PlusInterview

Recordmusical Soldaat van Oranje staat in de pauzestand: ‘Het is om te huilen’

Historisch moment in de musical: koningin Wilhelmina keert terug.  Beeld Joris van Bennekom
Historisch moment in de musical: koningin Wilhelmina keert terug.Beeld Joris van Bennekom

Met Soldaat van Oranje schrijft theaterproducent Fred Boot geschiedenis. Nooit eerder stond een musical in Nederland tien jaar non-stop op de planken. Juist op de jubileumavond kwam de musical stil te liggen.

In de voormalige vliegbasis Valkenburg doet hij zelf de deur van Theater Hangaar op slot. Dat zal wel moeten ook, want er is verder geen kip te bekennen in en rondom het theater waarin het publiek van decor naar decor draait, in 2010 gebouwd om dagelijks 1100 bezoekers op de musical Soldaat van Oranje te trakteren. “Ik moet bekennen,” zegt Fred Boot terwijl hij in de foyer het licht aandoet, “dat ik behoorlijk de blues kreeg toen ik vanochtend mijn auto hier op dat lege terrein parkeerde. ”

Het is zo anders dan hij gewend was, wil Boot maar zeggen: “Normaal zijn hier elke dag 150 mensen aan het werk. Dat gaat echt met een bijna militaire precisie.”

De import-Amsterdammer – in 1965 geboren in Groningen – zegt het op de toon van een legerleider die trots is op zijn troepen. Zij het dat die al geruime tijd nergens meer te bekennen zijn, want Boot sloot zijn deuren al ruim voordat hij daartoe door het kabinet werd verplicht. Er zat niks anders op, legt hij uit: “Vanaf begin september mochten we korte tijd 300 mensen per voorstelling ontvangen, maar ook daarmee kwamen we niet uit de kosten. Daarvoor is bij ons minimaal een bezetting van 50 tot 60 procent nodig.”

Maar heeft hij dan na tien jaar met overwegend uitverkochte voorstellingen dan niet al een goed gevulde spaarpot? “We konden best een tijdje met verlies spelen,” beaamt hij, “maar ik moet er wel voor zorgen dat we na de pandemie weer gezond kunnen doorstarten. Bovendien staat de winst niet op de bank: er zijn al kosten gemaakt voor volgende producties. 

Zoals Nieuw Amsterdam, naar het boek van Russell Shorto, een voorstelling over het ontstaan van de stad New York. Daarvoor hoopten we in Almere een nieuw theater laten bouwen. Wellicht kunnen we de besprekingen met de gemeente hervatten na het einde van de lockdown. Zoals ook een Engelstalige versie van ‘Soldaat’, op een locatie bij London City Airport, nu in de pauzestand staat.”

Geen cent te makken

Zijn ogen beginnen te glimmen als hij zijn verdere plannen over Soldier of Orange ontvouwt. Want Londen moet de internationale standaard worden van ‘Soldaat’, in de hoop dat de voorstelling op meer plekken ter wereld gespeeld kan worden. Misschien zelfs ooit in New York, de stad waar Boot in 1993 op het idee kwam om een musicalversie te maken van Soldaat van Oranje. Op Times Square, hartje Broadway, hing destijds een reusachtige billboard van Cyrano - De Musical waarmee Joop van den Ende zijn visitekaartje afgaf in de VS.

Nee, Cyrano werd geen doorslaand succes, maar zette Boot wel aan het denken. Welk Nederlands drama zou op Broadway meer kans maken? Soldaat van Oranje, schoot door zijn hoofd. Met een waarachtig oorlogsverhaal, de strijd van goed tegen kwaad, de afwisseling van grootschalige scènes en intieme spelmomenten. Hij zag het helemaal voor zich. Ook om op die manier de herinnering aan de oorlog levend te houden. En het belang van het maken van de juiste keuzes in het leven. Klein probleempje: Boot had nog nooit een musical geproduceerd en ook had hij geen cent te makken.

Maar, zoals we inmiddels weten: het is hem gelukt. Met als onwaarschijnlijke locatie de hangar van een oude vliegbasis bij Leiden, Valkenburg. Het heilige geloof en een aanstekelijke overredingskracht zullen hem hebben geholpen. Plus een ijzersterke merknaam, want dat was Soldaat van Oranje uiteraard al dankzij regisseur Paul Verhoeven en diens succesvolle verfilming uit 1977.

Zelf heeft Boot altijd heilig in die afgelegen locatie geloofd. “Het verhaal speelt zich deels hier in de omgeving af. Erik groeide op in Wassenaar, studeerde in Leiden en maakte vanuit Londen per boot talloze landingen op het strand van Katwijk om zendapparatuur aan wal te brengen voor het verzet of belangrijke mensen op te halen en mee te nemen naar Londen. Bovendien bombardeerden de Duisters op 10 mei 1940 de vliegvelden rond Den Haag, waaronder Valkenburg, en dropten parachutisten in hun opmars naar het Binnenhof...We bevinden ons op historische grond.”

Het is waar: zelfs mensen die weinig met musicals hebben, wisten al vlot na de première de weg naar de voor deze productie vertimmerde hangar te vinden. Ruim drie miljoen bezoekers trok de voorstelling tot dusver. Daarmee is de musical in Nederland qua ticketverkoop nu al twee keer zo succesvol als eertijds de film.

Het zijn cijfers waar hij als producent vrolijk van wordt. Zij het dat zijn stemming snel omslaat als hij de verslaggever heeft uitgenodigd voor een rondje door de uitgestorven hangar. Hij zucht bij de aanblik van de lege zaal, het drooggevallen waterbassin (dat in de voorstelling de zee moet verbeelden) en het donkere restaurant met uitzicht op het autoloze parkeer¬terrein: “Het is om te huilen. Ik kan er maar niet aan wennen.”

Pauzestand

Boot vertelt over de dag in het najaar waarop hij besloot dat het financieel onverantwoord was om nog voorstellingen te blijven te geven voor de maximaal 300 bezoekers die hij volgens de toen geldende coronaregels mocht ontvangen: “Het was 30 oktober, de dag waarop eigenlijk het 10-jarig jubileum gevierd zou worden. Maar dat kon niet doorgaan. Dat zou onder de gegeven omstandigheden niet gepast zijn. In plaats daarvan zat ik dus die dag thuis achter de laptop. Om via Zoom aan alle medewerkers te vertellen dat we in de pauzestand gingen. En dat ik geen idee had hoelang die pauze ging duren. Maar in elk geval tot aan het moment waarop we weer het perspectief hebben om voor een volle zaal te spelen.’’

Inmiddels, tweeënhalve maand later, weet Boot nog steeds niet hoelang zijn productie nog op die pauzestand blijft staan. Maar dat het nog even gaat duren, is wel zeker nu een avondklok dichterbij is dan een terugkeer naar het oude normaal. Zij het dat er veel verder aan de horizon al ook wat hoop gloort, dankzij vaccins die Nederland later dit jaar weer coronavrij moeten maken. “Natuurlijk ben ik daar in mijn hoofd al druk mee bezig. Dat ik hier voor de troepen sta en mag zeggen: jongens, we gáán weer. En dat we dan na afloop van de eerste voorstelling alsnog ons jubileumfeestje mogen vieren.”

Hij grijnst. Prijst zich gelukkig dat hij als optimist is geboren. “Ik heb altijd heilig in Soldaat van Oranje geloofd. En dat doe ik nog steeds. Als de pauzeknop er weer af mag, staan er 50.000 mensen te dringen met vouchers die ze de afgelopen maanden hebben besteld.”

Voor vertrek dooft hij de lichten weer in TheaterHangaar. Musical Soldaat van Oranje verandert weer in Spookhuis Soldaat van Oranje. Op de parkeerplaats vertelt hij hoe de productie zijn leven heeft beheerst en bepaald. “Ik ben er alweer 18 jaar in mijn hoofd mee bezig. Overwegend op een positieve manier.’’

Overwegend inderdaad, want privé heeft hij het in de afgelopen jaren voor zijn kiezen gehad. “Mijn beide ouders zijn overleden en bovendien zijn mijn vrouw en ik uit elkaar gegaan. Dat komt natuurlijk niet dóór deze productie, maar het heeft wel denk ik als een katalysator gewerkt. We groeiden uit elkaar, raakten de verbinding kwijt. Heel verdrietig allemaal. Ik dacht echt dat wij dit samen aankonden. Maar helaas…Gelukkig ben ik nog heel goed met mijn ex. En heb ik er samen met haar altijd voor gezorgd dat mijn kinderen zo min mogelijk onder de scheiding hebben geleden. Dus hoe dan ook zijn de afgelopen jaren de meest onvergetelijke jaren van mijn leven.”