PlusInterview

Sander Schimmelpenninck: ‘Hoe kan iemand met een goed stel hersens zo min mogelijk willen werken?’

Sander Schimmelpenninck: ‘Als de hele maatschappij de mentaliteit heeft van de rijken, dan ga je het niet oplossen.’ Beeld Ernst Coppejans
Sander Schimmelpenninck: ‘Als de hele maatschappij de mentaliteit heeft van de rijken, dan ga je het niet oplossen.’Beeld Ernst Coppejans

In zijn VPRO-programma Sander en de kloof – over de scheiding tussen arm en rijk, over vermogens- en kansenongelijkheid – wil Sander Schimmelpenninck ‘de boel wakker schudden’. ‘Hoe kan iemand met een goed stel hersens zo min mogelijk willen werken?’

Dennis Jansen

Hij denkt er af en toe met weemoed aan terug. Die uren en dagen op de fiets. In zon, wind en regen. Over verschillende paden, door diverse decors, steeds op andere plekken. De fietstocht naar Lapland enkele maanden geleden noemt Sander Schimmelpenninck (37) ‘het meest bijzondere wat hij de laatste jaren heeft gedaan’.

“Een ongekende luxe waar wij allemaal het bestaan niet van beseffen. Dat je in Europa binnen een paar dagen op de fiets in een heel andere omgeving kunt zijn. Met een andere taal, geschiedenis en cultuur. Ik zat twee weken lang in een ritme, dat ik sowieso weinig heb. Ik vlieg van hot naar her. Het was afzien, maar tegelijk zo bijzonder.”

Ze trapten 3000 kilometer weg op hun pedalen, Schimmelpenninck en vriend Steven Borghouts. Voor henzelf én het goede doel van Borghouts: Homies Foundation, een project voor daklozen. Saillant: uitgerekend in die periode rondde Schimmelpenninck de opnames af van zijn nieuwe televisieprogramma Sander en de kloof.

Over de scheiding tussen arm en rijk. Over vermogens- en kansenongelijkheid. Over mensen die, zegt hij, ‘alleen bezig zijn met: hoe kan ik het zo goed mogelijk regelen voor mezelf’. “Die een uitstekende opleiding hebben, een goed stel hersens, maar zo min mogelijk willen werken.”

Flippen

In zijn appartement in Amsterdam vouwen zijn wenkbrauwen zich tot een frons: de ergernis straalt van zijn gezicht. “In de serie spreek ik een vrouw die stopt als verpleegkundige op de intensive care. Zij besluit met haar man pandjes te ‘flippen’. En dat niet alleen. Ze geeft daar ook nog een stomme presentatie over aan mensen die hetzelfde willen. Mensen actief verleiden om te stoppen met werken. Dat mensen meer tijd besteden aan hun vermogensbeheer dan aan hun werk, het is een drama.”

Zijn afkomst is bekend. Zijn adellijke wieg stond op een landgoed in Diepenheim in Twente. De latere rechtenstudent, advocaat aan de Zuidas, hoofdredacteur van Quote en nu ondernemer, columnist en twitteraar kende een zorgeloze jeugd, maar wel een andere dan die van veel anderen. De familie Schimmelpenninck sprak geen Twents en woonde in een landhuis, waar nieuwsgierige toeristen geregeld kwamen koekeloeren.

Via het voetbal hoorde hij erbij. “Ik had thuis een voetbalveld voor mezelf. In je eentje, da’s niet altijd leuk, maar ik voetbalde ook met vriendjes, hoor. En bij VV Diepenheim. Daar debuteerde ik, jawel, op mijn 16de in het eerste. Met een goal. Een intikkertje, maar toch.”

Risico’s nemen

Met Sander en de kloof wil hij de boel wakker schudden. “Hallo, er is een privéschool in Laren waar kinderen van zes voor 25.000 euro terechtkunnen. De meeste mensen weten niet dat dat bestaat.”

Het is een missie die in bredere zin iets teweeg moet brengen, maar die ook persoonlijk is. We zien hem vragen en betogen. Een ‘rondje eerlijk’ doen met vrienden aan de barbecue, pratend over jubeltonnen, privileges en zelfvertrouwen. Dat laatste wordt ontleend aan hun afkomst. “Je weet ergens wel dat het ook altijd goedkomt,” zegt zijn boezemvriend Jaap Reesema, met wie Schimmelpenninck het succesvolle mediabedrijf Tonny Media (met onder andere de Zelfspodcast) bestiert.

“Dat is het ongrijpbare van vermogen,” zegt Schimmelpenninck “Mensen denken dan alleen aan geld, maar het mentale aspect is misschien wel het belangrijkste. Dat je van jongs af aan weet: ik kan risico’s nemen. Dingen niet leuk vinden. Stoppen met projecten. Het komt toch wel goed.”

Erfgenaam

En dat is straks met Schimmelpenninck ook het geval: hij woont in een appartement in Göteborg, heeft een pied-à-terre in Amsterdam, bezit vastgoed in Kroatië en kan als erfgenaam in de toekomst (samen met zijn zus, neven en nichten) een landgoed tegemoet zien.

Desondanks pleit hij voor belasting op vermogen. “We vinden het normaal dat je van de euro die je verdient, de helft afdraagt aan de belasting. Maar als je een euro erft, dan hoeft dat helemaal niet, terwijl daar geen enkele prestatie tegenover staat. Dat is toch krankzinnig? Ja, ik weet ’t, ik erger me aan mensen uit mijn eigen klasse. Ik ben een idealist die tegen mijn eigen belang ingaat. Ik vind het niet eerlijk.”

“De tragiek in de serie: in elke aflevering zit wel iemand aan de andere kant van de kloof die zegt: als ik de kans had om mijn kind naar het privé-onderwijs te sturen, zou ik het ook doen. Als ik de kans had om belasting te ontwijken, zou ik het ook doen. Als ik de kans had om pandjes te stapelen en te leven op passief inkomen, zou ik het ook doen. Maar als de hele maatschappij de mentaliteit heeft van de rijken, dan ga je het niet oplossen.”

Schimmelpenninck woont in Göteborg, met zijn Zweedse vriendin Lotta. Als hij de Zelfspodcast opneemt met Reesema, verblijft hij in zijn appartement in hartje Amsterdam. “Eerlijk gezegd heb ik weinig met deze stad. Druk, vies, te veel herrie.”

Zijn toekomst ligt in Zweden. Schimmelpenninck wil er een gezin stichten. “Ik ben tot op heden vooral bezig geweest met mezelf en met mijn carrière. Lotta en ik zouden het graag willen. We zullen zien hoe dat loopt. Maak je een lijstje met dingen die belangrijk zijn voor je levensgeluk, dan scoort Zweden voor mij op bijna alles beter dan Nederland. Er is rust, ruimte, de kwaliteit van leven is hoger. ”

Sander en de kloof, elke donderdag om 21.00 uur bij de VPRO op NPO 3.