PlusBoekrecensie

Regeneratie van Eva Coolen: schaamte als de enige jas

In Regeneratie (wedergeboorte of herschepping) volgt de lezer twee meisjes op de vlucht, omdat ze iets op hun kerfstok hebben. De hoofdstukken over hun vlucht worden afgewisseld met hoofdstukken over het leven dat eraan voorafging.

Dieuwertje Mertens
De zwerftocht van de meisjes in Regeneratie is vooral een vlucht. Beeld Getty
De zwerftocht van de meisjes in Regeneratie is vooral een vlucht.Beeld Getty

Regeneratie, de tweede roman van Eva Coolen, begint als de verteller en haar vriendin Ruth een korte stop bij een tankstation houden voor ‘politievoer’; automaatkoffie en donuts. De twee meisjes wanen zich in een roadmovie. Maar zijn ze geloofwaardig als actrices in hun eigen verhaal?

Het is een vraag die hen erg bezighoudt. ‘Want zodra je begon met verwoorden leek er al iets mis te gaan. Leek je hele verhaal al niet meer te kloppen, als kindertekeningen waarin de mensen groter zijn dan het huis en harken als armen en benen hebben, en de zon altijd stralen heeft die je kunt tellen.’

Hoewel de hele roman geconstrueerd is rondom de (op zich verrassende) breed uitgesmeerde ontknoping van hun misdrijf, is dat niet het interessantste deel van de roman, eerder een excuus om te vertellen waar het werkelijk om draait. De roman had met gemak een derde van de omvang kunnen missen.

De meisjes vluchten namelijk bovenal voor waar ze vandaan komen. Maar zo makkelijk schud je een slechte jeugd met emotionele verwaarlozing en armoede niet van je af. ‘De meeste mensen kenden schaamte alleen maar als een moment, niet als de enige jas die je aan kon trekken,’ schrijft Coolen. En zo wemelt het boek van geslaagde metaforen.

Ook bevat de roman heel veel verwijzingen naar populaire cultuur; film en popmuziek. De meisjes citeren om de haverklap influencers en artiesten als rapper Cardi B en Ariana Grande (‘Whoever said money can’t solve your problems must not have money enough to solve ’em’).

De rolmodellen uit die wereld dicteren hoe jongeren eruit moeten zien – wat de juiste curves, make-up en kleding zijn. Probeer je zonder de financiële middelen om aan die eisen te voldoen maar staande te houden in de puberteit.

De verteller voelt zich geregeld bedreigd en vernederd, ook in situaties waarin er voor een buitenstaander niet zoveel aan de hand is.

Zelfs als ze samen met Ruth gaat werken als huishulp bij een zwaar gehandicapte man, lijkt hij vanuit zijn rolstoel alsnog op haar neer te kijken. Omdat ze bijvoorbeeld niet weet in welke hand ze haar mes en vork moet houden en omdat ze haar eigen bewustzijn op hem projecteert.

Regeneratie is meer dan een roadmovie een hartverscheurend portret van twee jonge meisje die opgroeien in armoede en de schaamte maar niet van zich af kunnen schudden.

Fictie: Eva Coolen, Regeneratie. Uitgeverij Das Mag, €24,99, 433 blz. Beeld
Fictie: Eva Coolen, Regeneratie. Uitgeverij Das Mag, €24,99, 433 blz.
Meer over