Plus

Schilder Maaike Schoorel trekt de vrouw achter Huis Willet-Holthuysen uit de vergetelheid

Schilder Maaike Schoorel kroop in de huid van Louisa Willet-Holthuysen, de 19de-eeuwse mecenas die haar huis en kunstcollectie cadeau deed aan de stad Amsterdam. Het leverde een installatie op met echo’s van het verleden en hedendaags commentaar.

Edo Dijksterhuis
Maaike Schoorel  Beeld Koos Breukel
Maaike SchoorelBeeld Koos Breukel

“Dit is een museum waar de meeste Amsterdammers nooit komen en dat is eigenlijk jammer,” zegt Maaike Schoorel terwijl we over de dikke tapijten van Huis Willet-Holthuysen lopen. “Deze plek is heel belangrijk voor de Nederlandse museumgeschiedenis. Al in 1895 werd dit dubbele herenhuis plus alle kunst aan de stad Amsterdam geschonken om er een museum van te maken. Een bijzonder gebaar in een tijd dat Nederland nog maar weinig van dat soort instellingen had.”

Huis Willet-Holthuysen is een stilistisch ratjetoe, waarin 17de-eeuwse architectuur wordt gecombineerd met stijlkamers in Louis XVI-stijl en een neo-barokke tuin. Willem Sandberg, die hier een tijdje de scepter zwaaide, heeft moderniseringspogingen gedaan door wanden en plafonds wit te sausen. Een verleden als onderduikadres heeft ook zijn sporen nagelaten.

null Beeld Huis Willet-Holthuysen
Beeld Huis Willet-Holthuysen

Juist die gelaagdheid sprak Schoorel aan toen de huidige creatief directeur, Margriet Schavemaker, haar vroeg als hedendaags schilder iets aan dit geheel toe te voegen. “Ik heb me daarbij gericht op Louisa Holthuysen, de vrouw die het pand geschonken heeft. Zij is bijna vergeten, net als Sophia Lopez Suasso-de Bruijn, een tijdgenoot van haar en de grondlegger van wat nu het Stedelijk Museum is. Als het over de collectie van Huis Willet-Holthuysen gaat wordt altijd gesproken over Louisa’s echtgenoot, Abraham Willet. Maar zij was degene die het geld binnenbracht en zij heeft heel veel van wat je hier ziet bedacht. Haar wilde ik over het voetlicht brengen.”

null Beeld Huis Willet-Holthuysen
Beeld Huis Willet-Holthuysen

Schoorel bracht het afgelopen half jaar veel tijd door in het huis en het bijbehorende depot. “Ik wilde de ruimte beleven en schilderen in de sfeer van het huis.” Om zich nog verder in te leven heeft zij zich zelfs verkleed als Holthuysen en directeur Schavemaker de rol van Lopez Suasso-de Bruijn laten vertolken, wat te zien is in een filmpje op zaal. “Het huis voelde ingeslapen en hierdoor kreeg het nieuwe energie. En zo gek is een verkleedpartijtje niet op deze plaats. Louisa en Abraham gaven vaak gekostumeerde feestjes en waanden zich dan in vervlogen tijden. We hebben er foto’s van die we ook tonen.”

Het schilderij dat Schoorel maakte naar aanleiding van het historische toneelstukje staat op een ezel in de kleine salon, vlakbij de gebruikte kostuums. In de tuinkamer hangt een rood werk waarin ze de plastic bloemen op het daar aanwezige tafeltje heeft vereeuwigd. Maar niet alle hedendaagse toevoegingen zijn echo’s van het verleden. Met een AI-app zette Schoorel een kangoeroe op een rijk gedekte tafel, die daarna terechtkwam in een schilderij.

“Louisa was een groot dierenliefhebber,” licht Schoorel toe. “Ze heeft in haar leven wel 22 honden gehad, die ook allemaal zijn geportretteerd. Maar terwijl zij een romantische benadering van de wereld had, is onze verhouding met de natuur tegenwoordig een stuk problematischer. Vandaar dat ik koos voor een surrealistische aanpak met exotische dieren, zoals een koala en zelfs een eenhoorn. Ik heb ook een fotocollage gemaakt van mezelf met wolvenkop. Dat is toch wat anders dan een vrouw met zo’n schoothondje.”

null Beeld Huis Willet-Holthuysen
Beeld Huis Willet-Holthuysen

Fotocollages maakt Schoorel al langer, maar dit is de eerste keer dat zij ze ook toont. “Ik wilde een inkijkje geven in mijn werkwijze. Mijn werk gaat over meer dan verf en één beeld. Het is veel conceptueler en tegelijkertijd ook speelser.”

Bij fotocollages is het niet gebleven in Huis Willet-Holthuysen. Op de bovenste verdieping bouwde Schoorel een complete installatie, waarbij ze eigen werk combineert met stukken uit het depot, nepplanten die exact lijken op de flora in aanwezige oude schilderijen, filmpjes en porseleinen beeldjes van dieren waar ze aan het einde van de werkdag de overgebleven verf van haar palet op afsmeerde. “Om Louisa te portretteren hoef je niet de vrouw te schilderen,” vindt de kunstenaar. “Het gaat om alle lading en lagen in dit huis. Gedurende het project is mijn werk enorm gegroeid. Net als in het huis loopt alles door elkaar.”

Ook haar schilderkunst heeft grote stappen gemaakt. Schoorel maakt al jaren internationaal furore met voorstellingen die langzaam opdoemen uit een witte of zwarte mist, werk dat zich pas laat kennen als je heel goed kijkt. In haar nieuwe werk is ze een stuk meer uitgesproken. “Mijn techniek is echt veranderd,” geeft ze toe. “De spatten verf en sjablonen die je nu ziet, dat durfde ik eerder niet. Ik heb stukken papier en klodders lijm op het doek geplakt. Ook ben ik gaan experimenteren met formaten: een heel smal canvas, een tweeluik en ik heb voor het eerst een rond schilderij gemaakt. Het is allemaal heel intuïtief gegaan en iedere keer als ik vastzat, ging ik terug naar de ruimte. Ik heb durven loslaten en dit gekke huis heeft me daarbij geholpen.”

Huismusea van Amsterdam

Huis Willet-Holthuysen is een van de vele Amsterdamse huismusea die journalist Froukje Wattel beschrijft in Huismusea van Amsterdam, dat onlangs is verschenen bij Waanders Uitgevers (304 blz., € 27,50). Ze bezocht onder meer Museum Het Rembrandthuis, het Multatuli Huis, Het Witsenhuis, Museum Van Loon, Huis Van Brienen en Huis Bartolotti. “Eigenlijk was mijn speurtocht langs de kleurrijke Amsterdamse huismusea één grote historische sensatie in verschillende bedrijven,” schrijft Wattel in haar voorwoord. “In de voetsporen van VOC-bestuurders, arbeiders, weeskinderen, Multatuli, Anne Frank, Willem Witsen en veel anderen zag ik hoe ze woonden, werkten, leefden.”

Maaike Schoorel in Huis Willet-Holthuysen: t/m 30 oktober, Herengracht 605. Huis Willet-Holthuysen is een onderdeel van het Amsterdam Museum.

null Beeld Huis Willet-Holthuysen
Beeld Huis Willet-Holthuysen
Meer over