PlusInterview

Regisseur Amanda Kramer in de spotlight op IFFR: ‘Ik schrijf graag diepgaande, bizarre rollen voor vrouwen’

Amanda Kramer: ‘Mijn personages zijn abstracte concepten. Dat ze toch een gevoelsleven hebben, is volledig te danken aan de acteurs.’ Beeld Getty Images for BFI
Amanda Kramer: ‘Mijn personages zijn abstracte concepten. Dat ze toch een gevoelsleven hebben, is volledig te danken aan de acteurs.’Beeld Getty Images for BFI

Met een programma rond undergroundregisseur en ‘collagekunstenaar’ Amanda Kramer zet het IFFR een ‘een beetje gek brein’ in de spotlight, aldus Kramer zelf. ‘Ik geef niks om realisme.’

Joost Broeren-Huitenga

De 51ste editie van het filmfestival van Rotterdam opende afgelopen woensdag met Please Baby Please, de nieuwste film van de Amerikaanse undergroundfilmmaker Amanda Kramer. In een focusprogramma presenteert het IFFR haar complete klein-maar-fijne oeuvre: vier korte films en vier speelfilms, waarvan naast Please Baby Please ook Give Me Pity! op het festival zijn allereerste (online) vertoning krijgt.

Het is voor het eerst dat Kramer zo uitgebreid terugblikt op haar koortsachtige filmproductie van de afgelopen jaren – haar eerste kortfilm Bark verscheen in 2016. Als haar films eenmaal klaar zijn, kijkt ze ze zelden nog terug, vertelt ze via Zoom vanuit haar woonplaats Los Angeles. “Niet omdat ik spijt van dingen heb, zo zit ik niet echt in elkaar. Maar het is een beetje als kijken naar een foto van jezelf op je zeventiende – een tikje ongemakkelijk. Het confronteert me met eerdere Amanda’s, en dat weerspiegelt niet per se de persoon die ik nu ben.”

Toch kent haar werk juist een opvallend consistente toon, ondanks de zeer uiteenlopende genres, van de claustrofobische horror van haar eerste speelfilm Ladyworld (2018) tot de queer-positive pastiche op fiftiesfilms van Please Baby Please. “Het komt ook allemaal uit datzelfde gekke brein van mij natuurlijk,” lacht Kramer.Steeds is er het vervreemdende, licht afstandelijke acteerwerk. Steeds is er het spel met iconische beelden uit de popcultuur van weleer, vervormd tot iets nieuws door een maker die zichzelf expliciet omschrijft als ‘collage-kunstenaar’. Steeds is er het scherpe oog voor de vrouwelijke ervaring. “Ik schrijf graag onderzoekende, diepgaande, bizarre rollen voor vrouwen,” beaamt Kramer.

(Tekst gaat verder onder de foto.)

Filmstill uit Please Baby Please van Amanda Kramer. Beeld -
Filmstill uit Please Baby Please van Amanda Kramer.Beeld -

Angsten

Steeds is er ook dat gevoel van dreiging. Het is een dreiging die zelden ingelost wordt, en toch is er in al haar films dat nachtmerrie-achtige gevoel, een constante sfeer van iets duisters net buiten beeld.

Kramer verbindt het expliciet met wie zij is. “Ten eerste: ik ben een vrouw, en in onze maatschappij leef je als vrouw nu eenmaal met de permanente dreiging van ontvoering en verkrachting en moord. Bovendien ben ik Joods, met grootouders die de Holocaust overleefden, en dus opgevoed met een zekere paranoia, het idee dat je nooit écht veilig bent. Die angsten vinden ook hun weg in mijn werk.”

In de eigenzinnige visie van Kramer worden die reële gevoelens vervormd, overdreven, binnenstebuiten gekeerd. “Ik maak geen films die zich afspelen in de realiteit,” beaamt ze lachend. “Ik geef niks om realisme of naturalisme. Ik begin bij het thema, het verhaal en de personages staan daar in dienst van. Mijn personages zijn geen echte personen maar abstracte concepten, symbolen. Dat ze toch een gevoelsleven hebben, is volledig te danken aan de acteurs.”

Raadselachtig cadeau

Sowieso is voor Kramer het werken met acteurs een van de grootste genoegens van filmmaken. “Eerlijk gezegd is schrijven waarschijnlijk de discipline waarin ik me het meest thuis voel, maar ik krijg veel meer energie van het gezamenlijke maakproces op de set. Ik schrijf voor acteurs, hun gezichten en lichamen zijn essentieel voor me. Zij geven mij een heel raadselachtig soort cadeau – wat ik heb bedacht, brengen zij tot leven, en daardoor ontstaat er iets nieuws, iets dat ik nooit had kunnen bedenken.”

De grootste uitdaging daarbij is om iedereen die aan haar films meewerkt de ruimte te geven voor eigen ideeën, maar toch de samenhang te behouden. “Dat is waar ik als regisseur het hardst aan werk: zorgen dat iedereen dezelfde film aan het maken is. Dus als mensen mij snappen, blijf ik vaak met hen samenwerken; dat scheelt een hoop geharrewar. Met sommige van die mensen ben ik inmiddels al zo ver dat zij de ideeën eerder scherp hebben dan ikzelf!”

Ze is nu eenmaal gewoon een beetje vreemd, verzucht Kramer lachend. “Ik zoek naar dingen die onverwacht en provocatief en opwindend zijn, en naar een zekere ironie. Ik kan niets met films die alleen maar bloedserieus zijn. Alles in films is nep, dus hoe meer je doet alsof het allemaal echt is, hoe nepper het in feite wordt. Juist door het kunstmatige ervan te benadrukken, kom je dichter bij een vreemd soort waarheid. Ik denk niet dat ik ooit iets geloofwaardigs heb gemaakt – ik zou het niet eens kunnen.”

Big Talk: Amanda Kramer, zaterdag om 16.00 uur via iffr.com. Al haar films zijn te zien t/m 6 februari.

Big Talks

De Big Talk met Amanda Kramer is zaterdagmiddag de eerste van vier uitgebreide gesprekken met gerenommeerde beeldmakers. Morgen volgt acteur en regisseur Mathieu Amalric. De reeks vervolgt dinsdag met de Franse filmmaker Rachel Lang, die in haar tweede speelfilm Mon légionnaire (later dit jaar in de Nederlandse bioscopen) haar eigen ervaringen en observaties als legerofficier verwerkte. In de laatste Big Talk staat donderdagavond de Thaise cameraman Sayombhu Mukdeeprom centraal, die dit jaar op IFFR de Robby Müller Award in ontvangst mag nemen, een naar de in 2018 overleden Nederlandse cameraman vernoemde prijs voor uitzonderlijke beeldmakers. Mukdeeproms camerawerk is een bepalende stem in de hypnotiserende films van zijn landgenoot Apichatpong Weerasethakul, een vaste IFFR-gast. Sinds Call Me By Your Name werkt de Thaise cameraman al even vruchtbaar samen met de Italiaanse regisseur Luca Guadagnino.

Meer over