PlusInterview

Regisseur Etemadi: ‘Pari zoekt haar zoon, maar ook zichzelf’

In zijn speelfilmdebuut Pari toont de Iraans-Griekse regisseur Siamak Etemadi de steeds wanhopiger zoektocht van een Iraanse moeder naar haar in Athene verdwenen zoon.

De Iraans-Duitse Melika Foroutan (rechts) speelt de titelrol in Pari.

Siamak Etemadi draagt het verhaal van zijn speelfilm­debuut Pari al zijn halve leven met zich mee. De in Iran ­geboren regisseur trok als vroege twintiger naar Griekenland om te studeren. Vorige week vierde hij zijn 49ste verjaardag. “Ik woon hier nu dus meer dan de helft van mijn leven, en in zekere zin is dit verhaal al die jaren in mij ­gegroeid.”

Net zoals de regisseur dat in de jaren negentig deed, moet zijn titelpersonage haar weg zien te vinden in een nieuwe omgeving. Pari is een Iraanse vrouw van middelbare leeftijd, die met haar oudere echtgenoot naar Griekenland is gekomen om hun zoon Babak op te zoeken, die in Athene studeert. Maar als ze op het vliegveld staan, is Babak nergens te bekennen, en als ze op zijn adres aan­komen blijkt hij al maanden spoorloos. Pari begint een steeds wanhopiger zoektocht, die ook voor haar een ontworteling betekent.

Etemadi droeg de film op aan zijn eigen moeder, die ook Pari heet. “Ik kreeg het idee voor de film toen zij me een keer hier bezocht. Haar vlucht was vertraagd en terwijl ik op haar wachtte, dacht ik: wat zou ze doen als ze aankwam en ik er niet was? Ze is een oudere vrouw, heel verlegen, spreekt bijna geen Engels. Toen ik het haar later vroeg, zei ze: ik zou je vinden. De zekerheid en vastberadenheid waarmee ze dat zei overrompelden me. Die kracht hebben we volgens mij allemaal in ons; daar begon het verhaal.”

Regisseur Siamak Etemadi: ‘Dat is waarom ik kunst maak: om iets over de ­wereld te leren, om een connectie te maken.’

De Pari van de film is zeker geen een-op-eenweergave van zijn eigen moeder, net zoals zoon Babak niet direct op hemzelf is gebaseerd. Toch hebben alle personages iets van hem, stelt Etemadi – zelfs Pari’s traditionele en reli­gieuze echtgenoot. “In ieder personage dat je bedenkt, zit iets van jezelf – iets dat je wilt onderzoeken, betekenis wilt ­geven. Dat is waarom ik kunst maak: om iets over de ­wereld te leren, om een connectie te maken.”

Etemadi noemt Pari een roadmovie binnen één stad, waarin de moeder dezelfde reis maakt als haar verdwenen zoon eerder deed. “Dat is ook een symbolische reis,” zegt Etemadi. “Het begint in het centrum van de stad, waar dingen min of meer stabiel zijn – Pari is er met haar echtgenoot, ze is beschermd. Vervolgens komt ze in de wijk Exarchia terecht, een broeinest van politiek verzet vol ­anarchisten en radicalen, en daarna in de achterbuurten. Al die plekken en de mensen die ze er ontmoet, staan symbool voor de verschillende stadia in haar zoektocht – een zoektocht naar haar zoon, maar ook naar wie zij zelf is.”

Protesten en rellen

Etemadi woont al twintig jaar in Exarchia. De protesten en rellen die daar regelmatig plaatsvinden, zijn ook de achtergrond voor enkele cruciale scènes in de film. “Voor mijn gevoel lukt het in films maar zelden om dit soort rellen realistisch in beeld te brengen,” zegt hij. “Het was belangrijk voor me om over te brengen hoe ze écht voelen. Om dat voor elkaar te krijgen zetten we niet alleen dingen in scène, maar draaiden we ook tijdens echte rellen.”

Het is tekenend voor de stijl van de film, die realisme vermengt met meer gestileerde en symbolische elementen. Ook in die symboliek – een mengsel van invloeden uit de christelijke iconografie, klassieke mythes en Perzische vertellingen – weerspiegelt de film de achtergrond van de maker.

“Als je ergens woont, word je onherroepelijk beïnvloed door de lokale cultuur, de tradities, de geschiedenis,” zegt Etemadi. “Tegelijkertijd draag je de invloeden van je ­geboortegrond altijd met je mee. Griekse tragedies, christelijke moraal, de Perzische poëzie, zowel van het zoroastrische verleden als het islamitische heden: al die dingen mengen en botsen in mij, zoals dat ook in de maatschappij vandaag de dag constant gebeurt. Mensen verplaatsen zich, culturen komen samen. Dat brengt strijd, maar ook prachtige vernieuwing.”

Dragende rol voor krimiactrice

Pari wordt gedragen door een fenomenale centrale rol van actrice Melika Foroutan, geboren in Teheran, maar op jonge leeftijd verhuisd naar Duitsland. Daar speelde ze tot nu toe vooral in krimiseries. “Het is voor het eerst dat ze in haar moedertaal acteert, het Farsi,” vertelt Etemadi. “We begonnen bij de fysieke invulling van de rol: Pari draagt een chador, een traditioneel gewaad dat het hele lichaam bedekt, en dat heeft grote invloed op hoe je beweegt en handelt. Vervolgens werkten we aan de taal, het haperende Engels waarmee Pari met de Grieken communiceert. Zo kwamen we stapje voor stapje dichter bij de psychologie, de kern van het personage. Tegen de tijd dat we in Athene de straat op gingen, kon Melika volledig in haar rol reageren op wat de stad haar voor de voeten wierp.”

Pari is te zien via Picl (inclusief een ­­­nagesprek met regisseur Siamak Etemadi) en Vitamine Cineville.

Meer over