PlusInterview

Pussy Riot-activist Maria Aljochina: ‘Ik hoop dat de wereld is gaan inzien wat een tiran Poetin is’

Met de Anti War Tour strijkt Russische punk actiegroep Pussy Riot dit weekend neer in Amsterdam. Activist Maria Aljochina ontvluchtte Rusland met gevaar voor eigen leven. ‘Ik maak me geen zorgen, fuck them.’

Sara Luijters
Pussy Riot trad vorige week op in Funkhaus in Berlijn. Zaterdag spelen ze in Q-Factory. Van links naar rechts: Diana Boerkot, Anton Ponomarev, Maria Aljochina en Olga Boerisova. Beeld AP
Pussy Riot trad vorige week op in Funkhaus in Berlijn. Zaterdag spelen ze in Q-Factory. Van links naar rechts: Diana Boerkot, Anton Ponomarev, Maria Aljochina en Olga Boerisova.Beeld AP

Als haar manager zijn telefoon aan Maria Aljochina (33) geeft is er nét een wiel van de tourbus losgeraakt dat moest worden vervangen door een reservewiel. Pussy Riot, met elf leden, zit midden in de Anti War Tour. De bus raast met een noodgang over de Duitse snelweg, de chauffeur is naarstig op zoek naar een garage. “Sorry voor de herrie,” zegt Aljochina verontschuldigend. Hoe het met haar gaat, nu ze ook gedurende de Europatour moet vrezen voor de Russische geheime dienst die haar als ‘terrorist’ ziet? Ze schiet in de lach: “Ze kunnen willen wat ze willen, ik maak me geen zorgen, fuck them. ik hoef ook geen extra bewaking tijdens de concerten, het enige waar ik behoefte aan heb, is om gehoord te worden.”

Lange tijd liet ze van zich horen vanuit Rusland, nu is Europa haar podium. In het uniform van een voedselkoerier wist Maria Aljochina's partner en medebandlid van Pussy Riot Lucy Sjtejn eerder dit jaar al Rusland te ontvluchten. Dat gebeurde nadat het stel een brief op de voordeur had aangetroffen waarin ze verraders werden genoemd. De ontsnapping van Aljochina had iets meer voeten in aarde, en is tekenend voor haar onverschrokkenheid.

Strafkamp

Nadat ze al twee jaar in de gevangenis had gezeten vanwege Instagramposts waarin ze opriep om alle politieke gevangenen in Rusland vrij te laten, werd ze in februari dit jaar voor 15 dagen opgesloten vanwege ‘de propaganda van Nazisymbolisme’. Aanleiding: een Instragrampost uit 2015 waarin ze de Belarussische president en Poetin-bondgenoot Aleksandr Loekasjenko bekritiseerde. Sjtejn werd om dezelfde redenen aangehouden. “Ze zijn bang voor ons omdat ze ons niet kunnen controleren,” zei Aljochina in een recent interview metThe New York Times, vlak na haar vlucht uit Moskou.

Ze besloot vorige maand dat het tijd was om Rusland te ontvluchten – in elk geval tijdelijk. Haar werd afgelopen zomer zes keer huisarrest opgelegd en ook moest ze een enkelband dragen. Het laatste zetje was de aankondiging van de autoriteiten dat ze voor 21 dagen in een strafkamp zou worden opgesloten. Ze knipte haar enkelband door, liet haar mobiel achter en ontsnapte vermomd als voedselkoerier, om zo de politie voor het huis waar ze verbleef te vermijden.

Een vriend bracht haar naar de grens met Belarus, maar eenmaal in dat Poetin-vriendelijke land aangekomen, duurde het nog een week voor ze veilig Litouwen zou bereiken. Ze had alleen een ID-kaart bij zich, haar paspoort was al van haar afgenomen.

Officieel gezocht

Bij poging één om de grens over te steken werd ze eerst zes uur vastgehouden door grenswachters van Belarus voor ze werd teruggestuurd. Bij de tweede poging, inmiddels werd ze al officieel gezocht, werd ze direct weggestuurd. Poging drie slaagde wél, met hulp van de IJslandse perfomancekunstenaar Ragnar Kjartansson die de regering van een Europees land (het is geheim welke) ervan overtuigde om Aljochina een reisdocument te verstrekken. Dat werd Belarus in gesmokkeld.

Ze meed dagenlang alle plekken waar ze kon worden gesignaleerd zoals hotels, in afwachting van die Europese papieren. Daarmee lukte het haar uiteindelijk om per bus de grens over te steken naar Litouwen, vanwaar ze, herenigd met Sjtejn, doorreisde naar IJsland. De activist liet daar direct weer van zich horen door bij het Russisch consulaat in Reykjavik te demonstreren tegen de oorlog in Oekraïne.

“Het gaat niet om mij, maar om al die Russische politieke gevangenen die nu vastzitten, thuis en in strafkampen,” zegt ze. “Het gaat om alle Oekraïense burgers die nu sterven in de oorlog voor onafhankelijkheid. Wat nu moet gebeuren is dat de wereld stopt met het sponsoren van Poetin, op alle fronten. Het is goed dat McDonald’s vertrekt uit Rusland, maar uiteindelijk is dat vooral symboolpolitiek.”

Haar betoog: de wereld zou helemaal moeten stoppen met zakendoen met Rusland. “Alleen als er geen geld meer binnenkomt zal het regime instorten. Tot die tijd gaat Poetin gewoon door met zijn oorlog en het gevangennemen van Russische burgers.”

Kinderziekenhuis

De invasie in Oekraïne heeft alles veranderd, zegt ze. Ook voor haar persoonlijk, want of ze ooit nog terug kan keren is onzeker: “Ik ben niet van plan om uit Rusland te emigreren, maar mijn opties zijn momenteel natuurlijk nogal beperkt. Ik hoop vooral dat de hele wereld nu is gaan inzien wat een tiran en dictator Poetin is, en dat hij zo snel mogelijk berecht moet worden voor zijn oorlogsmisdaden.”

Volgens het bandlid heeft de Russische staat, geleid door Poetin, al jaren geen bestaansrecht meer vanwege het voortdurend overtreden van alle grondwetten. “Jullie leven in Europa in een democratie. Ga met tienduizenden mensen de straat op om tegen de oorlog in Oekraïne te demonstreren. Besef dat je die keuze hebt en de vrijheid, en dat daar een verantwoordelijkheid bij hoort.”

Een optreden van Pussy Riot bezoeken is is ook een vorm van protest, zegt Aljochina. De opbrengsten van de Anti War Tour, de shows zijn gebaseerd op haar boek Riot Days waarin ze haar strafkampervaringen deelt, gaat naar een kinderziekenhuis in Oekraïne. Wat bezoekers zaterdag kunnen verwachten? “Punk, video art, kostuums, statements en nog wat onverwachte dingen. Ik hoop dat zoveel mogelijk mensen komen kijken.”

Pussy Riot, Q-Factory, zaterdag 21 mei, aanvang 20.00 uur.

Pussy Riotleden Lucy Sjtejn, Maria Aljochina, Diana Boerkot en Olga Boerisova.  Beeld Getty Images
Pussy Riotleden Lucy Sjtejn, Maria Aljochina, Diana Boerkot en Olga Boerisova.Beeld Getty Images
Meer over