dag van Poetins misdadige oorlog tegen de Oekraïense bevolking, is dit het Oekraïense kunstwerk van de dag.’

De werken die hij post variëren van schilderijen tot schetsen van kostuums, posters of ontwerpen voor een sciencefictionfilm. Het zijn vooral kunstenaars van begin twintigste eeuw, zijn specialisme.

Het was zijn eigen initiatief. “Mijn specialisme is Russische modernistische kunst van begin twintigste eeuw, maar ik was al een paar jaar bezig om me ook te verdiepen in de Oekraïense kunst uit die periode en ik had al een flinke plaatjesbibliotheek aangelegd. Toen Poetin in zijn speech voor de inval zei dat Oekraïne geen eigen identiteit heeft en het eigenlijk bij Rusland hoort, wilde ik daar protest tegen aantekenen. Als je dat wilt doen, moet je dat laten zien.”

Hedendaagse kunstscene

Het culturele leven in Kiev en Charkov was aan het begin van de twintigste eeuw heel rijk, legt hij uit. “Kort na de Russische Revolutie was Oekraïne deel van het Sovjetrijk, maar er was een behoorlijk grote mate van onafhankelijkheid. Er was sprake van Oekraïniesatie, en het werd zelfs vanuit Moskou gestimuleerd.”

Scheijen: “Als een land meer zelfstandigheid krijgt, geeft dat een enorme impuls. Dat zag je vooral in het theater. Er was veel meer theater in de eigen taal en dat leverde ook veel vraag op naar nieuwe theatervormgeving, kostuums en decors.” Veel van de plaatjes die Scheijen deelt zijn schetsen en ontwerpen van onderdelen van theatervoorstellingen.

Hoewel twintigste-eeuwse kunst zijn specialisme is, weet hij ook dat er een levendige hedendaagse kunstscene is in Kiev en andere grote Oekraïense steden. “De laatste keer dat ik er was, net voor covid, waren er ineens allemaal nieuwe galeries.”

Tentoonstelling

De Oekraïense kunst die Scheijen online zet wordt veel gedeeld. Daar is hij blij mee. Het is een kleine vorm van protest tegen de oorlog en een opbeurende steun aan Oekraïne. “Ik blijf het nog een tijdje doen. Al moet ik een beetje verder gaan zoeken, want mijn plaatjesbibliotheek telt maar 40 werken. Maar heb nog wel wat boeken.”

Hij speelt met de gedachte een boek te maken, of wellicht een tentoonstelling in het Kröller-Müller Museum, dat de afgelopen jaren enkele tekeningen van de Oekraïense kunstenaar Alexander Bogomazov aankocht. “Maar eigenlijk kan dat alleen als je daar weer heen kunt.”

Meer over