Plus

Raamkozijn in Nieuw-West omgedoopt tot Het Kijks: een ludiek minimuseum voor de buurt

Een raamkozijn in Geuzenveld-Slotermeer is omgedoopt tot Het Kijks. Het museum met wisselende exposities is meer dan een grap, zegt de zelfbenoemd museumdirecteur. ‘Ik hoop dat het voor verbinding in de buurt zorgt.’

Roelf Jan Duin
Het Kijks met de expositie 'Zoek Jezelf’. Beeld Sophie Saddington
Het Kijks met de expositie 'Zoek Jezelf’.Beeld Sophie Saddington

Het kleinste museum van Amsterdam is een titel die door meerderen wordt geclaimd, maar veel kleiner dan een raamkozijn zal het niet snel worden. En precies die omvang heeft Het Kijks, een zelfbenoemd museum in de wijk Noorderhof in Geuzenveld-Slotermeer. Het Kijks bestaat uit een raam, een houten lijst, een vliegengordijn en een om de drie maanden wisselende expositie. “En het is het enige museum dat in de lockdown te bezoeken is,” zegt ‘museumdirecteur’ Hugo Hoes, tevens bewoner van het huis met een halletje waarvan het daglicht anderhalf jaar geleden werd opgeofferd ten bate van de kunst.

Hoes begon in de zomer van 2020, op 24 juli (‘op 24/7, omdat we 24/7 open zijn’) met de tentoonstelling IJsberen. Hij had in Hilversum (Hoes werkt voor de VPRO) een gigantische nepijsbeer gevonden, nam hem mee naar huis en fotografeerde, samen met zijn vrouw en ‘technisch directeur’ van Het Kijks Irene Schipper, het dier op meerdere plekken in de buurt. Foto’s werden geprint bij de Hema, op een groot kartonnen vel geplakt, voor het raam gehangen et voilà: de eerste expositie was een feit. Er zouden er nog vele volgen, waarbij foto’s van de buurt de leidraad vormen.

Volvo in de kreukels

Voor Tweede wagen fotografeerde Hoes schaftketens van Pantar, die voorheen solitair op straat stonden, maar sinds de corona-uitbraak vanwege de afstandsmaatregel een tweede keet naast zich kregen. De tentoonstelling Waar staat ie was een collage foto’s van de deelauto die Hoes met de buren bezit. Na gebruik appen ze elkaar een foto van waar hij geparkeerd staat, en door al die beelden bij elkaar te zetten ontstaat een beeld van de buurt door de seizoenen heen, met een auto als onveranderlijk item. Tot die ene foto van de Volvo in de kreukels, genomen vlak nadat een buurjongen van Hoes tegen een paal was aangereden.

De nieuwste tentoonstelling van Het Kijks heet Zoek jezelf en bestaat uit beelden van Google Streetview van de Noorderhof waarop bewoners, geblurd en al, te zien zijn. Hoes: “Omdat Google alleen maar foto’s neemt op dagen dat de zon schijnt, ziet de buurt er een beetje uit als Disneyland, of als The Truman Show.”

Los van de drie keer dat vandalen het vliegengordijn van het raam af trokken, zijn de reacties louter positief, zegt Hoes bij de opening van de nieuwe expositie op zondagochtend, waar een stuk of 20 buurtbewoners op af zijn gekomen. Voor hen staan warme chocolademelk en Bastognekoeken klaar, ‘en als handhavers ons willen bekeuren omdat we met te veel zijn, moeten jullie maar zeggen dat het een demonstratie is, tegen Het Kijks,’ zegt Hoes. Als het doek door een van de jongste aanwezigen is verwijderd, waarmee de opening officieel een feit is, kijken de buurtbewoners een voor een of ze zichzelf op een van de Streetviewfoto’s kunnen terugvinden.

Glimlach bezorgen

“Ik hoop mensen die ernaar kijken een glimlach te bezorgen, dat vind ik al heel wat,” zegt de museumdirecteur (‘maar mijn vrouw noemt me een raamexploitant’). Pretentie is hem vreemd, en veel van Het Kijks is ludiek (Hoes heeft overburen benoemd tot ‘raad van toezicht,’ omdat zij letterlijk toezicht kunnen houden, er is een zelfgeprint en lichtvoetig stencilkrantje, Het Kijks Koerier), maar enkel een grap is Het Kijks niet. “Het is laagdrempelige kunst, waarin de buurt centraal staat. Het fleurt de boel een beetje op, en misschien zorgt het wel voor wat verbinding. Het zou tof zijn als dit in meer buurten zou gebeuren, zeker nu de reguliere musea dicht zijn.”