PlusFilmrecensie

Silence of the Tides: onderdompeling in het slijk, stuifzand en wassende water van de Wadden

De stilte zit vol geluiden in Silence of the Tides, een fraaie visuele en auditieve onderdompeling in de getijden van het Waddengebied.

Elise van Dam
De Wadden, die zich uitstrekken langs de noordkust van Nederland via Duitsland tot Denemarken, zijn het grootste intergetijdengebied van de wereld. Beeld
De Wadden, die zich uitstrekken langs de noordkust van Nederland via Duitsland tot Denemarken, zijn het grootste intergetijdengebied van de wereld.

In haar klassieke natuurboek Under the Sea Wind (1941) beschreef biologe Rachel Carson het geluid van een nachtelijke zee als ‘een zucht, een soort ritmische uitademing, alsof ook de zee sliep buiten de poorten van de zee-engte’. Ook in de documentaire Silence of the Tides, waarin de Wadden centraal staan, weerklinkt zo’n ademhaling: het golvende ritme van een landschap waarin alles een regelmaat heeft, een komen en gaan.

De Wadden, die zich uitstrekken langs de noordkust van Nederland via Duitsland tot Denemarken, zijn het grootste intergetijdengebied van de wereld. Maar Silence of the Tides is niet alleen een portret van de Wadden als natuurgebied, maar juist ook van de menselijke activiteit daarbinnen.

Toerisme, legeroefeningen, visserij, scheepvaart, wetenschappelijk onderzoek: de film toont hoe ze met de natuur verbonden zijn, gedicteerd door seizoenen en waterstanden. Maar ook hoe ze soms juist in schril contrast staan met elkaar, zoals het onstuimig vechten van zeehonden met de kille zakelijkheid van een slachthuis.

Het is een bijzonder fraaie collectie beelden die regisseur Pieter-Rim de Kroon (Hollands Licht) gedurende drie jaren bijeen filmde. Een striementrekkende sneeuwstorm, de paringsdans van de stern, maar ook: een fanfare op de trekker en postbezorger Hannie, die met zijn woeste baard en posttreintje rechtstreeks uit 1900 lijkt te komen tuffen.

Dat alles gevangen in wat De Kroon zelf beschrijft als een ‘radicaal observerende’ stijl. Geen interviews of voice-over, geen camerabewegingen. Juist die statische shots en het ontbreken van een sturende stem geven je blik de ruimte te dwalen, maken dat elke beweging in het landschap aandacht trekt. Want zelfs in de meest verstilde beelden is er altijd wel ergens een stroompje water, een wuivende pluk gras of een rimpeling van het licht.

De contrastrijke beelden en de manier waarop de horizon het beeld doormidden klieft doen denken aan de kustfoto’s uit Harry Gruyaerts fenomenale boek Edges, maar dan zonder die gruizige filmkwaliteit. Silence of the Tides, gefilmd met hypermoderne camera’s, is kraakhelder. Ook wanneer de film zo nu en dan even onder het wateroppervlak duikt, waar platvissen over de bodem kruipen en kwallen sprookjesachtig deinen.

Niet alleen het beeld is indrukwekkend, ook in geluid overrompelt Silence of the Tides. Van het hart dat nog wat onwennig klopt in het rillende lijf van een pasgeboren lammetje tot de dreunende ontploffingen van een militaire oefening op Vlieland. Een paar keer leidt de technische hoogstand af, zoals wanneer het gedrup van dooiend ijs plots luid rechtsachter in de bioscoop klinkt. Maar voor het overgrote deel dompelt Silence of the Tides je overtuigend onder in het slijk, stuifzand en wassende water van de Wadden.

Silence of the Tides

Regie Pieter-Rim de Kroon
Te zien in De Balie, Eye, Filmhallen, Het Ketelhuis, Rialto De Pijp, Rialto VU

Meer over