PlusInterview

Raven van Dorst over de bevrijding die diens nieuwe naam bracht: ‘Ik heb het gevoel dat ik nu mijn geboorterecht claim’

Raven van Dorst: 'Of je nu bezig bent met je gender, nationaliteit, klasse of status, stel jezelf de vraag: wie wil ik zijn en welke naam past daarbij? Doe het gewoon, fuck it.' Beeld Jan de Groen
Raven van Dorst: 'Of je nu bezig bent met je gender, nationaliteit, klasse of status, stel jezelf de vraag: wie wil ik zijn en welke naam past daarbij? Doe het gewoon, fuck it.'Beeld Jan de Groen

Het was geen toeval dat artiest Raven van Dorst vorig jaar op 5 mei een bericht op Instagram plaatste met diens nieuwe naam. Definitief uit ‘die vrouwelijke dwangbuis’, een bevrijding.

Hanneke van Houwelingen

Het was ochtend. Raven van Dorst banjerde over het boerenerf in Apeldoorn, locatie van het programma Boerderij van Dorst. ”Ik heb dat bericht gepost en daarna mijn telefoon uitgezet.” Wuivend gebaar. “Ik kijk morgen wel weer. Ik weet hoe dat gaat op zulke momenten. Iedereen heeft gelijk een mening. Ik moest nog groenten gaan planten, ik was druk.”

Het klinkt bijna argeloos, maar zo was het ook weer niet. “Ik ben er een jaar mee bezig geweest, eerst in mijn kleine vertrouwde omgevinkje met mijn partner en vrienden, daarna met de mensen met wie ik werk, en zo steeds meer. Tuurlijk was het fucking eng en spannend om zo’n bericht naar buiten te brengen. Maar intrinsiek voelde ik dat ik het móest doen.”

Een passage uit de Instagrampost: ‘Het is tijd om definitief uit die vrouwelijke dwangbuis te stappen. Ik wil de persoon zijn die ik had moeten zijn toen ik geboren werd, voordat er aan mij gesleuteld werd. Daar is namelijk helemaal niets mis mee.’

In het bericht neemt de artiest en tv-presentator een nieuwe, genderneutrale naam aan en vraagt aan het publiek om een aanspreekvorm die daarbij past. Liever geen vrouwelijke voornaamwoorden als ‘zij’ of ‘haar’, maar bijvoorbeeld ‘die’ en ‘hen’, termen die gemeengoed zijn geworden in onze taal .

Over de voorgeschiedenis wil Van Dorst niet te lang praten - ‘Dat heb ik al duizend keer verteld’. In het kort: Van Dorst wordt in 1984 geboren als hermafrodiet, dus met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken. De dokter geeft het advies om Raven als meisje op te voeden, met alle operaties die in die tijd gebruikelijk zijn.

Thuis wordt er niet over gepraat, maar het voelt nooit alsof het klopt. Als jonge twintiger hoort Van Dorst, min of meer bij toeval, van de huisarts over de bijzondere omstandigheden bij diens geboorte. In de tv-serie Geslacht! (2017) deelt Van Dorst dit verhaal voor het eerst met de buitenwereld.

U vertelde destijds dat het maken van de serie bevrijdend werkte. Waarom was een nieuwe naam nodig?

“Toen ik mij geout had als hermafrodiet, dacht ik: nu gaan mensen zien wie ik ben. Maar als je Ryanne blijft heten, verandert er geen fuck. Mensen die mijn verhaal hadden gelezen, me complimenteerden, hoe goedwillig ook, bleven mij in de vrouwelijke vorm aanspreken. Daar zat ik aan vast en kon ik nooit uitbreken. De bevrijding die ik dus aanvankelijk voelde, was het nog niet helemaal. Er moest een stap achteraan gezet worden om dichter bij mezelf te komen. Ik heb het gevoel dat ik nu mijn geboorterecht claim.”

Want zo voelt dat: dat u iets is ontnomen?

“Ja, mijn geboorterecht is mij ontnomen in 1984. Inmiddels is het niet meer standaard dat er een correctie wordt uitgevoerd bij kinderen zoals ik, behalve bij religieuze fanaten. Ik heb de pech gehad dat ik in een periode ben geboren waarin er niet over werd gesproken, maar dáár heb ik me allang mee kunnen verzoenen. De vraag is natuurlijk: hoe ga je er nú mee om? Wat kon ik nog doen in mijn leven om hier voor eens en voor altijd een punt achter te zetten? Natuurlijk, een naam is ook maar een naam, maar het laat iedereen zien: oh ja, er is iets veranderd. Ik voel me honderdmiljoen keer beter, alsof ik meer bewegingsvrijheid heb.”

Waar zit dat in?

“Ik had toch altijd het idee dat ik moest voldoen aan iets waar ik niet aan kon of wilde voldoen. Ik moest van jongs af aan een meisje zijn. Daar ben ik altijd mee in gevecht geweest. Of dat nu actief was, zoals vroeger toen ik geen jurkje of krullen wilde, dat soort shit, óf later het gevecht in mijzelf. Waar zit dat ‘vrouw zijn’ dan in? Onder meer in de aanspreekvorm en alle stigma’s die erbij komen kijken: ah jij bent een vrouw, dus dit, dus dat. Het leidt tot heel veel aannames. Ik heb het gevoel dat nu alles open ligt. Ik kan het ook iedereen aanraden. Of je nu bezig bent met je gender, nationaliteit, klasse of status, stel jezelf de vraag: wie wil ik zijn en welke naam past daarbij? Doe het gewoon, fuck it.”

Inmiddels is Van Dorst terug in Rotterdam en is het nieuwe seizoen van Nachtdieren, waarin de tv-maker in de mystiek van de nacht duikt. Eind vorig jaar werd Van Dorst door belangenvereniging COC uitgeroepen tot Ster van de Toekomst voor diens bijdrage aan en zichtbaarheid voor de lhbtq-gemeenschap.

“Ik heb dit alles vooral voor mezelf gedaan, maar ineens ben ik een rolmodel geworden. Na die Instagrampost kreeg ik berichten van mensen die zeiden: ‘Dankzij jou heb ik nu aan mijn moeder durven vertellen dat ik mij geen man of vrouw voel.’ Waarop de moeder antwoordde: ‘Oh ja, net als Raven van Dorst. Moet ik nu ook ‘die’ tegen je zeggen?’ Het maakt het gesprek voor een hoop mensen makkelijker. Dat vind ik heel cool.”

Helpt het dat u anderen dit kan bieden?

“Ja, vind ik een fijn idee. Als ik dit kleine dingetje kan achterlaten, heb ik toch van iets negatiefs iets positiefs gemaakt. Iets anders wat me ook echt heeft ontroerd, fucking mooi, is de mini-omslag die er in de media is geweest. Kranten, tijdschriften, online, links, rechts: journalisten deden hun best om een neutrale aanspreekvorm te vinden. Dat is misschien wel het grootste cadeau geweest. Het geeft aan dat het niet alleen om mij gaat. Er zijn veel mensen die tussen wal en schip vallen.”

Meer over