PlusNieuws

Prijswinnende Iraanse regisseur Jafar Panahi veroordeeld tot zes jaar celstraf

Jafar Panahi (62) is de derde regisseur die door de Iraanse regering is gearresteerd. Om de afwijkende meningen en dagelijkse protesten in het land te onderdrukken, probeert de Iraanse regering de filmindustrie aan banden te leggen.

Stefanie Gordin
Panahi is een van de belangrijkste regisseurs van de tweede helft van de Iraanse New Wave Cinema en staat bekend om het aansnijden van sociale kwesties.  Beeld AFP
Panahi is een van de belangrijkste regisseurs van de tweede helft van de Iraanse New Wave Cinema en staat bekend om het aansnijden van sociale kwesties.Beeld AFP

Al eerder deze maand werden regisseur Mohammad Rasoulof (50), bekend van There Is No Evil (in 2020 op het festival van Berlijn onderscheiden met de prestigieuze Gouden Beer), en zijn collega-regisseur Mostafa Al Ahmad (52) door de Iraanse regering gearresteerd. Samen met 70 andere leden van de filmindustrie verspreidden ze op sociale media een open brief waarin ze de Iraanse veiligheidstroepen aanspoorden hun wapens neer te leggen tegen de onevenredige repressie van demonstranten.

Op 11 juli werd ook regisseur Jafar Panahi gearresteerd, die naar het openbaar ministerie in Teheran ging om de zaak van Rasoulof te volgen. De Iraanse autoriteiten bevestigden in een verklaring dat Panahi zijn gevangenisstraf van zes jaar moet uitzitten, die hem al in 2010 is opgelegd. Destijds werd hij veroordeeld voor ‘propaganda tegen de regering en het bijwonen van illegale bijeenkomsten’. Panahi kreeg een verbod van twintig jaar om films te regisseren, interviews te geven en het land te verlaten.

Voorwaardelijke invrijheidstelling

De afgelopen jaren leefde Panahi op voorwaardelijke invrijheidstelling, die elk moment ingetrokken kon worden. Ondanks de beperkingen, maakte Panahi zonder toestemming van de regering films, als Closed Curtain (2013) en Taxi (2015).

Panahi is een van de belangrijkste regisseurs van de tweede helft van de Iraanse New Wave Cinema en staat bekend om het aansnijden van sociale kwesties. Hij onderzoekt thema’s zoals klasse en identiteit, maar ook het leven van mensen uit de arbeidersklasse, en durft de Iraanse regering te bekritiseren.

Het nieuws van de arrestaties weergalmt in de filmindustrie. Veel van Panahi’s films zijn vertoond in Cannes, waaronder 3 Faces (2018) en Crimson Gold (2003). Taxi werd in 2015 op het filmfestival van Berlijn 2015 bekroond met de Gouden Beer.

Reactie filmfestival van Cannes

De organisatie van het filmfestival van Cannes veroordeelt de arrestaties en de golf van repressie die duidelijk aan de gang is in Iran tegen regisseurs. Ook de organisatoren van het filmfestival in Berlijn laten weten dat ze verontwaardigd zijn door de arrestaties.

De Amsterdamse regisseur Sam Yazdanpanna (42), die afkomstig is uit Iran en op 16-jarige leeftijd naar Nederland vluchtte, heeft weinig begrip voor de arrestaties. Hij was bevriend met Iraanse dichter, schrijver en filmmaker Baktash Abtin, die ook een kennis was van Panahi. In 2019 werd ook Abtin beschuldigd van ‘propaganda tegen de regering’ omdat hij betrokken was bij de publicatie van een boek over de Associatie van Iraanse schrijvers. Hij werd veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf en overleed in 2021 aan corona.

Makkelijk doelwit

Yazdanpanna: “De meeste onafhankelijke schrijvers, journalisten en regisseurs in Iran zijn een gemakkelijk doelwit voor de Iraanse regering omdat ze individueel te werk gaan. Ze gebruiken hun stem, waardoor ze heel kwetsbaar zijn. De angst bij de burgers blijft te groot om zich uit te spreken over politieke kwesties.” De meeste Iraanse films die in andere landen zijn geprezen, vertoond of bekroond, zijn in Iran verboden.

Omdat de Iraanse regering al jarenlang de creatieve vrijheid van schrijvers, journalisten en regisseurs beperkt, is het volgens Yazdanpanna belangrijk dat deze verhalen zichtbaar zijn. “We moeten laten zien waar ze vandaan komen en hoe ernstig de situatie is.”

Meer over