PlusAchtergrond

Reputatieschade: waarom komt de ene BN’er met meer weg dan de ander?

Bilal Wahib werd in maart door al zijn opdrachtgevers aan de kant geschoven, nadat hij een minderjarige jongen tijdens een livestream op Instagram had overgehaald om zijn piemel te laten zien.  Beeld Brunopress
Bilal Wahib werd in maart door al zijn opdrachtgevers aan de kant geschoven, nadat hij een minderjarige jongen tijdens een livestream op Instagram had overgehaald om zijn piemel te laten zien.Beeld Brunopress

Niet alleen de misstap, maar ook de reputatie van bekende Nederlanders bepaalt of het einde carrière is of dat er toch een doorstart mogelijk is. ‘Eigenlijk is iemands reputatie de eerste pagina van Google.’

Raounak Khaddari

Iedere maand valt er wel weer een BN’er van zijn voetstuk. Was het eind maart rapper en acteur Bilal Wahib die zich in de nesten werkte door een minderjarige jongen tijdens een livestream op Instagram over te halen om zijn piemel te laten zien in ruil voor 17.000 euro, twee maanden later kwam rapper Lil’ Kleine in de spotlights te staan omdat hij op Ibiza gearresteerd werd op verdenking van mishandeling van zijn verloofde Jaimie Vaes. En eerder boette ook Marco Borsato’s reputatie aan glans in toen uitkwam dat hij geregeld een scheve schaats reed.

Wat opvalt, is dat de ene BN’er haast ongehavend zijn carrière herpakt terwijl de ander van eeuwigheid tot amen door een misstap achtervolgd wordt en die zelfs einde carrière kan betekenen. Zo lieten al Wahibs opdrachtgevers hem na zijn misstap direct vallen, maar lijkt Jorik Scholten, de echte naam van Lil’ Kleine, de dans te ontspringen. Wat maakt het verschil en waarom is een reputatie in deze tijd zo’n kostbaar bezit?

Vooropgesteld: de ene fout is de andere niet, maar de reputatie van een persoon speelt ook een grote rol in de vergevingsgezindheid van de maatschappij, legt reputatie-expert en auteur van het boek Reputatie onder druk, Frank Peters uit. “Iedereen heeft een reputatie, ook jij en ik. Het is het beeld dat anderen van iemand hebben en wat ervan iemand verwacht wordt. En eigenlijk zijn we allemaal continu aan het werk om die reputatie in stand te houden.”

Voor gewone stervelingen, die niet elke dag herkend worden of onder een vergrootglas liggen, is een reputatie handhaven gemakkelijker dan voor publieke figuren. Af en toe niet gezien worden, betekent je af en toe kunnen onttrekken aan het keurslijf waar de maatschappij je – mede door je eigen toedoen – induwt.

Reputatievet

Een voorbeeld: iemand die zegt vegetariër te zijn en zich een keer laat gaan in een restaurant, loopt weinig kans ‘gesnapt’ te worden. Een BN’er die zegt geen vlees te eten en dat wel doet, riskeert veel eerder een stortlading kritiek. “Als je niet voldoet aan de verwachtingen van je omgeving, dan kan je reputatieschade oplopen,” zegt Peters.

Dat betekent voor mediafiguren dat ze in de openbaarheid continu moeten voldoen aan de verwachtingen van hun omgeving. En de lat ligt hoog, benadrukt Peters. “Het is alsof ze tegenwoordig in een glazen huis leven. Overal zijn immers telefoons met camera’s en een misstap staat zo online.” Hoe langer ze hun reputatie hoog weten te houden, hoe meer ‘reputatievet’ ze opbouwen. Peters: “Reputatievet is een ander woord voor goodwill. Als je genoeg goodwill hebt opgebouwd, dan krijg je eerder een tweede kans, een derde of zelfs een vierde.”

Hoe belangrijk die goodwill is, laat de korte loopbaan van Ard van der Steur als minister van Veiligheid en Justitie zien. Hij kwam door een snel op elkaar volgende reeks missers – en de daaropvolgende spijtbetuigingen – bekend te staan als ‘minister van Excuses’. “Als je niet genoeg reputatievet hebt, dan kom je misschien een keer weg met excuses, maar als dat in korte tijd vaak gebeurt, zoals bij Van der Steur, dan keldert je reputatie heel hard.”

Maar ook als BN’ers na een misstap hun carrière weten te herpakken, blijven fouten tegenwoordig voor altijd aan een persoon kleven, zegt Wesley Dekker van het Reputatiebureau. “Kijk naar Lil’ Kleine: veel mensen weten wat er is gebeurd in de afgelopen jaren. En als iemand dat niet weet, vertelt Google het wel. Tijd heelt de wonden niet meer, maar het zorgt wel dat de impact minder heftig wordt. Al gebeurt dat alleen als iemand ander gedrag gaat vertonen. Nog zo’n fout is wrijven in een vlek.”

Ideale schoonzoon

Juist de reputatie van Lil’ Kleine kan er ook voor gezorgd hebben dat hij makkelijker met zijn misstap weg lijkt te komen dan Wahib. Op het eerste oog zijn er tussen de twee vooral overeenkomsten: allebei zijn het twintigers, maken ze muziek, zitten bij hetzelfde management en zaten tot voor kort ook bij hetzelfde platenlabel Top Notch. Maar qua imago konden de twee voor hun misstap haast niet meer verschillen. “Wahib maakte bijvoorbeeld ook programma’s voor jongere mensen,” zegt Dekker. “Als je dan de fout in gaat met een kind van twaalf, dan is de impact vele malen groter op je carrière, dan bij een Lil’ Kleine die we al kenden als een beetje een bad boy. Dat brengt al andere verwachtingen met zich mee. Je kunt wel stellen dat hij er slecht op staat als partner, maar voor zijn rapcarrière zijn de gevolgen minder groot, omdat het elkaar niet ‘raakt’.”

De impact van je daad heeft te maken met wat er van je verwacht wordt, vervolgt Dekker. “Marco Borsato is door zijn buitenechtelijke avontuurtjes wellicht wat plaatsen gedaald op de ladder van ‘ideale schoonzoon’, maar zijn muziekfans blijven achter hem staan, omdat hij een deuk op een ander vlak is opgelopen dan waarom hij bekend is geworden.”

De perfecte manier om iets te herstellen is er niet, maar excuses aanbieden is een begin. In elk geval doet iemand die de fout in gaat, er volgens de reputatiedeskundigen goed aan niet stil te blijven zitten. Zoiets werkte misschien vroeger, aldus Peters, maar is niet meer van deze tijd. “Het waait niet meer over zoals voorheen, toen we zeiden dat ‘in de krant van vandaag de vis van morgen zit’. Dat is achterhaald.”

Peters noemt Camiel Eurlings als voorbeeld van hoe het niet moet. De voormalig CDA-minister bood na tweeënhalf jaar van zwijgen pas excuses aan voor het handgemeen dat hij had met zijn ex-vriendin. “Dan is het te laat. Mensen hebben al een beeld gevormd. Als Eurlings direct berouw had getoond, had hij wellicht wat krediet gehouden, maar tweeënhalf jaar later is laat voor iets waar je zelf bij was.” De affaire kostte Eurlings, die eerder al de deur was gewezen bij de KLM, zijn plek als bestuurslid van het Internationaal Olympisch Comité.

Koningshuis

Afstand nemen ná excuses kan wel zinvol zijn. Een tijdje radiostilte heeft Dotan bijvoorbeeld goedgedaan. Nadat bekend was geworden dat de popartiest nepaccounts gebruikte om zichzelf en zijn muziek populair te maken, verdween hij twee jaar van de radar. Hij maakte in een uitverkocht Paradiso zijn rentree. Dekker: “Met Dave Roelvink hetzelfde: hij verdwijnt na missers uit de spotlight en gaat dan weer door.”

Goede pr kan ook helpen, zegt Peters. “Dat zie je bij merken. Als zij een fout maken, dan is het eerste wat je moet doen gedrag vertonen die de fout herstelt. Excuses aanbieden en klanten compenseren bijvoorbeeld. Daarna kun je als merk nieuwe dingen lanceren of nieuwe verhalen delen. Dat is voor personen lastiger. Eigenlijk is iemands reputatie de eerste pagina van Google. Heb je veel te melden, dan verdwijnt je fout eerder naar de achtergrond.”

Het pr-team van het koningshuis kent deze methodes ongetwijfeld. Nadat de koning en koningin tijdens hun vakantie in Griekenland op de foto waren gegaan met een man zonder afstand te houden, gaven ze toe dat ze meer afstand hadden moeten bewaren. Twee dagen later na de ‘coronarel’ publiceerde het koninklijk huis nieuwe portretfoto’s van de drie prinsessen en ging het gesprek van de dag niet over de coronaovertreding, maar over de witte jurk van Sandro Paris die prinses Alexia aanhad.

Meer over